Sad powszechny, V U 1361/12

Sygn. akt V U 1361/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Elżbieta Krupińska Protokolant: Anna Matwiejuk po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 roku w Białymstoku sprawy K. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o emeryturę na skutek odwołania K. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 16 lipca 2012 roku Nr (...) oddala odwołanie. Sygn. akt V U 1361/12 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 16 lipca 2012 roku wydaną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 153 poz. 1227 z późn. zm.) oraz na podstawie § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) odmówił K. K. prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach, bowiem na dzień 1 stycznia 1999 roku odwołujący udowodnił 11 lat, 11 miesięcy i 9 dni pracy w szczególnych warunkach zamiast wymaganych 15 lat. Organ rentowy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia warunków przewidzianych w art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , bowiem nie udowodnił on wymaganego 15-letniego okresu pracy w tych warunkach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił zatrudnienia w (...) S.A. w B. w okresach 23.10.1989r.-15.03.1992r. oraz 09.03.1998r.-31.12.1998r., gdyż praca była wykonywana na różnych stanowiskach łączonych co wyklucza możliwość spełnienia wymogu wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu przewidzianym dla danego stanowiska. Organ zakwestionował także okres pracy w Przedsiębiorstwie (...) w latach 2.12.1982r.-13.12.1983r., ponieważ w tym czasie wnioskodawca zatrudniony był w Iraku oraz okres pracy w (...) w B. w latach 1.12.1982r. i 14.12.1983r.-10.02.1984r., gdyż jak wynika z przedłożonych kart wynagrodzeń w tym czasie wnioskodawca przebywał na urlopie bezpłatnym. Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. K. wnosząc o przyznanie prawa do emerytury i uznanie zakwestionowanego okresu pracy w szczególnych warunkach. Zdaniem wnioskodawcy Zakład Ubezpieczeń Społecznych w B. niesłusznie odmówił zaliczenia do stażu pracy w warunkach szkodliwych okresu zatrudnienia w Iraku oraz wymienionych okresów pracy w (...) S.A. w B. . Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w odpowiedzi na odwołanie podtrzymał zajęte stanowisko w sprawie, wnosząc o jego oddalenie jako bezzasadnego. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego podlegało oddaleniu. Zgodnie z art. 184 cytowanej na wstępie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 4 powołanego na wstępie Rozporządzenia ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn wynoszący 15 lat oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 – 20 lat dla kobiet, 25 lat dla mężczyzn. Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązaniu stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Natomiast art. 32 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy stanowi, że dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ustępie 1 za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Wykładni pojęcia przepisy dotychczasowe dokonał Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 13 lutego 2002r., III ZP 30/01 (OSNAPiUS 2002/10/243) wskazując na niektóre przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43), z wyłączeniem tych, które zobowiązywały ministrów do ustalenia wykazu stanowisk pracy w podległych im zakładach pracy. Odwołanie odnosiło się tylko do wieku emerytalnego. Zgodnie z § 3 i 4 wyżej wymienionego Rozporządzenia pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz posiada wymagany okres zatrudnienia 20 lat pracy dla kobiet oraz 25 lat pracy dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, iż odwołujący urodził się w dniu (...) , ukończył więc 60 lat i wykazał wymagany przepisami ogólny okres zatrudnienia wynoszący na dzień 1.01.1999r. 29 lat i 23 dni. Rozwiązał stosunek pracy. Organ rentowy nie uwzględnił okresów: 23.10.1989r.-15.03.1992r.; 09.03.1998r.-31.12.1998r.; 2.12.1982r.-13.12.1983r.; 1.12.1982r.; 14.12.1983r.