Sad powszechny, II AKa 20/13

Sygn. akt II AKa 20/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie Przewodniczący SSA Nadzieja Surowiec (spr.) Sędziowie SSA Tomasz Eryk Wirzman SSA Leszek Kulik Protokolant Barbara Mosiej przy udziale Małgorzaty Gasińskiej-Werpachowskiej - Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Białymstoku po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy F. W. o odszkodowanie z powodu apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 7 grudnia 2012 r. sygn. akt II Ko 341/11 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną; II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. G. H. kwotę 147,60 złotych, w tym 27,60 złotych podatku VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu przed sądem drugiej instancji; III. kosztami procesu za postępowanie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE F. W. w dniu 18.08.2010r. złożył w postępowaniu cywilnym przeciwko Skarbowi Państwa pozew o odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznane krzywdy oraz o zwrot poniesionych kosztów z tytułu niesłusznego – jego zdaniem - skazania go przez Sąd Rejonowy w Szczytnie w sprawie sygn. akt VI K 87/

1. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 20.01.2011r (sygn. akt I C 506/10) w zakresie roszczeń restytucyjnych przekazano sprawę F. W. do II Wydziału Karnego S.O. celem rozpoznania jej w trybie przepisów Rozdziału 58 kodeksu postępowania karnego (k.73). Na rozprawie w dniu 05.11.2012r. F. W. oświadczył, że podtrzymuje swój wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w wysokości wskazanej w powództwie, tj. łącznie 140.000 złotych (k.173). Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2012 r. na podstawie art.552 § 1 kpk zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy F. W. kwotę 1 (jeden) złotych jako zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z wykonania względem niego kary grzywny, której nie powinien ponieść w sprawie Sądu Rejonowego w Szczytnie, sygn. akt VI K 87/03 (II K 434/10), z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie wniosek F. W. oddalił. Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. G. H. kwotę 147,60 zł, w tym 27,60 zł podatku VAT, tytułem kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu wnioskodawcy F. W. w postępowaniu przed Sądem Okręgowym, jako sądem I instancji; Na podstawie art.554 § 2 kpk orzekł, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku złożył pełnomocnik wnioskodawcy zarzucając mu obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 552 § 1 kpk w zw. z art. 445 kc odnośnie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia oraz art. 22 § 1 kpk poprzez oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy jest nietrafna i to w stopniu, który pozwolił uznać ją za oczywiście bezzasadną. Przede wszystkim jako niezasadny należało uznać zarzut wskazujący na konieczność zawieszenia postępowania w przedmiocie zadośćuczynienia z uwagi na zamiar skorzystania przez wnioskodawcę z dalszych środków prawnych co do wyroku skazującego wydanego przez Sąd Rejonowy w Szczytnie w sprawie II K 434/
2. Sprawa ta została prawomocnie zakończona, zamiar złożenia wniosku o wznowienie czy kasację nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o zadośćuczynienie. Podstawowym warunkiem orzekania na podstawie art. 552 § 1 k.p.k. jest bowiem prawomocne uniewinnienie bądź skazanie na łagodniejszą karę w wyniku wznowienia postępowania w sprawie, w której wcześniej wnioskodawca był skazany. Przechodząc do kwestii wysokości zadośćuczynienia w ocenie skarżącego nieadekwatnie niskiego do krzywd i dolegliwości przede wszystkim moralnych, stwierdzić wypada, że ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Okręgowy mieści się w granicach swobodnego sędziowskiego uznania, a poczynione w oparciu o nią ustalenia co do faktów związanych z okolicznościami mającymi wpływ na wysokość zadośćuczynienia zasługują w pełni na podzielenie. Roszczenie zadośćuczynienia za krzywdy ma charakter cywilnoprawny, uzasadnione jest zatem posiłkowanie się przy ustaleniu jego wysokości regułami wypracowanymi na gruncie prawa cywilnego ( art. 445§1 kc ). Prawidłowe ustalenie „odpowiedniej” sumy pieniężnej musi więc uwzględniać charakter i stopień cierpień psychicznych i fizycznych, ich intensywność, czas trwania, następstwa dla zdrowia i życia osobistego. Przy czym oceny tej należy dokonywać z uwzględnieniem indywidualnego charakteru danej sprawy. Skuteczność zarzutu zaniżenia wysokości zadośćuczynienia uzależniona jest więc od wykazania oczywistego naruszenia powyższych kryteriów, czy to poprzez nieuwzględnienie w wystarczającym stopniu okoliczności istotnej dla określenia znamion krzywdy, czy też pominięcia w ogóle tych okoliczności (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27.II.2004r. sygn.akt VKC 282/03 LEX nr 183777, wyrok Sądu Najwyższego z 15.II.2006r. sygn. IV KC 384/05 LEX nr 179734). Kontrola zaskarżonego wyroku w kontekście materiału dowodowego sprawy nie prowadzi tymczasem do wniosku aby zasądzona kwota za wynikłą krzywdę nie czyniła zadość kryteriom określającym wysokość „odpowiedniego” zadośćuczynienia. Jak wynika z treści uzasadnienia sąd miał na uwadze przykrości i przeżycia natury moralnej wynikające z konieczności poddania się rygorom związanymi z wykonaniem kary. Niemniej jednak nie sposób nie zauważyć, że stopień dolegliwości, z jakimi wiązało się wykonanie kary najłagodniejszego rodzaju przewidzianej w kodeksie karnym - zapłacenie grzywny, w dodatku w części wyegzekwowane przez komornika, był niewielki. Jako mocno przesadzone należy uznać argumenty skarżącego o „narażeniu na zniesławienie”, „naruszeniu praw publicznych, honorowych, praw osoby niepełnosprawnej, godności osobistej”, czy też „narażeniu na możliwość normalnego funkcjonowania, zarządzania i rozwijania przedsiębiorczości”. Skarżący w żaden sposób nie udowodnił by wspomniane wykonanie kary wiązało się dla wnioskodawcy chociażby z utratą zdolności utrzymania siebie (lub osób najbliższych) i zaspokajania swoich najistotniejszych potrzeb życiowych, względnie ewentualnym ostracyzmem środowiskowym czy jakimikolwiek nieprzychylnymi reakcjami osób trzecich. Co więcej o niewielkim stopniu dolegliwości wykonania tej kary decyduje fakt, iż po wydaniu orzeczenia o wznowieniu postępowania i uchyleniu wyroków sądów I i II instancji zapłacona grzywna i koszty sądowe zostały F. W. zwrócone. Nie stwierdzono aby w wyniku powyższego wnioskodawca poniósł jakąś szkodę materialną. Ostatecznie zaś wnioskodawca został ponownie skazany za zarzucany mu występek, a jedynie kara jest (nieco) łagodniejsza. Dlatego też Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że zadośćuczynienie w symbolicznej kwocie 1 złotego, w opisanych powyżej okolicznościach sprawy, jest wystarczająco słusznym zadośćuczynieniem za jakiekolwiek szkody niematerialne, które w wyniku tego poniósł lub mógłby ponieść wnioskodawca. Mając na uwadze powyższe okoliczności, nie dające podstaw do uwzględnienia apelacji na podstawie art. 437§1kpk zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na mocy § 14 ust.6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U z 2002 roku Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono zgodnie z art. 554§2kpk . (...) (...)