Sad powszechny, II Ca 1390/14

(1), B. Ś. , B. Ł. , A. Ś. , W. Ś. , J. S.

(1), S. M.

(1), A. M.

(2), J. Z. , B. W. , M. W. , J. S.

(2), T. M.

(1), Gminy S. , O. D. , E. F. , E. I. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości rolnej przez posiadacza samoistnego na skutek apelacji uczestniczki J. Z. od postanowienia Sądu Rejonowego w Skarżysku - Kamiennej z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt I Ns 509/14 postanawia: oddalić apelację. II Ca 1390/14 Uzasadnienie Sąd Rejonowy w Skarżysku-Kamiennej postanowieniem z 29.07.2014r. stwierdził, że S. M.

(2)stał się z mocy prawa z dniem 4.XI.1971r. właścicielem nieruchomości położonej w S. o pow. 0,11ha oznaczonej nr (...) , przedstawionej na mapie sporządzonej przez geodetę M. S. , przyjętej do (...) za nr (...)- (...) w dniu 30.08.2013r., nie posiadającej urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, bez obowiązku spłat. Sąd Rejonowy w sporządzonym uzasadnieniu przedstawił w sposób szczegółowy ustalony przez siebie stan faktyczny z którego wynika, że S. M.

(2)objął przedmiotową nieruchomość w posiadanie na podstawie nieformalnej umowy darowizny zawartej z ojcem T. M.

(2)w lata

1. XX w. Na otrzymanej działce zbudował parterowy dom mieszkalny, do którego wprowadził się z rodziną w połowie lat
2. XX w. Wówczas ogrodził siedlisko w ten sposób, że pozostawił od strony zachodniej, przy granicy z sąsiednią niezabudowaną nieruchomością, pas gruntu o szerokości niespełna 2m aby umożliwić sobie swobodny wjazd do położonej w głębi części nieruchomości, poza linia zabudowy. Z tego pasa gruntu za pozwoleniem S. M. korzystał także jego ojciec i brat, a czasem inni mieszkańcy. Na podstawie ustalonego przez siebie stanu faktycznego, w oparciu o dokonaną ocenę materiału dowodowego, Sąd Rejonowy uznał, że spełnione zostały przesłanki określone w art.1 ustawy z 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych . Przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skald gospodarstwa rolnego, S. M. był rolnikiem, znajdowała się ona 4.11.1971r. w posiadaniu samoistnym S. M. . O kosztach postepowania sąd ten orzekł na podstawie art.520§1k.p.c. Apelację od orzeczenia Sądu Rejonowego wniosła J. Z. , która zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego art. art.1ust.1 ustawy z 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych poprzez przyjęcie, że S. M.

(2)był samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości rolnej, 2) naruszenie przepisów postepowania, art.233§1k.p.c. poprzez niedokonanie wszechstronnej zgodnej z zasadami doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i wyciagnięcie przez Sąd z tak dokonanej oceny nieprawidłowych wniosków w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, opierającej się na ustaleniu, że S. M.

(2)stał się z mocy prawa z dniem 4.11.1971r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenie wniosku. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Sąd Okręgowy podziela w całości ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne. Ustalenia te Sąd Rejonowy poczynił po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, które ocenił w sposób prawidłowy, a ocenę tę Sąd Okręgowy także podziela w całości. Nieuzasadniony jest są zarzut apelacji naruszenia prawa procesowego w zakresie, w jakim kwestionuje ocenę materiału dowodowego, gdyż dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów nie pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki rozumowania czy doświadczenia życiowego, nie wykazuje błędów natury faktycznej. Sąd poddał wnikliwej ocenie całość materiału dowodowego sprawy dokonując jego wszechstronnej analizy, a swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uzasadnił zgodnie z wymogami art. 328 § 2 k.p.c. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena dowodów nie nasuwa zastrzeżeń, mieści się w zakresie swobody zakreślonej treścią art. 233 § 1 k.p.c. Postawienie zarzutu dowolnej oceny dowodów wymaga wykazania, poprzez argumenty natury jurydycznej, że Sąd uchybił zasadom oceny dowodów objętym treścią ww. przepisu, wskazania realnych w danej sprawie przyczyn, dla których ocena sądu nie spełnia wymogów przepisu art. 233 § 1 k.p.c. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył Sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając. Nie wystarcza zaś, jak to czyni apelująca samo wskazanie, że ocena dowodów powinna doprowadzić do odmiennych ustaleń. Każda subiektywna ocena, dokonywana w warunkach rozbieżnych twierdzeń stron, uwzględnia dążenie do narzucenia sądowi własnych ocen, korzystnych dla prezentowanego w procesie stanowiska i oczekiwanej treści rozstrzygnięcia i jako taka nie może stanowić podstawy ustaleń. Istotą orzekania jest zachowanie samodzielności, niezależności w ustalaniu i wyciąganiu wniosków istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. Niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego. Przesłanki nabycia nieruchomości na własność na podstawie art.1 ust1ustawy z 26.10.1971r. to: a) objęcie w posiadanie nieruchomości przez aktualnego posiadacza lub jego poprzednika na podstawie zawartej bez prawa przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, dożywocia lub innej umowy przenoszącej własność, o zniesienie współwłasności albo o dział spadku; b) wchodzenie nieruchomości w skład gospodarstwa rolnego posiadacza lub stanowienie przez nią samą takiego gospodarstwa; c) samoistne posiadanie nieruchomości przez rolnika w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 4 XI1971 r. Skarżąca w apelacji zarzucając naruszenie ww. przepisu wydaje się, że kwestionuje jedynie spełnienie przesłanki związanej z posiadaniem samoistnym, a i to tylko co do części nieruchomości poza ogrodzeniem i tylko w tym znaczeniu, że w jej ocenie S. M.

