Sad powszechny, I Ca 271/14

Sygn. akt I Ca 271/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch SSO Joanna Składowska Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015 r. w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w K. przeciwko K. G. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt I C 156/14

1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 sentencjiw ten tylko sposób, że po słowach „do dnia zapłaty” dodaje sformułowanie „ z tym zastrzeżeniem, iż zapłata jakiejkolwiek części świadczenia zasądzonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli z dnia 30 kwietnia 2013 roku w sprawie sygn. akt I C 313/11 przez A. W. zwalnia z długu pozwaną K. G. do wysokości dokonanej zapłaty”
2. oddala apelację w pozostałym zakresie;
3. znosi pomiędzy stronami koszty postępowania przed Sądem drugiej instancji;
4. przyznaje adwokatowi D. C. kwotę (...) (dwa tysiące dwieście czternaście) złotych brutto z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej K. G. z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, którą nakazuje wypłacić z sum budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu. Sygn. akt I Ca 271/14 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 29 lipca 2013 roku wniesionym w ramach elektronicznego postępowania upominawczego do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie powód - (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w K. żądał zasądzenia od pozwanej K. G. kwoty 25 934,15 złotych wraz z odsetkami oraz kosztami procesu. Sąd Rejonowy w Lublinie wydał nakaz zapłaty, od którego w ustawowym terminie pozwana wniosła sprzeciw, domagając się oddalenia powództwa. Sprawa została przekazana do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zduńskiej Woli. Wyrokiem z dnia 14 maja 2014 roku Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w całości, zasądzając dochodzoną kwotę od pozwanej na rzecz powoda z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od kwoty 14 332,24 złotych od dnia 29 lipca 2013 roku do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu w wysokości 3 714,00 złotych. Rozstrzygnięcie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach: W październiku 2009 roku A. W. dokonała wspólnie z I. G. ustalenia, że jego matka K. G. zaciągnie pożyczkę w (...) Banku S.A. W tym celu wszyscy troje udali się w dniu 7 października 2009 roku do miejscowej placówki Banku, gdzie pozwana zawarła z (...) Bankiem S.A. we W. umowę kredytową, na mocy której bank udzielił pozwanej pożyczki w kwocie 19 517,00 złotych. K. G. zobowiązała się zwrócić pożyczoną kwotę w 48 ratach miesięcznych. Ostateczny termin spłaty kredytu ustalono na 24 października 2013 roku. Uzyskana na podstawie umowy kwota przekazana została A. W. , która zobowiązała się spłacać pożyczkę na rzecz Banku, na zasadach i w terminach, jakie obowiązywały powódkę jako kredytobiorcę. Tytułem spłaty zobowiązania K. G. w lutym 2010 roku A. W. dokonała bezpośrednio na rzecz (...) Banku SA wpłaty kwoty 1 720 złotych. Innych wpłat już nie dokonywała. Również żadnych dobrowolnych wpłat na poczet pożyczki nie dokonywała K. G. . Na skutek niedotrzymania postanowień umowy tj. braku systematycznych wpłat i stwierdzeniu niedopłaty na rachunku pozwanej (...) Bank S.A. we W. wypowiedział umowę kredytu. W dniu 10 kwietnia 2011 roku kredytodawca wystawił bankowy tytuł egzekucyjny, który postanowieniem z dnia 13 maja 2011 roku został zaopatrzony w sądową klauzulę wykonalności. Na podstawie wyżej wymienionego tytułu wierzyciel wszczął egzekucję, która została następnie umorzona na wniosek wierzyciela z dnia 07 czerwca 2013 roku. Na kwiecień 2013 roku ze świadczenia emerytalnego pozwanej wyegzekwowana została przez komornika łączna kwota 3 321,12 złotych. Należność względem banku wynosiła zaś wówczas 26 205,82 złotych, w tym 16 380,20 złotych należności głównej oraz 9 825,62 złotych z tytułu odsetek. Koszty egzekucyjne obciążające