Sad powszechny, I C 593/12

(1)par. 1 kpc w ciągu dwóch lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia tj. do dnia 6.09.2007 r. Strona wnosząca skargę winna korzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego. Powód złożył 5.05.2007 r. do (...) we W. wniosek o przyznanie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd rozpatrzył wniosek powoda dopiero 17.09.2007 r. Adwokat J. M. wystosował w dniu 28.11.2007 r. pismo w którym odmówił sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia Sądu zapadłego w sprawie II Ca (...) . W piśmie procesowym datowanym na 19.09.2012 r. pełnomocnik powoda z urzędu wyjaśniał dodatkowo, że zdaniem powoda odszkodowanie jakiego dochodzi w tym postępowaniu związane jest z działaniem (...) we W. , który to wydając postanowienie z dnia 17.09.2007 r. (sprawa o sygn. akt II Co (...) ) - a więc już po terminie do sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (który upłynął w dniu 6.09.2007 r.), pozbawił faktycznie powoda możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Powód stwierdził, że postanowienie o zwolnieniu od kosztów i ustanowieniu adwokata z urzędu powinno zostać wydane niezwłocznie po złożeniu wniosku z 5.06.2007 r., co umożliwiłoby mu skuteczne dochodzenie swoich racji, a w konsekwencji uzyskanie przez niego odszkodowania. W odpowiedzi na pozew (k. 36-38) Skarb Państwa- (...) we W. reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości. W pierwszym rzędzie pozwany stwierdził, że fakt, iż postanowienie (...) we W. z dnia 17.09.2007 r. (sygn. akt II Co (...) ) dotyczy F. Z. stawia pod znakiem zapytania legitymację czynną powoda w niniejszym postępowaniu. Po drugie pozwany oświadczył, że podnosi zarzut przedawnienia. Wskazał, że powód wiąże swoje roszczenie z postanowieniem (...) we W. wydanym w II Wydziale Cywilnym w dniu 17.09.2007 r. Zdaniem pozwanego należy zasadnie zakładać, że postanowienie to zostało doręczone powodowi we wrześniu 2007 r. Zatem już wówczas powód dowiedział się o rzekomym uszczerbku majątkowym i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Skoro powód dowiedział się o zdarzeniu wywołującym szkodę we wrześniu 2007 r., zaś pozew jest datowany na dzień 17.04.2012 r., to należy uznać, że został on sporządzony po około 15 miesiącach od upływu 3- letniego okresu, o którym mowa w art. 442

(1)par. 1 zd.2 kc. Niezależnie od tego pozwany podniósł, że powód nie wykazał szkody. Pozwany z ostrożności procesowej zaprzeczył aby doszło do uszczerbku majątkowego wskazywanego w pozwie (spłaty za mieszkanie, pole, oborę i szopę). W związku z tym, że nie wiadomo na czym w ocenie powoda polega jego uszczerbek majątkowy nie sposób mówić o adekwatnym związku przyczynowym pomiędzy tą szkodą a zdarzeniem szkodę wywołującym. Pozwany dodał, że ze statystyk Sądu Najwyższego wynika, iż skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia to środek przyjmowany niezwykle rzadko do rozpoznania, a jeszcze rzadziej prowadzi do wydania wyroku (z 864 załatwionych w Sądzie Najwyższym skarg jedynie dwie uwzględniono). Tym samym należy zakładać, że nawet gdyby została wniesiona skarga na podstawie art. 424

(1)kpc to nie doszłoby do jej skutecznego rozpoznania, a tym bardziej uwzględnienia. Nadto zdaniem pozwanego Sąd rozpoznając wniosek F. Z. z dnia 5.06.2007 r., nie był związany żadną miarą terminem wskazanym w tym wniosku. Przepisy bowiem nie formułują żadnych terminów, w których taki wniosek powinien być rozpoznany. Wreszcie pozwany wskazał, że gdyby F. Z. dokładała należytej staranności, dowiedziawszy się o tym, że rozpoznanie jej wniosku z dnia 5.06.2007 r. może nastąpić już po upływie terminu określonego w art. 424

