Sygn. akt: X U 2291/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy – Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach Wydział X w składzie: Przewodniczący: SSO Anna Petri Protokolant: Magdalena Stachurska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 roku w Katowicach odwołania J. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 22 sierpnia 2014 roku Nr: (...) o prawo do emerytury
- zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje ubezpieczonemu prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych począwszy od 2 lipca 2014r.;
- zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na rzecz ubezpieczonego kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego SSO Anna Petri sygn. akt X U 2291/14 UZASADNIENIE Ubezpieczony J. S. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 22 sierpnia 2014r. o odmowie przyznania mu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony podniósł, że stanowisko ZUS jest krzywdzące, gdyż wbrew twierdzeniom organu rentowego w okresach zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w M. od 1 listopada 1976r. do 26 listopada 1991r. oraz w (...) S.A. w M. od 1 września 1992r. do 30 września 2002r.wykonywał obowiązki w warunkach szczególnych (k. 2-6). Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania wskazując, iż wbrew stanowisku ubezpieczonego podane przez niego okresy pracy nie mogą być uznane za zatrudnienie w warunkach szczególnych z uwagi na to, iż w przedłożonych przez ubezpieczonego świadectwach pracy nie wskazano charakteru wykonywanej pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji z załącznika do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r.Ubezpieczony nie wykazał zatem15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach (k. 20-22). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W okresie od 18 lutego 1974r. do dnia 31 sierpnia 1992r. ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) w M. , przy czym w okresie od 1 listopada 1976r. do 26 listopada 1991r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku monterainstalacji, a wcześniej – jako pomocnik montera(świadectwo pracy ubezpieczonego i świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnychw aktach emerytalnych, umowy o pracę ubezpieczonego w jego aktach osobowych). Przedsiębiorstwoto zajmowało się montażem instalacji wentylacyjnej na kopalniach.Jako monter instalacji ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze wykonywałtylko prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokościach, służących do podwieszeń kanałów wentylacyjnych.Niczym innym się nie zajmował. Świadkowie Z. S. i Z. M. wykonywali wtym Przedsiębiorstwie dokładniete same obowiązki monterów instalacji, co ubezpieczony. Charakter ich pracy niczym się nie różnił.Na tej podstawie obydwoje nabyli prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Świadkowi S. zostało ono przyznane na mocy prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z dnia 27 maja 2014r., wydanego w sprawie o sygnaturze akt X U 184/14, a świadkowi M. – na mocy takiego wyroku wydanego w sprawie o sygnaturze akt XI U 690/
- Przedsiębiorstwo to nie wydawało świadectw pracy w warunkach szczególnych(zeznania świadków współpracowników ubezpieczonego: Z. S. - k. 52 i Z. M. – k. 52 oraz jego przełożonych: I. J. - k. 52 i J. M. – k. 52, przesłuchanie ubezpieczonego – k. 52, akta sprawy o sygnaturze X U 184/14). W okresie od 1 września 1992r. do 30 kwietnia 2002r. ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) S.A. w M. , przy czym od 1 stycznia 1993r. do końca zatrudnienia pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako robotnik transportu ciężkiego – robotnik przeładunkowy, a wcześniej jako ślusarz i wydawca magazynowy(świadectwo pracy ubezpieczonego w aktach emerytalnych, umowy o pracę ubezpieczonego w jego aktach osobowych). Przedsiębiorstwo to było następcą prawnym poprzedniego pracodawcy ubezpieczonego i zajmowało się montażem instalacji wentylacyjnej w innych obiektach niż kopalnie.Ubezpieczony jako robotnik transportu ciężkiego stale i w pełnym wymiarze wykonywał ciężkie prace załadunkowe, wyładunkowe i przeładunkowe sypkiej i pylistej wełny szklanej i mineralnej, toksycznych farb, lakierów i rozcieńczalników, klejów. Wymagało to noszenia specjalnego ubioru i rękawic. Dostawał z tego tytułu mleko (zeznania świadka L. L.
