Sad powszechny, IX Ka 135/14

(1), oskarżonego z art. 158 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk ⚫ M. K. , oskarżonego z art. 158 § 1 kk na skutek apelacji, wniesionych przez oskarżonego M. S.

(1)i obrońców obu oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 22 stycznia 2014 roku sygn. akt II K 181/13 I. zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że:

1. uchyla punkt I odnośnie do M. K. oraz punkt II i IV;
2. uznając, iż M. K. działał w warunkach obrony koniecznej, uniewinnia go od popełnienia zarzucanego mu czynu; II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, uznając apelacje oskarżonego M. S.

(1)i jego obrońcy za oczywiście bezzasadne; III. wydatkami postępowania w obu instancjach, należnymi od M. K. , obciąża Skarb Państwa; IV. zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Toruniu) na rzecz adwokata S. K. kwotę 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy) brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym; V. zwalnia M. S.

(1)od uiszczenia kosztów sądowych za drugą instancję, a wydatkami postępowania odwoławczego, należnymi od tego oskarżonego, obciąża Skarb Państwa. IX Ka 135/14 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Toruniuwyrokiem z dnia 22 stycznia 2014 roku wydanym w sprawie II K 181/14 uznał oskarżonych M. K. i M. S.

(1)za winnych popełnienia zarzucanego im w akcie oskarżenia czynu z tym ustaleniem, że M. S.

(1)zarzucanego czynu dopuścił się w ciągu pięciu lat od odbycia w okresie od 16.02.2010 r. do 4.04.2010 r. z zaliczeniem okresu od 6.10.2005 r. do 17.09.2007 r. kary 2 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia (...) w sprawie (...) za czyn z art. 280 § 1 kk , tj. występku z art. 158 § 1 k.k. wobec M. K. i art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. wobec M. S.

(1)i za to na podstawie art. 158 § 1k.k. wymierzona została oskarżonemu M. S.

(1)kara 1 roku pozbawienia wolności a M. K. kara 5 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego M. K. karę pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 2 lat tytułem próby. Zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Toruniu - na rzecz adw. S. K. kwotę 756 złotych powiększoną o stawkę podatku VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu M. S.

(1)z urzędu. Zasądził od oskarżonego M. K. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Toruniu – kwotę 120 złotych tytułem opłaty oraz kwotę 63 złotych tytułem wydatków poniesionych od chwili wszczęcia postępowania. Zwolnił oskarżonych M. S.

(1)od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej a wydatkami poniesionymi od chwili wszczęcia postępowania obciążył Skarb Państwa. Wyrok ten zaskarży li w całości oskarżony M. S.

(1), obrońca oskarżonego M. K. oraz obrońca oskarżonego M. S.

(1). Obrońca oskarżonego M. K. zarzucił wyrokowi: 1. a.) Obrazę przepisów prawa procesowego, która miała wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 4 k.p.k. , art. 5 § 2 k.p.k. , art. 7 k.p.k. , art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. , przez oparcie orzeczenia o winie tylko na dowodach obciążających oskarżonego, z pominięciem dowodów przemawiających na jego korzyść, rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego oraz pominięcie dowodów przemawiających na korzyść oskarżonego w uzasadnieniu wyroku, w szczególności poprzez dowolne przyjęcie, mimo istnienia poważnych i niewyjaśnionych wątpliwości, iż : ⚫ oskarżony atakował współoskarżonych S.

(2)i S.

(1), a jego aktywność nie wynikała z agresywnych zachowań napastników i nie była adekwatna do istniejących okoliczności faktycznych, ⚫ oskarżony podjął aktywną obronę zagrożonych przez napastników dóbr w sytuacji gdy nie było bezpośredniego zamachu na te dobra, b.) obrazę przepisów prawa procesowego, która miała wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 6 k.p.k. , art. 167 k.p.k. i art. 170 § 2 i § 3 k.p.k. , poprzez nieuwzględnienie wniosku obrony o przeprowadzenie dowodu z dołączonego do akt nagrania z monitoringu wraz z notatka z interwencji patrolu celem wykazania, iż oskarżony M. S.