pozwaną wyniosły 3 930,87 złotych. W dniu 07 czerwca 2013 roku (...) Bank S.A. we W. sprzedał wierzytelność wobec K. G. powodowi. W dniu 15 lipca 2013 roku powód przesłał pozwanej zawiadomienie o dokonanej cesji i bezskuteczne wezwanie do dobrowolnej zapłaty całej należności w terminie 7 dni licząc od dnia otrzymania pisma. K. G. wystąpiła z pozwem przeciwko A. W. o zapłatę kwoty stanowiącej równowartość kredytu zaciągniętego w (...) Banku S.A. w W. oraz zwrot kosztów postępowania egzekucyjnego. W sprawie IC 313/11 Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli zasądził od A. W. na rzecz K. G. kwotę 7 251,99 złotych oraz na rzecz (...) Bank S.A. we W. kwotę 26 205,82 złotych (równowartość kwoty kredytu odsetek i prowizji pozostałych do zapłaty), a związanych z pożyczką zaciągnięta przez pozwaną w dniu 07 października 2009 roku. (...) Bank S.A. we W. nie był zawiadomiony o toczącym się postępowaniu i nie brał w nim udziału. Sąd Rejonowy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 720 § 1 k.c. , przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy. Pozwana uchybiła temu obowiązkowi, skutkiem czego powód - jako nabywca wierzytelności w drodze cesji ma prawo żądać od niej zwrotu udzielonego kredytu ( art. 509 § 1 i 2 k.c. ). Domagając się oddalenia powództwa, pozwana podniosła okoliczność, że wyrokiem wydanym przez Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli w dniu 30 kwietnia 2013 roku w sprawie IC 313/11 to A. W. została zobowiązana do spłaty zaciągniętego zobowiązania. Wskazała, iż nigdy nie korzystała z pieniędzy pochodzących z kredytu, wiec pożyczkę winna spłacić osoba, która skonsumowała środki. Powołała się także na swoją trudną sytuację życiową i majątkową, która nie pozwala jej spłacić zobowiązania oraz sprzeczność żądania strony powodowej z zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skierowanie powództwa w sprawie przedmiotowej nie naruszało przepisów prawa i nie zmierzało do jego obejścia, nie pozostając także w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. To K. G. zaciągnęła zobowiązanie i to ona, jako dłużnik banku zobowiązana, jest do zwrotu pożyczki. Sytuacja życiowa i majątkowa pozwanej, która ma niewielkie dochody i sporo wydatków w związku ze złym stanem zdrowia jest ciężką, ale nie uzasadnia oddalenia powództwa przy zastosowaniu art. 5 k.c. Sąd mógłby na wniosek pozwanej rozważyć zastosowanie art. 320 k.p.c. , jednak K. G. nie tylko nie wnosiła o rozłożenie świadczenia na raty, a wręcz oświadczyła, iż nie chce tego, bo nie czuje się w ogóle zobowiązana do spłaty kredytu. Rację ma również pełnomocnik powoda, że wydanie wyroku w sprawie IC 313/11 Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli nie ma znaczenia dla odpowiedzialności pozwanej i nie ma wpływu na treść niniejszego orzeczenia. Zmiana dłużnika wymaga bowiem zgody wierzyciela ( art. 519 § 2 k.c. ), a takowej (...) Bank S.A we W. nigdy nie wyraził. Nie brał on udziału w sprawie i nie był mu znany wyrok, na który powołuje się pozwana. Zobowiązanie A. W. wynikające z opisanego orzeczenia nie zwalnia K. G. z długu wobec (...) Banku S.A. , a skutkuje jedynie powstaniem solidarnej odpowiedzialności jej i A. W. . Przy czym to wierzyciel według swego uznania może dokonać wyboru, od którego ze zobowiązanych solidarnie będzie dochodził spełnienia świadczenia ( art. 366 § 1 i 2 k.c. ). Od wyroku Sądu Rejonowego pozwana wniosła apelację, w której domagała się jego zmiany i oddalenia powództwa. Ponownie wskazała, iż z uwagi na treść wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli wydanego w sprawie IC 313/11, to A. W. winna spłacić kredyt. To A. W. pozwana przekazała całą kwotę kredytu. W piśmie procesowym złożonym w dniu 3 grudnia 2014r. pełnomocnik pozwanej powołał się również na pismo skierowane do pozwanej w dniu 13 października 2014r. przez (...) Bank S.A. , w którym ten oświadczył, iż w związku z wyrokiem w sprawie IC 