(6)par. 1 kpc , powinna była znaleźć sobie samodzielnie profesjonalnego pełnomocnika, celem sformułowania i wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Sąd Rejonowy w O. wyrokiem wydanym w dniu 28.04.2004 r., w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I C (...) , oddalił powództwo F. Z. w stosunku do pozwanej M. K. o zapłatę kwoty 17.900 zł. Powódka wniosła od tego wyroku apelację, która w dniu 6.09.2005 r. została oddalona przez (...) we W. w II Wydziale Cywilnym-Odwoławczym (apelacja rozpoznawana pod sygn. akt II Ca (...) ). (dowód: w/w wyroki wraz uzasadnieniami -k.64, 67-70, 161-163 akt sprawy I C (...) Sądu Rejonowego w O. [II Ca (...) (...) we Wrocławiu]) F. Z. złożyła w dniu 12.07.2007 r. do (...) we W. wniosek (datowany na 5.06.2007 r.) o ustanowienie dla niej adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wydanego przez (...) we W. w sprawie II Ca (...) , w dniu 6.09.2005 r. Wnioskodawczyni podniosła, że w związku z tym, iż termin do wniesienia skargi upływa 6.09.2007 r. wnosi o niezwłoczne i pozytywne rozpoznanie wniosku. (dowód: kopia wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, k. 31) (...) we W. uwzględnił w/w wniosek postanowieniem wydanym w dniu 17.09.2007 r. (dowód: kopia postanowienia z dnia 17.09.2007 r. (...) we W. ydanego w sprawie II Co (...) , k.32) Adwokat J. M. wyznaczony na pełnomocnika z urzędu dla F. Z. w oparciu o powyższe postanowienie, wystosował do powódki w dniu 28.11.2007 r. pismo w którym odmówił sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia Sądu zapadłego w sprawie II Ca (...) . (bezsporne) F. Z. zmarła w dniu (...) r. Spadek po niej nabyli w częściach równych –po 1/3 – na podstawie ustawy: mąż T. Z. oraz dzieci B. W. i A. Z. . (dowód: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane przez Sąd Rejonowy w O. w dniu 19.02.2010 r., k. 232 akt sprawy I C (...) Sądu Rejonowego w O. [II Ca (...) (...) we Wrocławiu]) Sąd zważył co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne. Powód domagał się od Skarbu Państwa odszkodowania za wydanie orzeczenia (postanowienie o ustanowieniu adwokata z urzędu) w terminie, który uniemożliwił wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (wyroku (...) oddalającego apelację od wyroku Sądu Rejonowego w O. ). Powód i jego pełnomocnik nie wskazali podstaw prawnych żądania. Przyjmując za podstawę roszczenia przepis art. 417 1 par. 2 ewentualnie par. 3 kc należy stwierdzić, że zgodnie z tymi przepisami orzeczenie lub decyzja ostateczna, które są niezgodne z prawem, bądź nie zostały wydane, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jeśli spowodowały szkodę pozostającą w normalnym związku przyczynowym z naruszeniem prawa, stanowią co do zasady źródło roszczenia odszkodowawczego w stosunku do Skarbu Państwa. Powód dochodząc swojego roszczenia winien zatem udowodnić trzy przesłanki 1) niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia sądu bądź niewydanie orzeczenia gdy obowiązek jego wydania przewiduje przepis prawa, 2) zaistniałą szkodę, 3) adekwatny związek przyczynowy pomiędzy bezprawną decyzją a zaistniała szkodą. W ocenie Sądu powód nie wykazał żadnej z tych przesłanek. W doktrynie i orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że niezgodność z prawem w rozumieniu art. 424

