Sad powszechny, I ACz 960/12

Sygnatura akt I ACz 960/12 POSTANOWIENIE Dnia 23 października 2012 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie : Przewodniczący: SSA Zofia Kawińska – Szwed Sędziowie : SA Mieczysław Brzdąk SO del. Tomasz Ślęzak (spr) po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. w Katowicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa P. K. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w T. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 9 sierpnia 2012 r. sygn. akt I C 161/12 postanawia: 1) oddalić zażalenie; 2) zasądzić od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Sygn. akt I ACz 960/12 UZASADNIENIE W piśmie, które wpłynęło do Sądu Okręgowego w Katowicach w dniu 13 lipca 2012 r., a więc przed rozpoczęciem rozprawy wyznaczonej na dzień 29 sierpnia 2012 r., powód P. K. cofnął pozew o ochronę dóbr osobistych i zapłatę, skierowany przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w T. . Zawiadomiona o powyższym Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa powołując się na przepis art. 203 § 2 kpc domagała się zasądzenia od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Katowicach umorzył postępowanie i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 złotych tytułem kosztów procesu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że cofnięcie pozwu skutkowało koniecznością umorzenia postępowania ( art. 355 § 1 kpc w związku z art. 203 § 2 kpc ) zaś w związku z żądaniem zgłoszonym przez pozwanego w oparciu o przepis art. 203 § 2 kpc , niezbędnym było zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Na powyższe postanowienie powód wniósł zażalenie skierowane przeciwko rozstrzygnięciom o umorzeniu postępowania oraz o zasądzeniu odeń na rzecz strony pozwanej kosztów procesu. Skarżący argumentował, że z uwagi na okoliczność, iż odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności, zarówno obecnie jak i w przyszłości nie jest w stanie uiścić kosztów procesu, a zaskarżonym orzeczeniem Sąd naruszył przepis art. 102 kpc . Stwierdził również, że odwołuje swe oświadczenie o cofnięciu pozwu. Nadto powód wskazał, że cofnął pozew przed pierwsza rozprawą licząc na „polubowne załatwienie sprawy” i rezygnację pozwanego z żądania zasądzenia na jego rzecz kosztów procesu. Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa w odpowiedzi na zażalenie domagała się oddalenia wniesionego przez powoda środka zaskarżenia oraz zasądzenia na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisami art. 203 § 2 i § 3 kpc powód, który cofnął pozew, na żądanie pozwanego zgłoszone w terminie dwóch tygodni od powiadomienia go o cofnięciu pozwu, zobowiązany jest zwrócić pozwanemu koszty procesu. Z kolei w myśl przepisu art. 355 § 1 kpc jedną z przyczyn umorzenia postępowania jest cofnięcie pozwu przez powoda. W rozpoznawanej sprawie powód złożył oświadczenie o cofnięciu pozwu (k. 53) przed rozpoczęciem rozprawy (k. 14), a zastępująca stronę pozwaną Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, w ciągu 6 dni po otrzymaniu zawiadomienia o cofnięciu pozwu (k. 60, 62), wystąpiła z wnioskiem o zasadzenie kosztów procesu na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Wobec powyższego za prawidłowe uznać należy, rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego zarówno co do umorzenia postępowania jak i zasądzenia kosztów procesu od powoda na rzecz strony pozwanej. Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący niezastosowania przepisu art. 102 kpc . Na mocy powyższej regulacji dopuszczalne jest odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik procesu jednakże jedynie w wyjątkowych przypadkach. Ocenę zaś czy taki wypadek zachodzi ustawodawca pozostawił sądowi. W rozpoznawanej sprawie skarżący cofnął pozew, a przyczyną tej czynności procesowej bynajmniej nie było zaspokojenie jego roszczeń przez pozwanego. Wobec powyższego jest on stroną przegrywającą proces, a w związku z tym zobowiązaną do poniesienia jego kosztów, chyba że wystąpi wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu przepisu art. 102 kpc . Zła sytuacja finansowa stanowiąca podstawę zwolnienia strony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych nie wyczerpuje sama w sobie przesłanek zastosowania art. 102 kpc (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. I CZ 112/9), a jak wskazano powyżej przepis ten z uwagi na swój szczególny charakter nie może być wykładany rozszerzająco i wyklucza uogólnienie. Tymczasem jedyną wskazaną przez powoda okolicznością uzasadniającą w jego ocenie zastosowanie przepisu art. 102 kpc , a uprzednio będącą podstawą zwolnienia go od kosztów sądowych, jest fakt odbywania przezeń kary dożywotniego pozbawienia wolności w zakładzie karnym typu zamkniętego (k. 70). Odbywanie zaś kary pozbawienia wolności we wskazanym powyżej rygorze, niewątpliwie ograniczającym możliwości zarobkowe, jest determinowane rodzajem popełnionego przez skazanego przestępstwa bądź jego zachowaniem w trakcie odbywania kary. Z tych względów uznać należało, że sytuacja skarżącego nie stanowi „szczególnego wypadku” w rozumieniu przepisu art. 102 kpc . Z kolei odnosząc się do odwołania przez powoda oświadczenia o cofnięciu pozwu wskazać należy, że dyspozycyjną czynność procesową jaką jest między innymi cofnięcie pozwu, strona może odwołać jedynie z przyczyn uznanych przez sąd za uzasadnione. Takim przyczynami są wady oświadczenia woli jak i okoliczności powstałe już po złożeniu oświadczenia, które uzasadniają jego odwołanie (podobnie Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 lutego 1985 r., sygn. akt II CZ 11/85, Lex nr 8686). W rozpoznawanej sprawie powód uzasadniając swe oświadczenie o odwołaniu cofnięcia pozwu wskazał wyłącznie, że cofnął go przed pierwszą rozprawą dążąc do „polubownego załatwienia sprawy” i licząc na rezygnację przez pozwanego z domagania się zasądzenia na jego rzecz kosztów procesu, strona pozwana zaś nie postąpiła zgodnie z jego oczekiwaniami. Skarżący nie wykazał w ten sposób, że wystąpiła okoliczność następcza usprawiedliwiająca cofnięcie czynności procesowej. bowiem nie może być za taką uznane subiektywne przekonanie powoda, iż po cofnięciu pozwu strona pozwana zrezygnuje z przysługujących jej na mocy przepisu art. 203 § 2 kpc uprawnień w zakresie domagania się zwrotu kosztów procesu.. Z powyższych przyczyn zażalenie jako bezzasadne, należało oddalić o czym orzeczono na mocy przepisu art. 385 kpc w związku z przepisem art. 397 § 2 kpc . O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Apelacyjny orzekł na mocy przepisu art. 98 § 1 kpc w związku z § 11 ust. 1 pkt 25 i § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz 1348 z późn. zm) Sygn. akt I ACz 960/12 Zarządzenie: 1) Odnotować postanowienie w repertorium ACz; 2) Odpis postanowienia doręczyć: - powodowi P. K. (adres karta 77) za pośrednictwem Dyrektora Zakładu Karnego w R. (adres karta 76) wraz z pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia skargi kasacyjnej oraz zażalenia, - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (karta 78); 3) Akta zwrócić Sądowi Okręgowemu w Katowicach. K. , dnia 23 października 2012 r. SO del Tomasz Ślęzak