Sad powszechny, I C 448/12

Sygn. akt I C 448/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2013r. Sąd Rejonowy w Zgorzelcu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSR Dorota Florkowska Protokolant Sylwia Dubowik po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2013r. w Zgorzelcu na rozprawie sprawy z powództwa Z. M. przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością we W. o zapłatę I. zasądza od strony pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na rzecz powoda Z. M. kwotę 3.690,- zł (trzy tysiące sześćset dziewięćdziesiąt złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 28 października 2011 r. do dnia zapłaty; II. zasądza od strony pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na rzecz powoda Z. M. kwotę 717,- zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 600,- zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt IC 448/12 UZASADNIENIE Powód, Z. M. , wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od strony pozwanej, (...) sp. z o.o. we W. , kwoty 3.690,- zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 28 października 2011 r. i kosztami procesu. W uzasadnieniu swojego żądania wskazał, iż w dniu 19 października 2007 r. zawarł ze stroną pozwaną trzy umowy dzierżawy należących do niego gruntów (działek o numerach ewidencyjnych (...) ), z tytułu których strona pozwana obowiązana była do uiszczania czynszu dzierżawnego w kwocie po 500,- zł netto, co dwa lata z dołu. W dniu 13 października 2011 r. powód obciążył (...) sp. z o.o. we W. fakturą VAT nr (...) z tytułu należnego mu czynszu (za dwa lata wstecz). Strona pozwana – pomimo skierowania do niej przez powoda wezwań – nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku zapłaty, wynikającego z łączących strony umów. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 1 marca 2012 r. (sygn. akt Nc 153/12) Sąd Rejonowy w Zgorzelcu uwzględnił powództwo w całości (k. 39). W sprzeciwie od powyższego nakazu zapłaty strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając brak legitymacji biernej. Strona pozwana przyznała, iż zawarła z powodem umowy dzierżawy działek o numerach ewidencyjnych (...) , zgodnie z którymi uregulowała czynsz dzierżawny za dwa pierwsze lata. Zarzuciła natomiast, iż powód wiedział o jej zamiarze przeniesienia praw i obowiązków wynikających z tych umów na podmiot trzeci, który będzie kontynuował umowy i korzystał z dzierżawionych działek (w sposób i na zasadach określonych w umowach), przejmując jednocześnie wszystkie obowiązki pozwanej z nich wynikające. Strona pozwana wskazała, iż w dniu 12 stycznia 2009 r. podpisała ze spółką (...) we W. trzy umowy przeniesienia praw i przejęcia obowiązków dzierżawcy, a zatem spółka ta jest podmiotem zobowiązanym do uregulowania należnego powodowi czynszu dzierżawnego. Wskazała także, że (...) sp. z o. o. we W. wstąpiła w jej miejsce i nabyła opisane w pozwie zobowiązanie, z jednoczesnym zwolnieniem z długu pozwanej i zachowaniem tożsamości przejmowanego zobowiązania ( art. 519 § 2 pkt 2 kc ). Podkreśliła, że zgoda powoda (jako wierzyciela) na przejęcie długu została wyrażona w formie pisemnej w treści preambuły każdej z umów dzierżawy z dnia 19 października 2007 r., a więc przed zawarciem umów przejęcia długu (k. 43-46). W piśmie procesowym z dnia 14 maja 2012 r. powód podtrzymał swoje stanowisko, zaś odnosząc się do zarzutów strony pozwanej wskazał, iż nigdy nie został poinformowany o zawarciu umów z dnia 12 stycznia 2009 r., pomimo wskazania na taki obowiązek w ich § 5. Warunkiem przejścia praw i obowiązków wynikających z umów dzierżawy – w ocenie powoda – było pisemne zawiadomienie wydzierżawiającego o zawarciu umowy, dacie jej wejścia w życie oraz terminie przejścia zobowiązań na (...) sp. z o. o. . Powód podniósł, iż zgoda wyrażona przed zawarciem umowy przejęcia musi wskazywać osobę przejemcy, gdyż taka zgoda nie upoważnia dłużnika do zawarcia umowy z kimkolwiek lecz z konkretnie wskazaną osobą. Wierzyciel musi mieć wpływ na to, jaki podmiot wykona zobowiązanie, zatem umowa o przejęcie długu winna zawierać w swej treści wyraźne zwolnienie dotychczasowego dłużnika z długu, a nie tylko per facta concludentia. W przypadku wątpliwości co do zwolnienia z długu, należy traktować nowego dłużnika za dłużnika solidarnego przystępującego do długu, a nie go przejmującego. Powód podniósł także, iż strona pozwana w § 13 ust. 9 umów dzierżawy zobowiązała się do niezawierania z osobami trzecimi – bez zgody wydzierżawiającego – żadnych porozumień, które szkodziłyby jego interesom (k. 69-71). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 19 października 2007 r. powód – jako wydzierżawiający – zawarł ze stroną pozwaną trzy umowy dzierżawy działek o numerach ewidencyjnych (...) , położonych w M. – z przeznaczeniem na budowę i eksploatację siłowni wiatrowych do produkcji energii elektrycznej. W preambule umów zawarty został następujący zapis: „wydzierżawiającemu jest wiadomym, iż dzierżawca w zakresie swojej działalności gospodarczej w przyszłości zamierza przenieść prawa wynikające z umowy dzierżawy na inny podmiot, który będzie kontynuował zawartą umowę dzierżawy i korzystał z działki w sposób określony w niniejszej umowie, przejmując jednocześnie wszystkie obowiązki wynikające z tej umowy. Wydzierżawiający wyraża zgodę na takie przejście praw wynikających z umowy dzierżawy.” Umowy dzierżawy zostały zawarte na okres 30 lat. W § 4 umów strona pozwana zobowiązała się, że do czasu rozpoczęcia prac budowlanych siłowni wiatrowych zapłaci powodowi czynsz dzierżawny w wysokości 500 zł rocznie, powiększonej o podatek VAT – od każdej z działek. Strony ustaliły, iż czynsz będzie płatny z dołu za każde dwa lata obrachunkowe, licząc od dnia podpisania umowy. Projekty łączących strony umów zredagowała pozwana spółka. W dniu 15 kwietnia 2009 r. strony zawarły aneksy do umów, w których zwiększyły wysokość czynszu dzierżawnego rocznego obowiązującego od rozpoczęcia prac budowlanych z 12.000 zł do 18.000 zł. (dowód: umowy dzierżawy z dnia 19 października 2007r.,k. 7 – 30, aneksy, k. 80-81, zeznania powoda, k. 84-85, zeznania J. C. , k. 85, zeznania świadka B. C. , k. 91 verte) W dniu 12 stycznia 2009 r. strona pozwana zawarła z (...) sp. z o. o. we W. trzy umowy przeniesienia praw i przejęcia obowiązków dzierżawcy, wynikających z umów dzierżawy działek gruntu o numerach ewidencyjnych (...) , położonych w M. . W § 5 tych umów postanowiono, że F. jest zobowiązany zawiadomić pisemnie wydzierżawiającego o ich zawarciu, dacie ich wejścia w życie oraz o terminie, z nadejściem którego wykonywanie zobowiązań dzierżawcy przechodzi na F. I. . (dowód: umowy z dnia 12 stycznia 2009 r., k. 49-52, 55-56) Strona pozwana nie zawiadomiła powoda o zawarciu powyższych umów, ani o dacie ich wejścia w życie. Powód nie wyraził zgody na przejęcie praw i obowiązków wynikających z umów dzierżawy przez (...) sp. z o. o. we W. . (dowód: zeznania powoda Z. M. , k. 84, zeznania świadka B. C. , k. 91 verte) W dniu 13 października 2011 r. powód wystawił stronie pozwanej fakturę VAT nr (...) , opiewającą na kwotę 3.690 zł brutto, z tytułu dzierżawy nieruchomości pod elektrownie wiatrowe, zakreślając pozwanej termin zapłaty tej kwoty do dnia 27 października 2011 r.. (dowód: faktura VAT nr (...) k. 33) Pismami z dni 22 listopada 2011 r. i 29 grudnia 2011 r. powód wezwał stronę pozwaną do zapłaty należności objętych fakturą VAT nr (...) . (dowód: wezwania do zapłaty wraz z potwierdzeniami odbioru k. 33 – 36) Sąd zważył, co następuje: Strony łączyła umowa dzierżawy określona w przep. art. 693 § 1 kc , na mocy której powód – jako wydzierżawiający – zobowiązał się oddać stronie pozwanej – jako dzierżawcy – do używania i pobierania pożytków działki gruntu o numerach ewidencyjnych: 203/1, 195/2 i 198/9 przez czas oznaczony w umowie, zaś strona pozwana zobowiązała się płacić powodowi umówiony czynsz (w sposób zgodny z postanowieniami umowy). Podzielając stanowisko powoda, Sąd uznał, iż pomiędzy spółkami (...) nie doszło do skutecznego wobec powoda przejęcia zobowiązania (długu) pozwanej spółki. Wprawdzie przejęcie długu następuje w drodze umowy pomiędzy przejemcą a dłużnikiem lub wierzycielem, jednakże w obu wypadkach do zawarcia umowy przejęcia długu potrzebna jest zgoda tej strony zobowiązania, która nie uczestniczy w umowie przejęcia długu – w tym wypadku wymagana była zgoda powoda ( art. 519 § 2 kc ). Przejęcie długu jest czynnością prawną dwuczłonową. Pierwszym