(1)§ 1 k.p.c. w związku z art. 417 § 1 i 417

(1)§ 2 k.c. musi polegać na oczywistej i rażącej obrazie prawa, niebudzącej żadnych wątpliwości, (tak m.in.wyrok SN z dnia 02.09.2009 r., V CNP 9/09, LEX nr 577858). Niezgodność z prawem musi mieć charakter elementarny i kwalifikowany, gdyż tylko w takiej sytuacji można mówić o "bezprawności sądowej". W ramach skargi nie może być więc podważany przewidziany w procedurze cywilnej zakres swobody orzeczniczej, w ramach przyjętych standardów. W piśmie procesowym datowanym na 19.09.2012 r. pełnomocnik powoda z urzędu sprecyzował, że zdaniem powoda odszkodowanie jakiego dochodzi w tym postępowaniu związane jest z działaniem (...) we W. , który to wydając postanowienie z dnia 17.09.2007 r. (sprawa o sygn. akt II Co (...) ) - a więc już po terminie do sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (który upłynął w dniu 6.09.2007 r.), pozbawił faktycznie powoda możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Powód stwierdził, że postanowienie o zwolnieniu od kosztów i ustanowieniu adwokata z urzędu powinno zostać wydane niezwłocznie po złożeniu wniosku z 5.06.2007 r., co umożliwiłoby mu skuteczne dochodzenie swoich racji, a w konsekwencji uzyskanie przez niego odszkodowania. Z twierdzeń powoda wynika więc, zdaniem Sądu, że niezgodność z prawem w/w orzeczenia (...) z 17.09.2007 r. sprowadza się do wydania go z przekroczeniem terminu w którym winno być wydane, co spowodowało szkodę w majątku powoda. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że sama treść decyzji (...) we W. z 17.09.2007 r. nie jest wadliwa i nie zarzucał tego nawet powód, albowiem rozstrzygnięcie Sądu było zgodne z oczekiwaniami zawartymi we wniosku F. Z. . Pozostaje więc pytanie czy Sąd przekroczył termin w którym zobligowany był wniosek rozpoznać. Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej. Żaden przepis kpc nie zakreśla Sądowi terminu instrukcyjnego na rozpoznanie wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu. Zdaniem Sądu nie sposób również twierdzić w analizowanym przypadku, że wniosek nie został rozpoznany w tzw. rozsądnym terminie. Jak wynika z prezentaty sądowej wniosek złożono w (...) we W. w dniu 12.07.2007 r. (nie zaś 5.06.2007 r. jak twierdzono w pozwie) i rozpoznano go w ciągu dwóch miesięcy (17.09.2007 r.). Biorąc pod uwagę termin w jakim wnioskodawczym wniosek złożyła - okres wakacyjnych urlopów oraz fakt znacznych obciążeń sędziów z uwagi na stale rosnącą ilość wpływających spraw stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie zapadło bez zbędnej zwłoki. Zauważyć warto w tym miejscu także, iż F. Z. na podjęcie stosownych czynności zmierzających do podważenia prawomocnego orzeczenia dysponowała terminem dwuletnim, a właściwe działania zdecydowała się zainicjować dopiero nieco ponad miesiąc przed upływem terminu. W tych okolicznościach należało stwierdzić, że powód nie wykazał podstawowej przesłanki odpowiedzialności strony pozwanej za ewentualną szkodę powstałą w jego majątku. Niezależnie od tego, zdaniem Sądu, powód nie wykazał szkody. Powód w pozwie podał dość enigmatycznie, że jego uszczerbek majątkowy zamyka się kwotą 50.000 zł wskazując, że chodzi „o spłaty za mieszkanie, pole, oborę i szopę". Powód nie wyjaśnił bardziej szczegółowo na czym strata w jego majątku miałaby polegać, nie przedstawił też żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń. W związku z tym, że nie sposób było ustalić w istocie na czym w ocenie powoda polega jego uszczerbek majątkowy, nie sposób także mówić o adekwatnym związku przyczynowym pomiędzy tą szkodą a zdarzeniem szkodę wywołującym. Już z powyższych względów powództwo winno podlegać oddaleniu. Niemniej jednak gdyby nawet przyjąć, że powodowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze (pozwany dodatkowo stwierdził, że fakt, iż postanowienie (...) we W. z dnia 17.09.2007 r., sygn. akt II Co (...) , dotyczy F. Z. stawia pod znakiem zapytania legitymację czynną powoda w niniejszym postępowaniu, z czym Sąd nie zgadza się o tyle, że powód jest następcą prawnym F. Z. -por. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane przez Sąd Rejonowy w O. w dniu 19.02.2010 r., k. 232 akt sprawy I C (...) Sądu Rejonowego w O. [II Ca (...) (...) we W. ) to żądanie nie mogłoby być uwzględnione z uwagi na skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia. Powód wiąże swoje roszczenie z postanowieniem (...) we W. wydanym w II Wydziale Cywilnym w dniu 17.09.2007 r. Należy zasadnie zakładać, że postanowienie to zostało doręczone powodowi pomiędzy wrześniem a listopadem 2007 r. (wówczas adwokat J. M. , ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu w oparciu o w/w orzeczenie, sporządził pismo w którym odmówił sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia (...) z 6.09.2005 r.). Zatem już wtedy powód (czy jego spadkodawca) dowiedział się o rzekomym uszczerbku majątkowym i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Skoro osoba której przysługiwało roszczenie odszkodowawcze dowiedziała się o zdarzeniu wywołującym szkodę w 2007 r., zaś pozew został wniesiony 17.04.2012 r., to należy uznać, że pozew został złożony po około 16 miesiącach od upływu 3- letniego okresu, o którym mowa w art. 442

(1)par. 1 zd.2 kc. Zważywszy wszystkie przytoczone powyżej okoliczności i unormowania prawne Sąd uznał, że powództwo podlegało oddaleniu i orzekł jak w pkt I wyroku. W punkcie II wyroku Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. Z. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w wysokości ustalonej na podstawie § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) powiększone o wartość podatku VAT.