-10.02.1984r. Spór dotyczył więc zaliczenia spornych okresów pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 15 lat. Z uwagi na konieczność ustalenia, czy powołany przez odwołującego okres zatrudnienia należało zaliczyć do ustalonego dotychczas okresu pracy w szczególnych warunkach Sąd przeprowadził postępowania dowodowe. Zgodnie bowiem z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 roku, III UZP 48/84, w świetle § 2 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze – zakład pracy wydaje zaświadczenie o zatrudnieniu w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji, natomiast w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okresów także w oparciu o inne dowody. K. K. zeznał, iż w (...) S.A. pracował jako spawacz, lecz nie wykonywał czynności ślusarza. Pracował także w dziale mechaniczno-elektrycznym oraz na stanowisku szlifierza (k.24). Na rozprawie w dniu 28.05.2013r. powtórzył, że w (...) S.A. wykonywał jedynie prace spawacza, podobnie jak przez cały okres zatrudnienia w Iraku. Po okazaniu przez Sąd akt osobowych z (...) S.A. odwołujący potwierdził, iż angaże są prawidłowe i zostały przez niego własnoręcznie podpisane. Jednocześnie nie zakwestionował wiarygodności tych dokumentów (k.78). Okoliczności powyższej nie potwierdziła świadek A. K. , która była kierownikiem działu pracowniczego. Świadek nie potrafiła precyzyjnie wskazać, na jakim stanowisku pracował odwołujący się, nie widziała też dokładnie czy wykonywał on czynności ślusarskie. Do końca 1993r. w zakładzie pracy były warunki szkodliwe, a następnie warunki szczególne. Wnioskodawca cały czas pracował na produkcji, gdzie były warunki szkodliwe. W taryfikatorach wpisywano stanowiska łączone, niezależnie od faktycznie wykonywanej pracy (k.37-38). Świadek A. G. zeznał, iż odwołujący wykonywał czynności szlifierskie oraz czynności spawalnicze, natomiast dorywczo mógł wykonywać czynności ślusarskie (k.39). Świadek M. R. pracował jako przełożony wnioskodawcy w dziale energetyczno-mechanicznym w latach 1.02.1994r. do 2001r. Jego zdaniem K. K. wykonywał czynności spawania, w skład których wchodziły także czynności ślusarskie, a także pracował na stanowisku szlifierza. Świadek nie potrafił wskazać, czy wnioskodawca wykonywał również czynności tokarza (k.39). Natomiast według świadka W. K. odwołujący w dziale mechanicznym pracował wyłącznie jako spawacz. Świadek zeznał też, że spawacze wykonywali proste czynności ślusarskie, nie wymagające specjalnych kwalifikacji (k.39-40). Sąd uznał, że załączona dokumentacja znajdująca się w aktach osobowych zawiera najbardziej prawidłowe i rzetelne szczegóły odnośnie zatrudnienia odwołującego. Została ona bowiem sporządzona w spornym okresie pracy. W tym też względzie należało ją uznać za wartościowe źródło dowodowe. Sąd uznał również za celowe dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, bowiem ocena charakteru i rodzaju czynności wykonywanych przez wnioskodawcę wymagała wiadomości specjalnych. Sąd ustalił w oparciu o akta osobowe, iż wnioskodawca był zatrudniony w (...) Zakładów (...) od dnia 23.10.1989r. do dnia 28.02.2001r. na następujących stanowiskach: ślusarz-spawacz od dnia 23.10.1989r. do dnia 15.03.1992r., tj. 2 lata, 4 miesiące i 23 dni oraz szlifierz-ślusarz-tokarz od dnia 09.03.1998r. do dnia 31.12.1998r.,tj. 9 miesięcy i 22 dni. Biegły podkreślił, iż w aktach sprawy brak jest dokumentów określających dokładny zakres obowiązków wraz z zakresem odpowiedzialności odwołującego na zajmowanych przez niego stanowiskach pracy w spornym okresie czasu pracy. Wskazał też, iż na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, że odwołujący się w spornym okresie czasu wykonywał swoje obowiązki na następujących stanowiskach: robotnik torowy podczas pobytu w Iraku, ślusarz-spawacz, szlifierz-ślusarz-tokarz., a więc na stanowiskach łączonych. Praca wykonywana przez odwołującego na stanowisku ślusarza-spawacza obejmowała typowe prace spawalnicze, tj. prace wykonywane w warunkach szczególnych, jak i również typowe prace ślusarskie (cięcie materiału, gięcie materiału, wiercenie otworów itp.), które nie są już wymienione w § 2.1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Zakres obowiązków na omawianym stanowisku nie obejmował wiec jedynie czynności spawalniczych i z tego względu praca ślusarza-spawacza nie została zakwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ustawowe cytowanego rozporządzenia. Podobnie praca wykonywana przez odwołującego na stanowisku szlifierz-ślusarz-tokarz nie obejmowała jedynie typowych prac szlifierskich, tj. prac wykonywanych w warunkach szczególnych i z tego też względu nie została uznana jako praca w szczególnych warunkach. Zdaniem biegłego brak jest w niniejszej sprawie podstaw, aby uznać, iż wnioskodawca wykonywał wyłącznie pracę spawacza stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, bowiem faktycznie wykonywał czynności na stanowisku łączonym. Sąd uznał, że