(1)jest osobnikiem zdemoralizowanym w stopniu znacznym oraz, że dotychczas stosowane w stosunku do niego przez sądy kary nie odniosły żadnego skutku w zakresie prwenencji ogólnej i szczególnej a fakt ten nie tylko usprawiedliwiał podjęcie aktywnych działań obronnych przez oskarżonego K. , ale również potwierdza jego linię obrony, że osoby współoskarżonych wzbudziły w nim uczucie strachu i wzburzenia usprawiedliwione warunkami osobistymi sprawców i ich zachowaniem 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku polegający na: a.) przyjęciu za udowodnione istotnych faktów dotyczących oskarżonego bez należytej podstawy w materiale dowodowym, b.) dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym sprawy, a opartych jedynie na dowolnych domniemaniach, a nie zebranych dowodach, c.) wyciągnięciu dowolnych wniosków, sprzecznych z dokonanymi ustaleniami, w szczególności przez oparcie stanu faktycznego w oderwaniu od zebranych w sprawie dowodów, przez: - pominięcie, wbrew regułom kodeksowymi, w opisie czynu zarzucanego oskarżonym M. S.

(1)M. S.

(2)dokonanego przez nich zamachu na życie i zdrowie K. K. oraz A. K. , a także mienie będące własnością oskarżonego M. K. , które to zdarzenie miało pierwszorzędne znaczenie dla oceny zachowania oskarżonego, również w kontekście przypisania mu zamiaru popełnienia przestępstwa z art. 158 k.k. - umniejszenie roli oskarżonych S.

(1)i S.

(2)w całym zdarzeniu poprzez zrównanie stopnia ich agresji z zachowaniami oskarżonego K. , w oderwaniu od kontekstu całego zdarzenia i jego przyczyn, a także sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym, - ustalenie, że „ M. S.

(1)leżąc na podłodze wyraźnie odstąpił w tym momencie od aktywnych działań zaczepnych” podczas gdy osłabienie jego aktywności trwające dokładnie 1 sekundę było skutkiem przytrzymania go przez K. K. i nie stanowiło trwałego „odstąpienia od działań zaczepnych”, skutkiem czego nie stanowiło przesłanki do zaniechania działań obronnych przez oskarżonego M. K. , - ustalenie, że oskarżony K. „sam atakował M. S.

(1)i M. S.

(3)podbiegając, podchodząc do nich, wymachując rękoma w pobliżu twarzy, uderzając ich, szarpiąc, kopiąc po całym ciele i rzucając krzesłem” oraz „zachowanie M. K. w bardzo krótkim okresie czasu polegało na wielokrotnych działaniach zaczepnych” podczas gdy w rzeczywistości oskarżony K. zaatakował oskarżonych tylko raz odpierając ich atak na brata, kelnerkę oraz reagując na niszczenie mienia poprzez użycie gazu, a dalsze jego zachowanie było tylko i wyłączenie konsekwencją nie odstąpienia przez napastników od zamachu na dobra chronione prawem, - dopasowanie stanu faktycznego do udowodnienia tezy o agresywnym zachowaniu oskarżonego K. poprzez przypisywanie świadkom i oskarżonemu twierdzeń, których nie wypowiedzieli oraz przeinaczanie obiektywnych faktów, - ustalenie stanu faktycznego w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym poprzez p5zyjęcie, iż oskarżony M. S.

(2)bezpośrednio po uszkodzeniu nalewaka odszedł od baru, kiedy z materiału dowodowego wynika, że uprzednio kilkakrotnie uderzył w twarz stojącego za barem, K. K. – brata oskarżonego, a dopiero później sięgnął po stojące przy barze krzesło; - ustalenie, iż oskarżony M. K. „chwycił jedno z krzeseł i zaczął uderzać nim w leżącego M. S.

(2)”, kiedy z materiału dowodowego wynika, że oskarżony wyrwał krzesło S.

(2), który zamachnął się nim na oskarżonego, a w materiale dowodowym brak dowodów na kwestionowanie wyjaśnień oskarżonego, że nie zamierzał bić krzesłem S.

(2)a jedynie przycisnąć go nim do ściany pomieszczenia, uniemożliwiając dalsze zadawanie przez niego ciosów rękoma i próbując unieruchomić go, - ustalenie, iż o godz. 2.27.39 S.

(2)„ złapał M. K.

(1)i odepchnął go od leżącego M. S.

(1)” podczas, gdy w rzeczywistości zadał mu cios pięścią w plecy, po którym faktycznie K. przewrócił się na podłogę, - ustalenie, że postawa M. K. „świadczyła o uzewnętrznieniu zamiaru wzięcia udziału w bójce”, nie mające oparcia w materiale dowodowym, a wręcz z nim sprzeczne,

1. obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 158 § 1 k.k. przez jego bezzasadne zastosowanie w stosunku do oskarżonego M. K. ,
2. obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 12 k.k. przez uznanie, iż całe zachowanie oskarżonych S.