(1)– k. 52 i I. J. – k. 52, przesłuchanie ubezpieczonego – k. 52). Wyrokiem z dnia 30 września 2002r. Sąd Rejonowy w Mikołowie, w sprawie o sygnaturze akt IVP 257/02zobowiązał (...) S.A. w M. w likwidacjido sprostowania świadectwa pracy ubezpieczonego poprzez podanie, iż praca wykonywana w okresie od stycznia 1993r. do 30 kwietnia 2002r. była pracą w warunkach szczególnych oraz do wydania mu świadectwa pracy w warunkach szczególnych za okres od 1 listopada 1976r. do 26 listopada 1991r. (akta sprawy SR w Mikołowie o sygn. IVP 257/02). W wydanym na tej podstawie ubezpieczonemu świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych wskazano, iż od 1 listopada 1976r. do 26 listopada 1991r. ubezpieczony pracował w warunkach szczególnych na stanowisku montera wymienionym w wykazie A, Dziale V, poz. 5 wykazu stanowiącego zał. nr 1 do Zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12 marca 1983r. w sprawie określenia stanowiska pracy w resorcie górnictwa i energetyki, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach.Taki charakter pracy ubezpieczonego potwierdzono też w aneksie do umowy o pracę z dnia 23 sierpnia 1988r. Natomiast w świadectwie pracy ubezpieczonego (...) S.A. w likwidacji wskazano, iż ubezpieczony od 1 stycznia 1993r. do 30 kwietnia 2002r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych jako robotnik transportu ciężkiego według Wykazu A, dział VIII, poz. 1 pkt 3 (świadectwo pracy ubezpieczonego i świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych w aktach emerytalnych, aneks do umowy o pracę ubezpieczonego). Ubezpieczony ukończył 60 lat w dniu 2 lipca 2014r. Jest członkiem OFE, przy czym złożył wniosek o przekazanie środków na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZakładuUbezpieczeńSpołecznych, na dochody budżetu państwa. Na dzień 1 stycznia 1999r. osiągnął 27 lat, 1 miesiąc i 18 dni okresów składkowych i nieskładkowych (wniosek emerytalny ubezpieczonego w jego aktach emerytalnych, okoliczności przyznane przez organ rentowy – k. 20). Powyższe okoliczności nie są przez strony kwestionowane. Spornym jedynie pozostaje, czy ubezpieczony spełnił warunki do uzyskania wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U.2013.1440 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy, jeżeli w dniu jej wejścia w życie tj. 1 stycznia 1999r. osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ustawy emerytalnej – wynoszący 25 lat dla mężczyzn. Z mocy art. 32 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r., będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 powoływanej ustawy. Dla celów ustalenia uprawnień do emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. W myśl art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej obniżony wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Do przepisów tych należy zaliczyć rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Na zasadzie § 2ust. 1 owego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z mocy §4 ust. 1 rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn i ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W Dziale V wykazu A stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia w punkcie 5 wymieniono prace przy montażu konstrukcji stalowych na wysokościach jako wykonywane w warunkach szczególnych. Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12 sierpnia 1983r. w sprawie określenia stanowisk pracy w resorcie górnictwa i energetyki, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wydanego na podstawie § 1 ust. 2 w związku z § 19 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia w Dziale V pod pozycją 5 dotyczącą prac przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości, w punkcie3wymieniaprace montera urządzeń i konstrukcji metalowych. W Dziale VIII wykazu A stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. w punkcie 1 wymieniono ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie jako wykonywane w warunkach szczególnych.Załącznik nr 1 do powołanego wyżej zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki w Dziale VIIIpod pozycją 1dotyczącą tych prac w punkcie 3 wymienia robotnika transportowego. Jak jednoznacznie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności wyroku Sądu Rejonowego w Mikołowie z dnia 30 września 2002r., sygn. akt IVP 257/02, z zeznań świadków - współpracowników i przełożonych ubezpieczonego: Z. S. , Z. M. , I. J. i J. M. oraz przesłuchania ubezpieczonego, a takżeświadectwa pracy w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) od 1 listopada 1976r. do 26 listopada 1991r.faktycznie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace określone w wykazie A dziale V, pod pozycją 5 załącznika do rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983r. tj. prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokościach.Zajmowane przez niego stanowisko montera konstrukcji stalowych na wysokościach zostało także wyraźnie wymienione w cytowanym wyżej Załączniku nr 1 do Zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12 sierpnia 1983r. w sprawie określenia stanowisk pracy w resorcie górnictwa i energetyki, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach. Praca, jaką