313/11 od pozwanej będzie dochodzona jedynie różnica między kwotą w nim zasądzoną a aktualną wysokością zadłużenia. Sąd Okręgowy zważył, co następuję: Zarzuty apelującej sprowadzają się stwierdzenia, iż pozwana, na skutek przekazania pozyskanych środków A. W. i zawarcia z nią porozumienia co do spłaty zobowiązania na rzecz banku, została zwolniona z długu wynikającego z zawartej w dniu 07 października 2009 roku z (...) Bank S.A. umowy kredytowej. Z powyższym żadną miarą nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 508 k.c. , do zwolnienia z długu może dojść tylko przez umowę zawartą pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem, na mocy której wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje, czy inaczej rzecz ujmując: wierzyciel zrzeka się wierzytelności, a dłużnik to zrzeczenie przyjmuje. Jak stanowi art. 519 k.c. zaś, osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony (przejęcie długu) przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią jedynie za zgodą wierzyciela. W świetle powołanych uregulowań, zobowiązanie A. W. do spłaty zobowiązania kredytowego nie mogło doprowadzić do uwolnienia od odpowiedzialności pozwanej, bowiem udzielający kredytu bank nie był stroną zawartego porozumienia i nie wyrażał zgody, ani na zwolnienie z długu K. G. , ani też na zmianę osoby dłużnika. Stanowiło natomiast przystąpienie do długu, które ze swej istoty polega na tym, że wierzyciel zyskuje kolejnego dłużnika solidarnego. W tym kontekście niezasadna jest argumentacja pozwanej, jakoby we wskazanych przez nią okolicznościach, przystąpienie do długu powodować mogło negatywne konsekwencje w stosunku do wierzyciela. Kumulatywne, umowne przystąpienie do długu spełnia cechy konstrukcyjne umowy na rzecz osoby trzeciej. Stosunek zobowiązaniowy pomiędzy wierzycielem a pierwotnym dłużnikiem pozostaje dla wierzyciela niezmieniony. Wierzyciel uzyskuje zatem nowego dłużnika, ale nie następuje jednocześnie zwolnienie z długu dawnego dłużnika, który nadal ponosi odpowiedzialność względem wierzyciela na podstawie łączącego ich stosunku prawnego. Może zatem - według własnego wyboru - żądać spełnienia całości lub części świadczenia zarówno od nowego dłużnika, jak i od dłużnika pierwotnego. Wyrok w sprawie IC 313/11 stanowi efekt realizacji tych uprawnień. Prawem wierzyciela jest również wybór kolejności w jakiej będzie usiłował uzyskać zaspokojenie, stąd skierowanie egzekucji i żądania spełnienia świadczenia do A. W. , o czym pozwana została poinformowana w piśmie z 13 października 2014roku. Jak wyjaśniła strona powodowa w piśmie procesowym z 5 stycznia 2015r., jak dotąd żadna kwota nie została przez osobę tę na rzecz wierzyciela uiszczona. W świetle powyższego zasadna jest konstatacja, iż wyrok Sądu Rejonowego jest w zasadzie prawidłowy. Jedyne zastrzeżenie w kontekście treści wyroku zapadłego w sprawie IC 313/11 należy zgłosić do braku w jego treści stwierdzenia, że zapłata jakiejkolwiek części świadczenia w nim zasądzonego przez A. W. zwalnia z długu pozwaną do wysokości dokonanej zapłaty. Stwierdzenie takie było konieczne wobec powstania dwóch tytułów wykonawczych dotyczących tego samego długu, za który są odpowiedzialne dwie osoby, a to w celu uniknięcia sytuacji, w jakiej w wyniku ich realizacji mogłoby dojść do „podwójnego” zaspokojenia i bezpodstawnego wzbogacenia wierzyciela. Mając wskazane okoliczności na uwadze, Sąd Okręgowy - na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. - dokonał zmiany zaskarżonego wyroku poprzez jego uzupełnienie o konieczne zastrzeżenie, oddalając apelację pozwanej - na zasadzie art. 385 k.p.c. - w pozostałej części. O zniesieniu między stronami kosztów postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. O zwrocie kosztów pełnomocnika ustanowionego dla pozwanej z urzędu zaś stosownie do § 2 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie...” z dnia 28 września 2002r. (Dz.U. Nr 163, poz.1348).