Sad powszechny, I ACa 1005/14

Sygn. akt I ACa 1005/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jan Kremer Sędziowie: SSA Andrzej Struzik (spr.) SSA Teresa Rak Protokolant: sekr.sądowy Katarzyna Rogowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa J. T. przeciwko P. T. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I C 3479/13

1. odrzuca apelację w części zaskarżającej oddalenie powództwa o zapłatę;
2. oddala apelację w pozostałej części. Sygn. akt I ACa 1005/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił powództwo J. T. skierowane przeciwko P. T. , którym powód domagał się ochrony jego dóbr osobistych poprzez zobowiązanie pozwanej do zaniechania jej uporczywej decyzji związanej ze zlicytowaniem jego nieruchomości, tj. budynku warsztatowego z częścią mieszkalną, położonej w K. przy ul. (...) lub wstrzymania przez sąd egzekucji z tej nieruchomości oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kwoty, która pokryje wydatki komornicze związane z wyceną i szacowaniem powyższej nieruchomości, a także będzie zadośćuczynieniem za uszczerbek na zdrowiu jakiego doznał. Powód nie wskazał przy tym kwot, których zasądzenia dochodził, a sąd I instancji nie wezwał go o uzupełnienie tego braku formalnego pozwu. Uzasadniając powyższy wyrok sąd I instancji ustalił, że pozwana jest córką powoda i jego wierzycielką na kwotę co najmniej 64.000 zł z tytułu zaległości alimentacyjnych. Dla wyegzekwowania swej wierzytelności pozwana spowodowała wszczęcie egzekucji skierowanej do opisanej w pozwie nieruchomości. Strony są skonfliktowane, toczą się między nimi także inne postępowania sądowe, a powód uzależnia zapłatę należnej pozwanej kwoty od zakończenia postępowania o podział majątku z byłą żoną a matką pozwanej. Ustalenia swe Sąd Okręgowy oparł na zeznaniach stron, oceniając je jako w całości wiarygodne. W swych rozważaniach sąd wskazał, że czynności pozwanej w postaci skierowania do egzekucji komorniczej należności przysługujące jej w oparciu o prawomocne orzeczenie sądu i wskazanie majątku powoda w postaci nieruchomości, nie narusza żadnego z dóbr osobistych powoda, a nadto nie jest działaniem bezprawnym, gdyż pozwana działa w ramach obowiązującego prawa z wykorzystaniem organu ustanowionego do prowadzenia egzekucji. Sąd wskazał także, że powód zarzucił pozwanej, iż narusza jego dobre imię opowiadając do obcych ludzi niestworzone rzeczy o powodzie, co powodowi zrobi, że puści go w skarpetkach, zlicytuje. Powód nie sprecyzował jednak tych twierdzeń, nie wyjaśnił bliżej na czym opowieści te polegają i nie przedstawił żadnych dowodów. Z kolei wnioski dowodowe powoda dotyczące okoliczności, iż pozwana dobrowolnie wyprowadziła się z nieruchomości przy ul. (...) , że komornik zwracał się do pozwanej z zapytaniem o zgodę na prowadzenie egzekucji z innych nieruchomości powoda oraz ze nieruchomości te nie są zabezpieczone sąd I instancji oddalił stwierdzając, że nie pozostają one w związku z żądaniem ochrony dóbr osobistych powoda. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w całości. Powód zakwestionował stwierdzenie, że pozwana nie narusza jego dóbr osobistych oraz oddalenie jego wniosków dowodowych. Uzasadniając ten zarzut powód podniósł, że jednym z dóbr osobistych jest nietykalność mieszkania, a uporczywe dążenie pozwanej do zlicytowania jego nieruchomości nietykalność tę narusza. W konkluzji powód wskazał, że wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku. Powód nie podał w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do roszczenia majątkowego, jak też nadal nie sprecyzował zapłaty jakiej kwoty się domaga i nie został wezwany do usunięcia tego braku apelacji przez sąd I instancji. Wezwany do stosownego oświadczenia na rozprawie apelacyjnej w dniu 29 października 2014 r. powód wskazał, że w zakresie roszczenia majątkowego domaga się wyłącznie zapłaty kwoty odpowiadającej wydatkom na oszacowanie nieruchomości i kosztom komorniczym, nie domaga się natomiast odszkodowania ponad te kwoty oraz zadośćuczynienia. Wobec niesprecyzowania dochodzonej kwoty Sąd Apelacyjny wezwał powoda o usunięcie braków formalnych apelacji poprzez wskazanie kwot, jakich dochodzi on z tytułu roszczeń majątkowych w terminie tygodnia, pod rygorem odrzucenia apelacji w części dotyczącej roszczeń majątkowych. W zakreślonym terminie powód nie podał dochodzonych kwot, informując sąd, że zwrócił się do komornika o ich podanie, zaś po upływie terminu do uzupełnienia apelacji przesłał pismo komornika zawierające informację o stanie egzekucji, jednak nadal nie podał, jakich kwot dochodzi. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Z treści pozwu jednoznacznie wynikało, że powód, obok żądania nakazania pozwanej zaniechania egzekucji z nieruchomości, dochodził zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia. Skoro powód, z naruszeniem art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. , nie sprecyzował w pozwie żądania poprzez wskazanie dochodzonych kwot, obowiązkiem sądu I instancji było wezwanie powoda do uzupełnienia tego braku formalnego pozwu, w trybie art. 130 § 1 i 2 k.p.c. , pod rygorem zwrotu pozwu w tej części. Naruszając powyższe przepisy sąd I instancji zaniechał tego wezwania. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przedmiotem rozpoznania było także żądanie majątkowe, a zatem apelacja, zaskarżająca wyrok w całości, skierowana była także przeciwko oddaleniu tego żądania. W konsekwencji powód był obowiązany, stosownie do art. 368 § 1 pkt 5 i § 2 k.p.c. wskazać zakres żądanej zmiany wyroku poprzez sprecyzowanie kwot, które w wyniku tej zmiany miałyby zostać na jego rzecz zasądzone oraz poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do żądania pieniężnego. Apelacja nie spełniała tego wymogu formalnego, co obligowało sąd I instancji do wezwania powoda do usunięcia tych braków apelacji w trybie art. 370 k.p.c. Sąd I instancji, z naruszeniem powyższego przepisu, nie wezwał powoda do usunięcia ww. braków apelacji i przedstawił sprawę Sądowi Apelacyjnemu. W konsekwencji Sąd Apelacyjny, stosownie do przepisu art. 373 k.p.c. wezwał powoda do usunięcia braków apelacji. Skoro powód w wyznaczonym terminie braków tych nie usunął, apelację w części zaskarżającej oddalenie powództwa o zapłatę należało odrzucić na podstawie art. 373 k.p.c. Odnosząc się do zaskarżenia roszczenia niemajątkowego – żądania nakazania pozwanej zaniechania egzekucji z nieruchomości powoda – stwierdzić należy, że jest ona bezzasadna. Przepis art. 23 k.c. wymienia jako jedno z dóbr osobistych prawem chronionych nietykalność mieszkania. Jak wskazuje Sąd Najwyższy w swych orzeczeniach (por. wyroki: z dnia 6 marca 2009 r. sygn. II CSK 513/08, z dnia 25 lutego 2010 r. sygn. V CSK 290/09 i z dnia 21 kwietnia 2010 r. sygn. V CSK 352/09) przez nietykalność mieszkania należy rozumieć sferę określonego stanu psychicznego i emocjonalnego wynikającego z poczucia bezpieczeństwa i niezakłóconego korzystania z własnego mieszkania, a zatem wtargnięcie w tę sferę może być rozumiane jako naruszenie wskazanego dobra osobistego. W konsekwencji działania zmierzające do pozbawienia mieszkania z reguły będzie naruszać dobro osobiste osoby w tym mieszkaniu zamieszkującej. Egzekucja z nieruchomości obejmującej mieszkania dłużnika, stanowiące jego centrum życiowe, z reguły stanowi wtargnięcie w sferę emocjonalną dłużnika obejmującą poczucie bezpieczeństwa i niezakłóconego korzystania z własnego mieszkania, a zatem narusza dobra osobiste dłużnika. Sam fakt naruszenia dobra osobistego nie daje jednak podstaw do udzielenia ochrony. W szczególności, stosownie do art. 24 § 1 k.c. , ochrona taka nie przysługuje, gdy naruszenie dobra osobistego nie było bezprawne. Trafnie sąd I instancji stwierdza, że egzekucja prowadzona stosownie do obowiązującego prawa, przez organ do tego uprawniony, na podstawie orzeczenia sądu nie jest działaniem bezprawnym, ale wręcz przeciwnie, zmierza do osiągnięcia stanu zgodnego z prawem. Stąd powołany przepis wyłącza w takim wypadku ochronę naruszonego dobra osobistego. Z powyższych przyczyn apelacja, w części w jakiej zaskarżono nią oddalenie żądania niemajątkowego, jest bezzasadna i na podstawie art. 385 k.p.c. podlega oddaleniu.