świadczył tam stale i w pełnym wymiarze polegająca na montażu konstrukcji metalowych na wysokościachodpowiada zakresowi obowiązków na stanowisku montera konstrukcji stalowych na wysokości. Podkreślić przy tym należy, iż wieloletni współpracownicy ubezpieczonego – świadkowie Z. S. oraz Z. M. wykonujący dokładnie te same, co on obowiązki w (...) otrzymują z tego tytułu wcześniejszą emeryturę, przyznaną im na mocy wyroków tutejszego Sądu. Skoro zatem z tytułu wykonywania dokładnie takiej samej pracy jak praca ubezpieczonego świadkowie ci nabyli prawo do wcześniejszej emerytury, to odmowa przyznania takiego świadczenia ubezpieczonemu miałaby charakter dyskryminujący. Podstępowanie dowodowe w postaci powołanego wyroku Sądu Rejonowego w Mikołowie z dnia 30 września 2002r., zeznań świadków przełożonych ubezpieczonego: I. J. iLucjana L. , przesłuchania ubezpieczonego oraz jego świadectwa pracy wykazało nadto, iż w okresie zatrudnienia w (...) S.A. w M. 1 stycznia 1993r. do 31 grudnia 1998r. ubezpieczony jako robotnik transportu ciężkiego- robotnik przeładunkowypracował w warunkach szczególnych wykonując stale i w pełnym wymiarze ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie określone w wykazie A dziale VIII, pod pozycją 1 załącznika do rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983r. Wymienienie wDziale VIII, poz. 5w punkcie 3 Załącznika nr 1 do cytowanego wyżej Zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12 sierpnia 1983r. w ramach tych prac stanowiska robotnika przeładunkowego nie może przemawiać przeciwko zaliczeniu do nich obowiązków ubezpieczonego realizowanych na stanowisku robotnika transportu ciężkiego – robotnika przeładunkowego. Podkreślić przy tym należy, iż z znajdujący się w aktach osobowych ubezpieczonego dokument odnoszący się do powierzenia mu nowych obowiązków z dniem 1 stycznia 1993r. wskazuje wyraźnie na nazwę stanowiska: robotnik transportu ciężkiego – robotnik przeładunkowy. Ponadto nazwa zajmowanego stanowiska nie ma żadnego znaczenia. Istotny bowiem jest jedynie charakter wykonywanych przez niego obowiązków, które niewątpliwe należą do wymienionych pod pozycją 1 Działu VIII rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Dowodem potwierdzającym zatrudnienie pracownika w warunkach szczególnych są nie tylko świadectwa wykonywania prac w tych warunkach wydane przez pracodawcę. Wobec dowodów przeprowadzonych w sprawie żadnego znaczenia nie odgrywa nieco inna nazwa stanowiska zajmowanego przez ubezpieczonego od tego wymienionego w powołanym zarządzeniu. Przede wszystkim decydującą rolę odgrywa tu powołane rozporządzenie wykonawcze, a wydane na jego postawie zarządzenia resortowe mają jedynie znaczenie pomocnicze i muszą być zgodne z wydanym rozporządzeniem. Jak wynika przy tym z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2004r. (II UK 337/03; OSNP z 2004r., z. 22, poz. 392) decydujące jest wykonywanie przez pracownika określonej pracy, a nie nazwa zajmowanego stanowiska, która nie odgrywa tu żadnej roli. Praca realizowana przez ubezpieczonego w spornych okresach mieściła się w opisie prac zawartym pod powołanymi wyżej pozycjami rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983r. Stosownie do art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej emerytura, o jakiej mowa w art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Ubezpieczony spełnił wszystkie warunki do przyznania mu wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych: osiągnął 60 lat życia w dniu 2 lipca 2014r.,złożył wniosek o przekazanie środków na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa i w dniu wejścia w życie ustawy emerytalnej tj. 1 stycznia 1999r. miał okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 27 lat1, 1 miesiąc i 18 dni. Ubezpieczony legitymuje się również ponad 15-letnim okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych, na który składa się okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w M. 1 listopada 1976r. do 26 listopada 1991r. oraz od 1 stycznia 1993r. do 31 grudnia 1998r. w (...) S.A. w M. . W myśl art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Ubezpieczony zgłosił wniosek o emeryturę dniu 31 lipca 2014r., więc od daty spełnienia ostatniej przesłanki nabycia prawa do wcześniejszej emerytury tj. od osiągnięcia 60 lat życia w dniu 2 lipca 2014r. świadczenie to winno być wypłacane. Mając powyższe na względzie na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. w związku zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4, art. 27 tej ustawy oraz § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odwołanie ubezpieczonego należało uwzględnić zmieniając zaskarżoną decyzję i przyznając mu prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnychod osiągnięcia wieku emerytalnego tj. począwszy od dnia 2 lipca 2014. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na mocy art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. przy zastosowaniu § 2 ust. 1 i § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163; poz. 1349 ) zasądzając je od organu rentowego na rzecz odwołującego w wysokości stawki minimalnej. SSO Anna Petri