(1)i S.

(2)zarejestrowane na filmie z monitoringu nie jest jednym czynem zabronionym, podczas gdy ich poszczególne zachowania były podjęte w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, a przedmiotem zamachu oprócz dóbr osobistych, było także mienie będące własnością oskarżonego M. K. ,

1. obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 25 § 1 i 2 k.k. przez uznanie, iż oskarżony M. K. nie działał w warunkach określonych w tym przepisie z powodu braku bezpośredniości zamachu i „uzewnętrznienia przez niego zamiaru udziału w bójce”, nie mające oparcia w materiale dowodowym, a wręcz z nim sprzeczne, a nadto – z daleko posuniętej ostrożności procesowej:
2. rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu kary przez wymierzenie mu kary pozbawienia wolności wbrew zasadom prewencji ogólnej i szczególnej Powołując się na w/w zarzuty, skarżący wniósł o uznanie , iż oskarżony działał w warunkach określonych w art. 25 § 1 k.k. i uniewinnienie go, lub uznanie, iż oskarżony działał w warunkach określonych w art. 25 § 2 k.k. i odstąpienie od wymierzenia mu kary lub warunkowe umorzenie postępowania lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Obrońca oskarżonego M. S.

(1)zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze na korzyść oskarżonego M. S.

(1)zarzucając rażącą niewspółmierność kary, polegającą na wymierzeniu oskarżonemu bezwzględnej kary pozbawienia wolności, na skutek niedostatecznego uwzględnienia okoliczności łagodzących w stosunku do oskarżonego M. S.

(1), w szczególności motywacji i sposobu zachowania oskarżonego, oraz postawy oskarżonego, które uzasadniają orzeczenie wobec niego kary z warunkowym zawieszeniem wykonania, względnie wymierzenie łagodniejszej bezwzględnej kary pozbawienia wolności, Powołując się na w/w zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie wobec oskarżonego kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie wobec oskarżonego łagodniejszej kary pozbawienia wolności, bądź w razie nieuwzględnienia powyższych wniosków o uchylenie wyroku w części odnoszącej się do oskarżonego M. S.

(1), dotyczącej orzeczenia o karze i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Osobistą apelację złożył także oskarżony S.

(1). Zarzucił on wyrokowi - w zasadzie - błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na mylnym ustaleniu przez sąd meriti roli jaką odegrał oskarżony S.

(1)w całym zdarzeniu krytycznej nocy. Zarzucił również rażącą surowość wymierzonej w stosunku do niego kary. W konsekwencji, domagał się uniewinnienia - przy ustaleniu, iż działał on jedynie w ramach obrony koniecznej – bądź wymierzenia łagodniejszej kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja obrońcy M. K. jest prawie w całości zasadna. Na samym wstępie stwierdzić należy, iż zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji przeprowadził przewód sądowy na tyle wyczerpująco, iż nie było potrzeby uchylania zaskarżonego wyroku i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania, w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Konieczna była jednak zupełnie odmienna ocena faktyczno - prawna całego zdarzenia, które miało miejsce krytycznej nocy – w odniesieniu do właściciela baru oskarżonego M. K. . Ocena ta dokonana przez Sąd meriti daleka jest od zasad logiki, prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Zatem, nie pozostała ona pod ochroną dyspozycji art. 7 kpk i nie spotkała się - w związku z tym - z akceptacją Sądu Okręgowego. Materiał dowodowy, zgromadzony w niniejszej sprawie, jest klarowny gdyż głównym, bezpośrednim dowodem w niniejszej sprawie jest nagranie zapisane na płycie CD, pozwalające na bezsporne ustalenie przebiegu zajścia, które stało się kanwą postawionych oskarżonym zarzutów. Sąd Okręgowy nie przychyla się z oceną zapisu tego nagrania zaprezentowaną przez Sąd meriti. W tym zakresie Sąd Okręgowy – prawie w całości – akceptuje wywody zawarte w obszernej apelacji obrońcy M. K. . Sąd Odwoławczy nie będzie powielał zawartej tam argumentacji i odsyła do jej lektury – traktując ją jako własną. Szczegółowa analiza zapisu nagrania, w powiązaniu z zeznaniami wiarygodnych świadków, pozwala na bezsporne przyjęcie, iż M. K. – jako współwłaściciel baru – zadawał uderzenia i przez cały czas zajścia działał tylko i wyłącznie w warunkach obrony koniecznej – a nie, jak to ustalił Sąd meriti, jedynie na początku zdarzenia - w formie użycia gazu pieprzowego. Otóż, M. K. użył gazu pieprzowego w stosunku do pozostałych oskarżonych, tylko i wyłącznie, w obronie swojego brata ( który został uderzony ręką ) oraz w obronie swojego mienia ( zniszczony nalewak do piwa, oraz pobite naczynia przez uderzenie krzesłem przez jednego z oskarżonych). Następnie, został on ewidentnie zaatakowany przez pozostałych oskarżonych z ewidentną ich przewagą fizyczną. ( kopanie leżącego przez dwie osoby po całym ciele i uderzanie leżącego krzesłem ). Jedynie właściwa reakcja jednego z klientów baru pozwoliła na uniknięcie przez M. K. dużo poważniejszych obrażeń. Nie jest prawdą, że w pewnym momencie inicjatywę - jako atakującego - przejął M. K. . Początkowo, jedynie przytrzymywał on jednego z napastników leżącego na ziemi a następnie odebrał mu krzesło, którym ten leżąc zamachnął się na niego. W tym momencie – będąc w posiadaniu krzesła – faktycznie próbował uderzyć leżącego M. S.

