Sad powszechny, V U 243/13

Sygn. akt V U 243/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2013 roku Sąd Okręgowy w Słupsku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Radosław Buko Protokolant: st. sekr. sad. Beata Pezena po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 roku w Słupsku odwołania B. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 29 stycznia 2013 roku znak (...) w sprawie B. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o emeryturę zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu B. D. prawo do emerytury na podstawie art.184 w zw. z art.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009 roku numer 153 poz. 1227 ze zm.) od dnia 23 stycznia 2013 roku, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego UZASADNIENIE Ubezpieczony B. D. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 29.01.2013 roku, znak: (...) się jej zmiany, poprzez przyznanie prawa do emerytury. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, iż organ rentowy bezzasadnie nie zaliczył mu do okresu pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) , Przedsiębiorstwa (...) i Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego (...) ‘’ Pozwany organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniósł o oddalenie odwołania z uwagi na brak piętnastoletniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem organu z przedłożonego przez ubezpieczonego świadectwa pracy w szczególnych warunkach nie można stwierdzić czy ubezpieczony wykonywał prace mechanika w kanałach remontowych. Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony B. D. , urodzony (...) , złożył w dniu 23.01.2013 roku wniosek o emeryturę. Wraz z wnioskiem przedłożył zaświadczenia i świadectwa pracy, którymi udokumentował nie kwestionowany przez pozwany organ rentowy staż ubezpieczeniowy wynoszący łącznie 31 lat, 2 miesiące i 3 dni, w tym 3 lata, 10 miesięcy i 6 dni pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony należy do OFE złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. W chwili składania wniosku o przyznanie prawa do emerytury ubezpieczony nie pozostawał w stosunku pracy. Do okresu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie uwzględnił okresów zatrudnienia od 1.09.1995 roku do 31.10. 1997 roku w PHU (...) w C. gdyż zdaniem organu z przedłożonego przez ubezpieczonego świadectwa pracy w szczególnych warunkach nie można stwierdzić czy ubezpieczony wykonywał prace mechanika w kanałach remontowych. Organ rentowy odmówił też zaliczenia okresu zatrudnienia od 13.08.1974r. do 31.08.1985r. Przedsiębiorstwie (...) z uwagi na brak świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Zaskarżoną decyzją z dnia 29.01.2013 roku organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury. dowód: akta emerytalne: wniosek k. 15 – 16, zaskarżona decyzja k 23,karta przebiegu zatrudnienia k 24 Ubezpieczony B. D. w okresie od 13.08.1974 roku do 31 sierpnia 1985 roku był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w B. , gdzie wykonywał pracę mechanika. Ubezpieczony wykonywał prace wyłącznie w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów. W bazie gdzie pracował ubezpieczony było 6 kanałów przelotowych. Naprawiano mosty, skrzynie biegów. Ubezpieczony współpracował ze Z. K. oraz K. S. . Dowód: akta sprawy: akta osobowe k 23, zeznania świadka Z. K. k 14 v 00:20:53 – 00:25:39, K. S. k 14v – 15 00:25:39 – 00:30:17 Ubezpieczony B. D. w okresie od 1.09.1995 roku do 31.10.1997 roku był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Handlowo – Usługowym (...) w C. , gdzie również wykonywał pracę mechanika. Ubezpieczony wykonywał prace wyłącznie w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów. W miejscu pracy były 2 kanały remontowe, naprawiano jelcze, koparki, dźwigi budowlane. Ubezpieczony współpracował z H. R. . Pracodawca wystawił ubezpieczonemu świadectwo pracy w szczególnych warunkach obejmujące cały okres pracy. Praca ubezpieczonego w czasie zatrudnienia w okresie od 1.09.1995 roku do 31.10.1997 roku w Przedsiębiorstwie Handlowo – Usługowym (...) w C. była pracą w warunkach szczególnych. Ubezpieczony według stanu na dzień 1 stycznia 1999 roku po doliczeniu spornych okresów tj.11 lat 16 dni oraz 2 lat 1 miesiąca i 28 posiada ponad 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych. Łącznie staż pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach wynosi 17 lat i 20 dni. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego B. D. zasługuje na uwzględnienie. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie uprawnień ubezpieczonego do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227) oraz przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.). Zgodnie z art.184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32,33,39 i 40, jeżeli w dniu wejścia ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 W myśl ust. 2 art. 184 emerytura przysługuje ubezpieczonym, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 , to 25 lat w przypadku mężczyzny ( art. 27 pkt 2) . Wiek emerytalny wynika z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 ze zm.), do którego odsyła art. 32 ust. 4 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dla mężczyzny jest to 60 lat. Wymagany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych przewidziany w przepisach dotychczasowych, o którym mowa w art. 184 ust. 1, to okres 15 lat, o czym stanowi § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że ubezpieczony B. D. ma ukończone 60 lat, jest członkiem OFE, lecz złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa, posiada wymagany ponad 25 letni staż pracy liczony na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 01.01.1999 roku. Na dzień złożenia wniosku oraz na dzień orzekania nie pozostawał w stosunku pracy. Oznacza to, iż jedyną przesłanką jaką musiał ubezpieczony udowodnić w przedmiotowej sprawie była praca w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat według stanu na dzień 01.01.1999r. Zgodnie z art. 117 ust 