(2)był tylko współposiadaczem tego pasa gruntu. Odnosząc się jednak do wszystkich przesłanek Sąd Okręgowy zauważa, że okolicznością niesporną w sprawie było to, że S. M.

(2)był w dacie 4.11.1971r. rolnikiem. Przedmiotowa nieruchomość o pow.0,11ha wchodziła w skład posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego, skoro była wykorzystywana jako siedlisko. Niekwestionowaną okolicznością było także to, że S. M.

(2)zbudował na tej nieruchomości dom w latach 60.XX w., w którym wraz z rodziną zamieszkał. Przedmiotową nieruchomość otrzymał wcześniej od rodziców. Fakt ten, zresztą też niekwestionowany przez nikogo, świadczy niewątpliwie o tym, że był posiadaczem samoistnym. Posiadanie jako przesłanka nabycia własności w trybie ustawy z 1971r. musi mieć charakter posiadania samoistnego. W rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego posiadacz samoistny to taki, który faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Wszystkie zatem stany faktycznego władztwa , odpowiadające innemu prawu niż własność , nie kwalifikują się jako posiadanie samoistne. Zakres faktycznego władztwa przy posiadaniu samoistnym odpowiadający prawu własności, sprowadza się do korzystania z rzeczy w taki sposób jak właściciel. Posiadacz samoistny włada rzeczą jak właściciel cum animo rem sibi habendi , zatem czynnik woli (animus) stanowi kryterium , które pozwala na odróżnienie posiadania samoistnego od zależnego. W zakresie jakiego prawa posiadacz wykonuje władztwo w praktyce decyduje kryterium obiektywne, zewnętrzne, widoczne dla otoczenia przejawy władztwa. Z zeznań samej skarżącej wynika, że nie kwestionuje władztwa S. M. co do części nieruchomości zabudowanej i ogrodzonej i w tym zakresie (mimo, że apelacja dotyczy całości orzeczenia), że był on posiadaczem samoistnym. Przechodząc zatem do kwestii spornej związanej z oceną charakteru władztwa S. M. w części tzw. drogi, a tym samym spełnienia przesłanek określonych w cyt. wyżej przepisie, Sąd Okręgowy nie znajduje podstaw, aby przyjąć, że S. M. był jedynie współposiadaczem tego pasa gruntu, a już na pewno żeby nie był w ogóle jego posiadaczem. Trafny jest wywód Sądu Rejonowego, że nieformalną umową darowizny została objęta cała przedmiotowa nieruchomość. Wydzielenie na gruncie (nieobjęcie ogrodzeniem) pasa o szerokości ok. 2m nastąpiło z woli S. M.

(2)i podyktowane było chęcią stworzenia dla siebie i rodziny lepszego dojazdu do części nieruchomości poza zabudowaniami. Należy pamiętać, że przylegająca do tego pasa sąsiednia nieruchomość nie była w tym czasie ogrodzona, a stosunki sąsiedzkie nie były zakłócone. Logicznym jest to co przyjął Sąd Rejonowy, że gdyby wolą ojca było przekazanie tylko części nieruchomości i pozostawienie „drogi” poza zakresem umowy, to taki pas byłyby wydzielony także z nieruchomości znajdujących się w głębi, zwłaszcza, że T. M.

(2)pozostawił sobie działkę znajdującą się najdalej od drogi. Tymczasem żadna z działek znajdujących się powyżej przedmiotowej nieruchomości, także ta darowana ojcu skarżącej, nie została pomniejszona o pas gruntu przeznaczony pod drogę. Ponadto z pewnością wydzielony pas byłby znacznie szerszy, tak aby móc nim swobodnie przejeżdżać. Sąd Rejonowy, ani Sąd Okręgowy nie kwestionuje tego, że także inne osoby poza S. M.

(2)korzystały z tego pasa gruntu, jednakże czyniły to nie będąc jego współposiadaczami, na zasadzie grzecznościowej, za przyzwoleniem S. M.

(2), który czuł się właścicielem całej nieruchomości. Należy zatem zgodzić się z wnioskami Sądu Rejonowego, że S. M.

(2)był posiadaczem samoistnym całej przedmiotowej nieruchomości 4.11.1971r. oraz, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art.1 ust.1 ustawy z 26.10.1971r. warunkujące nabycie własności nieruchomości. Reasumując Sąd Okręgowy nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji oddalił ją na podstawie art.385 k.p.c. w zw. z art.13§2 kpc . SSO B.Piwko SSO M.Kośka SSO E.Piątkowska-Bidas