(2)( a nawet może go uderzył tym krzesłem ), ale należy mieć na uwadze, że czynił to jedynie w celu wyeliminowania przynajmniej jednego z napastników, gdyż nie wiedział czy i jak zachowa się w każdej chwili drugi napastnik, którego stracił z oczu. Faktem, jest, że M. K. w pewnym momencie zadał jedno kopnięcie w kierunku leżącego M. S.

(1), jednakże uczynił to po tym, jak M. S.

(2)wykonał ruch kopnięcia w głowę M. K. . Zatem, tych eksponowanych przez Sąd meriti zaczepnych działań M. K. nie sposób ocenić tak negatywnie, jak to uczynił Sąd Rejonowy. Podejmowane one były w bardzo krótkich odstępach czasu. Były automatyczną reakcją obronną na zachowanie pozostałych dwóch oskarżonych. Całe zdarzenie trwało bardzo krótko i miało bardzo dynamiczny charakter. Bezspornie, wszelkie działania podejmowane przez M. K. w trakcie całego zajścia były podejmowane w ramach obrony koniecznej - obrony swojego brata, siebie i swojego mienia. Nie doszło ze strony M. K. do żadnego przekroczenia granic obrony koniecznej. W tym zakresie, Sąd Odwoławczy odsyła do „ lektury” zapisu na płycie CD. Jej zawartość nie pozostawia żadnych wątpliwości co do faktu działania M. K. – tylko i wyłącznie - w ramach obrony koniecznej. Kwestia telefonu komórkowego – do której Sąd meriti przywiązuje taką wagę – w ocenie Sądu Odwoławczego ma drugorzędne znaczenie i nie może służyć dla weryfikacji wiarygodności wyjaśnień oskarżonych - takiej jakiej dokonał Sąd Rejonowy. W związku z powyższym, Sąd Odwoławczy, właściwie prawie w całości, aprobuje stanowisko obrońcy M. K. , w zakresie stanu faktycznego, oceny materiału dowodowego, jak i w przedmiocie braku winy w/w oskarżonego. Nie ma więc potrzeby, aby w tym miejscu szerzej przytaczać tę argumentację zawartą w uzasadnieniu apelacji, a za wystarczające uznać należy odwołanie się do niej. Jeżeli chodzi o apelacje oskarżonego S.

(1)i jego obrońcy to należało uznać je za bezzasadne w stopniu oczywistym. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego, w tym także zapisu na płycie CD, wykazała, iż oskarżony S.

(1), w żadnym razie, nie działał w warunkach obrony koniecznej, bądź w ramach jakiejkolwiek innej obrony. Wprawdzie, początkowo, intensywniejsze czynności zaczepne podejmował M. S.

(2), jednakże - jak wynika z zeznań świadków – już na tym etapie, przy barze, również ze strony M. S.

(1)nastąpiły zaczepki słowne, a także znaczący gest „ kiwania palcem” przywołujący M. K. , który niewątpliwie stanowił gest zmierzający do sprowokowania M. K. do ewentualnej bijatyki. Zatem, oskarżony S.

(1)nie był, na tym etapie, jedynie biernym obserwatorem zdarzenia co mogłoby – ewentualnie - usprawiedliwiać jako późniejsze działania jako podjęte w warunkach obrony. Ponadto, późniejsze podjęte przez niego działania - po użyciu przez M. K. gazu pieprzowego – z uwagi na ich charakter i intensywność nie były podjęte w ramach obrony przed M. K. . Bicie i kopanie wspólnie i w porozumieniu z M. S.