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych okresy składkowe, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2-9 i ust. 2 pkt 1 lit. b -d, pkt 2 lit. d i pkt 4-17, okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7, oraz okresy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1, mogą być uwzględnione, jeżeli zostały udowodnione dokumentami (zaświadczeniami), z kolei w ust 3 okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 7 pkt 4, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Zatem ustawa nie przewiduje możliwości udowadniania w postepowaniu przed organem rentowym zeznaniami świadków okresów zatrudnienia przed wejściem jej w życie. Z kolei § 22 ust 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.10.2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe (Dz. U. Nr 237 poz. 1412 ) uzależnia możliwość udowadniania zeznaniami świadków okresów składkowych od istnienia takiej możliwości w ustawie. Jednak w spornych przypadkach, uwzględnienie okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków oraz wykonywania bezpośrednio i stale, w pełnym wymiarze czasu pracy tego zatrudnienia. Zważyć przy tym należy, że w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Według art. 473 § 1 kpc w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron. Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających z art. 247 KPC , sprawia, że każdy istotny fakt (np. taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury), może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe ( vide wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2007 r. w sprawie I UK 111/07 ). W ocenie Sądu jest oczywiste, iż rozstrzygające znaczenie w sprawie ma rodzaj wykonywanej pracy, co nadto wynika z powołanych wyżej przepisów prawa, w szczególności art. 32 ust. 2 który stanowi, iż dla celów ustalenia uprawnień do emerytury w obniżonym wieku za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Rodzaje prac ustala się na podstawie powołanego już wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , który w załączniku A w Działach od I do XIV wymienia rodzaje prac, które są pracą w warunkach szczególnych. Ponadto należy dodać, iż w myśl § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy . W załączniku A Dział XIV w punkcie pkt 16 wymieniono - prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych. W ocenie Sądu praca ubezpieczonego przy naprawie pojazdów była pracą w warunkach szczególnych. Co prawda naprawy i przeglądy techniczne nie odbywała się tylko i wyłącznie w kanale i jakiś procent prac nie wymagał użycia kanału i odbywały się na zewnątrz zakładu pracy. Jednakże warunki pracy w tym przypadku nie zmieniały się, bo ubezpieczony był nadal narażony na działalnie spalin . Wskazaną powyżej charakterystykę pracy potwierdzili również świadkowie Z. K. , K. S. , H. R. którzy wskazali, że ubezpieczony zajmował się naprawą pojazdów i wykonywał tę pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadkowie ci w sposób szczegółowy zeznali o charakterze wykonywanej przez B. D. pracy, podkreślając że w spornym okresie ubezpieczony pracował jako mechanik samochodowy. Niewątpliwie też ubezpieczony pracował w kanałach remontowych, a jedynie sporadycznie w sytuacji gdy kanał był zajęty, bądź wymagała tego technologia naprawy wykonywał naprawy poza kanałem. Zdecydowaną większość prac ubezpieczony wykonywał w kanale remontowych. Zeznania świadków w tym zakresie jako jasne, rzeczowe, logiczne i spójne Sąd uznał za wiarygodne. Znalazły one zresztą potwierdzenie w dokumentacji ubezpieczonego związanej z jego zatrudnieniem. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd ustalił, że ubezpieczony w okresach od 13.08.1974 roku do 31 sierpnia 1985 roku w Przedsiębiorstwie (...) w B. oraz od 1.09.1995 roku do 31.10.1997 roku w Przedsiębiorstwie Handlowo – Usługowym (...) w C. faktycznie świadczył pracę w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych, które to stanowisko uwzględnione zostało w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach. Podkreślić należy, że organ rentowy nie kwestionował faktu pracy ubezpieczonego w spornych okresach lecz skupił się na formalnoprawnych wadach przedłożonego świadectwa. W ocenie Sądu Okręgowego za zaliczeniem do stażu pracy w szczególnych warunkach spornych okresów przemawia też to, że pozostałe okresy pracy w tym samym charakterze w tym samym miejscu bez wątpliwości zaliczono do stażu pracy ubezpieczonego. Podkreślić należy, że akta osobowe również pośrednio – przez zakres obowiązków potwierdzają fakt pracy ubezpieczonego w kanałach w jednym ze spornych okresów. Przeto, Sąd zaliczył ubezpieczonemu powyższe okresy zatrudnienia ( 11 lat, i 16 dni oraz 2 lata 1 miesiąc 28 dni ) do okresu pracy w szczególnych warunkach, co łącznie z okresem zaliczonym przez organ rentowy (3 lata, 10 miesięcy i 6 dni) przekracza wymagany okres pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat albowiem wynosi 17 lat i 20 dni. W tym stanie rzeczy z przytoczonych motywów Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu K. J. prawo do emerytury z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od dnia 23 stycznia 2013 roku to jest od dnia złożenia wniosku o czym orzekł w sentencji. Ustalenie, czy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornym okresie w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych wykonywał pracę w warunkach szczególnych wymagało rozważenia, czy czynności przezeń wykonywane były pracą w warunkach szczególnych oraz wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd. Jak wcześniej wskazano, ze względu na ograniczenia dowodowe w postępowaniu przed organem rentowym nie było możliwe ustalenie pracy w szczególnych warunkach na podstawie zeznań świadków. Z tych przyczyn nie można przypisać organowi rentowemu odpowiedzialności za nieprzyznanie świadczenia emerytalnego. Mając na uwadze dyspozycję art. 118 ust. 1 a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Sąd nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za odmowę przyznania prawa do emerytury.