członem jest umowa między przejemcą a dłużnikiem lub wierzycielem, drugim – oświadczenie zawierające zgodę na zmianę dłużnika. Umowa o przejęcie długu staje się skuteczna dopiero po oświadczeniu zgody przez osobę, której zgoda jest potrzebna do skuteczności przejęcia długu (vide: H. Ciepła (w:) Komentarz..., s. 601; W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, Zobowiązania..., s. 367). Takiego charakteru – zdaniem Sądu – nie miała blankietowa zgoda zwarta w treści umów z dnia 19 października 2007 r., zredagowanych przez stronę pozwaną. Wprawdzie zgoda powoda – jako wierzyciela – mogła być wyrażona także przed zawarciem umowy o przejęcie długu (vide: art. 63 § 1 kc ), jednakże oświadczenie powoda w tym przedmiocie powinno było określać nie tylko przedmiot przejęcia praw i obowiązków, ale również wskazywać podmiot przejmujący. Tymczasem w dacie zawierania umów dzierżawy przez strony nie istniała jeszcze spółka z o.o. (...) we W. . Powód nie miał zatem możliwości dokonania chociażby oceny kondycji finansowej podmiotu przejmującego, zgodnie zaś z treścią art. 519 § 2 pkt 2 kc , zgoda wierzyciela jest bezskuteczna, jeżeli nie wiedział on, że osoba przejmująca dług jest niewypłacalna (przy czym w doktrynie podkreśla się, że niewypłacalność musi istnieć w chwili wyrażenia zgody, a jeśli pojawi się później, to jest to okoliczność bez znaczenia dla oceny skuteczności wyrażenia zgody przez wierzyciela). Ponadto, wszelkie wątpliwości, co do woli wierzyciela w przedmiocie wstąpienia osoby trzeciej w miejsce dłużnika ze skutkiem w postaci zwolnienia go z długu wykluczają kwalifikację umowy jako przejęcia długu (vide: wyrok SN z dnia 5 września 2002 r., II CKN 832/00, wyrok SN z dnia 28 czerwca 2000 r., IV CKN 72/00). Powód zeznał, iż podpisując umowy z dnia 19 października 2007 r., nie godził się na przejęcie praw i przeniesienie obowiązków z nich wynikających na jakikolwiek abstrakcyjny podmiot (k. 84), a nadto oczekiwał, że do takiego przeniesienia dojdzie po zrealizowaniu projektu związanego z budową siłowni wiatrowych (k. 84 verte). Do uznania, iż doszło do przejęcia długu nieodzowne natomiast było istnienie zgodnej woli stron, co do zwolnienia dotychczasowego dłużnika z długu. Zaznaczyć należy, iż treść umów dzierżawy – zawierających blankietową zgodę na przejęcie długu – redagowała strona pozwana, dlatego też wszelkie wątpliwości w tym zakresie należało tłumaczyć na korzyść powoda (vide: wyrok SA w Białymstoku z dnia 26 września 2012 r., I Aca 426/12). Ponadto, zeznająca w charakterze strony pozwanej J. C. przyznała, iż zamiarem strony pozwanej było, aby powód dowiedział się na czyją rzecz zostaną przeniesione prawa i obowiązki dzierżawcy, a brak zapisu w umowach stron regulującego sposób poinformowania powoda o zamiarze takiego przeniesienia był wynikiem jej zaniedbania (k. 85 verte). Zdaniem Sądu niedopuszczalna jest sytuacja, w której wierzyciel – na skutek zaniedbań, a nawet zatajenia przez dłużnika – nie ma wiedzy, kto jest drugą stroną kontraktu. Powód zeznał, że ani strona pozwana, ani (...) sp. z o. o. we W. , nie zawiadomiły go o treści umów z dnia 12 stycznia 2009 r., pomimo, że strona pozwana zobowiązała się to uczynić w formie pisemnej. Okoliczności udzielenia powodowi informacji w tym przedmiocie nie potwierdziła natomiast treść zeznań strony pozwanej, ani świadka B. C. , którzy przyznali, iż nie wystosowano do powoda pisemnych zawiadomień o przejęciu długu. O nielojalnym zachowaniu strony pozwanej wobec powoda świadczy również fakt, iż pomimo zawarcia umów o przeniesieniu praw i przejęcia obowiązków dzierżawcy w dniu 12 stycznia 2009 r., pozwana – zawierając aneksy z dnia 15 kwietnia 2009 r. – nie ujawniła tego faktu i wskazywała swoje dane jako dzierżawcy. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku (vide: art. 354 § 1 kc ), przy czym orzeczenie o odsetkach oparł na przep. art. 481 kc. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 kpc , albowiem powód wygrał proces. Na koszty procesu składają się kwota 100 zł tytułem opłaty od pozwu, kwota 600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (stosownie do § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ) oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.