(2)leżącego M. K. - znacznie wychodziło poza granice obrony koniecznej i nie może być potraktowane nawet jako przekroczenie granic tej obrony. W trakcie całego zdarzenia postawa i działanie oskarżonego S.

(1)miało charakter mocno zaczepny i atakujący - nie tylko w stosunku do M. K. , ale także w stosunku do pozostałych osób, które znajdowały się w barze i próbowały obronić M. K. . Zwłaszcza ten moment, w którym obaj oskarżeni bili i kopali leżącego M. K. , należało uznać za szczególnie niebezpieczny i trudno powiedzieć jakimi obrażeniami M. K. ta sytuacja zakończyłaby się, gdyby nie interwencja jednego z gości baru, któremu udało się odciągnąć M. S.

(1). Oskarżony, w trakcie całego zdarzenia, miał wiele możliwości odstąpienia od działań zaczepnych i atakujących, jednakże przez cały czas owe działania podejmował – aż do momentu opuszczenia lokalu na skutek przyjazdu policji. Zatem, tego rodzaju działania nie sposób uznać za działanie w warunkach jakiejkolwiek obrony lub w warunkach przekroczenia granic owej obrony. Rozważania co do oskarżonego S.

(1)należałoby uzupełnić o te rozważania, które zawarte są we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia odnośnie do M. K. . Zatem, w tym zakresie Sąd Odwoławczy odsyła do ponownej lektury tej wstępnej części niniejszego uzasadnienia. Powyższe wzmacnia stanowisko Sądów obu instancji odrzucające fakt uznania działania M. S.

(1)jako działania obronnego i wzmacnia fakt potraktowania owego działania jako szczególnie niebezpiecznego. Wymierzonej oskarżonemu M. S.

(1)kary nie można uznać za szczególnie surową. Oscyluje ona raczej w okolicach dolnej granicy zagrożenia ustawowego. Uwzględnia wszelkie okoliczności łagodzące i obciążające i jest adekwatne do stopnia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu. Nie budzi wątpliwości, iż oskarżony był wielokrotnie karany. Orzekane były w stosunku do niego kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Niestety, oskarżony nie chciał we właściwy sposób skorzystać z udzielanych mu przez Sądy szans. Popełnił kolejne przestępstwa, których sprawstwo zostało przez Sąd Rejonowy bezspornie wykazane. Nie sposób zatem, na chwilę obecną, przewidywać w stosunku do oskarżonego jakiejkolwiek pozytywnej prognozy na przyszłość, która to prognoza jest niezbędnym warunkiem dla zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary. Sąd Rejonowy, w tym zakresie, podjął trafną decyzję, we właściwy sposób ją uzasadniając. Argumentacja zawarta w apelacji nie jest w stanie zdyskredytować zasadności rodzaju i wymiaru orzeczonych kar. Właśnie z uwagi na uprzednią karalność oskarżonego i nie następujący proces resocjalizacji, konieczne jest wymierzenie kary bezwzględnej pozbawienia wolności, kierując się głównie rolą represyjną jaką kara winna spełnić. Równocześnie, być może kolejny pobyt w Zakładzie Karnym pomoże zrozumieć oskarżonemu, jego naganne podejście do porządku prawnego i zmobilizuje go do zmiany swojego postępowania. Jest to teoretycznie możliwe i realne. Konieczna jest jednak współpraca ze strony samego oskarżonego. Jednakże, jak na ten czas, należy oskarżonemu uzmysłowić nieuchronność kary, adekwatnej do czynu przestępczego. W tej konkretnej sprawie, tą adekwatną karą jest ta wymierzona przez Sąd Rejonowy. Ponadto, Sąd Okręgowy nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które stanowiłyby przesłankę bezwzględnej przyczyny odwoławczej, i które stanowiłyby podstawę do uchylenia wyroku. O kosztach obrony z urzędu, w postępowaniu odwoławczym, orzeczono na podstawie obowiązujących przepisów. Z uwagi na sytuację majątkową i finansową oskarżonego S.

(1), fakt wymierzenia kary bezwzględnej pozbawienia wolności - Sąd Okręgowy zwolnił go od uiszczenia kosztów sądowych za drugą instancję. Wydatki poniesione w części dotyczącej M. K. zostały przejęte na rachunek Skarbu Państwa.