akta osobowe wnioskodawcy były prowadzone skrupulatnie, skoro w swoich zeznaniach sam wnioskodawca nie podjął nawet próby jej podważenia (k.78 odwrót). Dlatego – w ocenie Sądu – dokumentacja w nich zawarta jest wiarygodna. W ocenie biegłego brak jest podstaw do uznania okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach w okresach: od 2.12.1982r. do 13.12.1983r. i od 23.10.1989r. do 15.03.1998r. oraz od 09.03.1998r. do 31.12.1998r., bowiem odwołujący nie pracował wówczas stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku zaliczanym do zatrudnienia w szczególnych warunkach. Nie potwierdzają tego również zapisy w aktach osobowych, jak i zeznania świadków. Odwołujący nie zgodził się z taką oceną czynności w spornym okresie składając zastrzeżenia do opinii biegłego (k.60). Biegły sądowy Z. C. składając zeznania na rozprawie w dniu 28.05.2013r. podtrzymał swoje stanowisko wskazując, iż oprócz pracy spawacza odwołujący wykonywał czynności, które nie są zaliczane jako praca w warunkach szczególnych. Powyższe stanowisko biegłego potwierdza analiza akt osobowych, z których wynika, iż odwołujący został przyjęty do pracy na stanowisku ślusarz-spawacz (podanie z dnia 25.10.1989r., potwierdzenie przyjęcia do pracy z dnia 23.10.1989r.), a następnie od dnia 09.03.1998r. pracował jako szlifierz-ślusarz-tokarz, zaś podczas pobytu w Iraku pracował jako robotnik torowy nie będąc zatrudnionym w szczególnych warunkach. Sąd uwzględnił opinię biegłego jako rzeczową i dogłębnie analizującą przebieg czynności wykonywanych przez wnioskodawcę, wskazywanych przez świadków oraz wynikających z załączonych do akt dokumentów, stanowiących najbardziej wiarygodne źródło dowodowe. Wykonywanie pracy na stanowisku szlifierza przez wnioskodawcę potwierdzili też świadkowie: A. G. , M. R. i W. K. . Sąd dał wiarę powyższym zeznaniom, gdyż świadkowie byli zatrudnieni z odwołującym, są więc zorientowani w zakresie wykonywanych przez niego czynności. Zeznania świadków wzajemnie się uzupełniają i pokrywają. Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał , że o uznaniu zatrudnienia za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie decyduje treść dokumentów wystawianych przez pracodawcę, ale charakter czynności faktycznie wykonywanych przez pracownika ( por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1998r., II UKN 570/97, OSNAPiUS 1999 nr 6, poz.213; z dnia 22 marca 2001 r., II UKN 263/00, OSnaPiUS2002nr 22, 553 ). Dlatego Sąd mając na uwadze treść tego stanowiska oceniał czynności wykonywane faktycznie przez K. K. w obu spornych okresach. Ponadto Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 28 kwietnia 2010 r., I UK 337/09 (LEX nr 601991) i z dnia 12 maja 2010 r., I UK30/10 ( LEX nr 590314) wyraził pogląd, iż o uznaniu stanowiska zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach przesądza nie nazwa stanowiska, użyta przez pracodawcę w świadectwie pracy odpowiadająca lub nieodpowiadająca nomenklaturze zawartej w rozporządzeniu wykonawczym właściwego ministra, lecz pozytywna weryfikacja dokumentu pod kątem zgodności rzeczywiście wykonywanej przez pracownika pracy z ustawowymi wymaganiami. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie wykazało, iż zakład pracy wydał wnioskodawcy świadectwo pracy z zgodnie z czynnościami rzeczywiście przez niego wykonywanymi. Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo nie uwzględnił jako pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia w (...) S.A. w B. w okresach 23.10.1989r.-15.03.1992r. oraz 09.03.1998r.-31.12.1998r., ponieważ ze świadectwa pracy w szczególnych warunkach z dnia 30.03.2012 roku wynikało, że odwołujący był zatrudniony na stanowiskach łączonych: ślusarz-spawacz oraz szlifierz-ślusarz-tokarz. Zgodnie z zeznaniami świadków odwołujący wykonywał czynności ślusarskie i mógł wykonywać także prace tokarskie. Dlatego wnioskodawca nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jedynie jako spawacz. Pracując jako robotnik torowy w okresie od 2.12.1982r. do 13.12.1983r. również nie pracował w szczególnych warunkach. Reasumując, wnioskodawca w niniejszym postępowaniu nie udowodnił co najmniej 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Dlatego Sąd oddalił żądanie dotyczące przyznania świadczenia w obniżonym wieku przysługującego osobom zatrudnionym stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Z tych wszystkich powodów należało oddalić odwołanie jako pozbawione podstaw prawnych na podstawie art. 477 14 § 1 kpc .