Sygn. akt I C 1739/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Płocku, Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący : SSR del. Radosław Jeznach Protokolant : sekr. sąd. Jarosław Konstantynowicz po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 r. w Płocku na rozprawie sprawy z powództwa J. G. przeciwko E. B. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli
- oddala powództwo;
- zasądza od powódki J. G. na rzecz pozwanej E. B. kwotę 3 617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;
- nakazuje ściągnąć od J. G. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Płocku kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych, odstępując od obciążania powódki nieuiszczonymi kosztami sądowymi w pozostałym zakresie. Sygn. akt I C 1739/12 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 06 lipca 2012 r. (wniesionym do Sądu Rejonowego w Żyrardowie) powódka J. G. wniosła o zobowiązanie pozwanej E. C. do złożenia oświadczenia woli o treści : „ E. C. oświadcza, że przenosi nieodpłatnie na rzecz J. G. własność udziału wynoszącego ½ części w nieruchomości zabudowanej, położnej w Ż. przy ul. (...) , oznaczonej nr ew. (...) o powierzchni 882 m kw., dla której Sąd Rejonowy w Żyrardowie prowadzi księgę wieczystą Kw. nr (...) ” oraz o zasądzenie na jej rzecz od pozwanej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że wraz z mężem E. G. przeniosła umową darowizny z dnia 10 lutego 2004 r. własność nieruchomości zabudowanej stanowiącej działkę nr (...) , położonej w Ż. przy ul. (...) , na rzecz wnuczki E. B. – na nieruchomości tej obecnie zamieszkuje powódka oraz pozwana z mężem; powódka ma ustanowioną dożywotnią służebność mieszkania. J. G. podniosła, iż od dłuższego czasu pozwana wraz z mężem w związku z wykonywaniem przez powódkę przysługujących jej uprawnień, dopuszczają się naruszania dóbr osobistych powódki : ubliżają jej, używają słów wulgarnych i powszechnie uznanych za obelżywe; pozwana oraz jej mąż wchodzą bez pozwolenia powódki do jej mieszkania, założyli w domu monitoring i nagrywają powódkę, a nagrania bez jej zgody pokazują osobom trzecim. Powódka została również uderzona w głowę przez męża pozwanej K. B. ; na skutek postępowania pozwanej i jej męża pogorszył się stan zdrowia powódki. Przytoczone zachowania pozwanej i jej męża jako sprzeczne z dobrymi obyczajami i zasadami współżycia społecznego spowodowały, że powódka złożyła pozwanej oświadczenie o odwołaniu darowizny z dnia 10 lutego 2004 r. z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 898 § 1 kc. W odpowiedzi na pozew z dnia 18 października 2012 r. pozwana wniosła o oddalenie powództwa i orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew podniesiono, iż żądanie sformułowane przez powódkę oparte jest na szeregu nieprawdziwych okoliczności. Pozwana zaprzeczyła, aby utrudniała korzystanie z domu powódce, wyłączała ogrzewanie, dopuszczała się wobec niej aktów przemocy; zdaniem powódki konflikt zainicjowany został przez syna powódki S. G. , który dąży do odebrania nieruchomości pozwanej; sprzeczki i awantury wywoływane są przez powódkę, która bezpodstawnie wzywa P. . Sąd ustalił następujący stan faktyczny : W dniu 10 lutego 2004 r. E. i J. małżonkowie G. przekazali umową darowizny sporządzoną przed notariuszem A. B. w Ż. za nr rep. A- (...) wnuczce E. C. własność zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 100 m 2 nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) w Ż. przy ul. (...) – o powierzchni 882 m 2 . Strony określiły wartość rynkową nieruchomości na kwotę 130 000 zł – w tym wartość domu 80 000 zł; obdarowana E. C. zapewniła, że w nabytym budynku mieszka i będzie mieszkać przez co najmniej pięć lat oraz ustanowiła na rzecz darczyńców dożywotnią i nieodpłatną służebność osobistą mieszkania, polegającą na prawie wspólnego korzystania z budynku mieszkalnego i komórki oraz działki w zakresie niezbędnym do realizacji służebności (umowa darowizny k 9-12 akt I Co 2157/11). E. G. zmarł w dniu 25 czerwca 2007 r. (k. 8 akt I Co 2157/11). E. B. (z domu C. ) wraz z mężem K. B. krótko po ślubie zamieszkała w domu przy ul. (...) w Ż. we wrześniu 2010 r. – zajmując wyremontowaną część kondygnacji (tj. salon, sypialnię i kuchnię); J. G. zajmowała wybrany przez siebie pokój znajdujący się nad garażem. Przed wprowadzeniem się do domu przez małżonków B. , przeprowadzili oni remont części domu – w tym pomalowano pomieszczenia przeznaczone do korzystania przez J. G. , a także przeprowadzono prace poprawiające estetykę posesji (wymiana balustrady, położenie kostki w ogrodzie); prace rozpoczęto w maju 2010 r. Nie zamontowano drzwi do salonu oraz kuchni użytkowanych przez małżonków B. . Łazienka znajdująca się na tej samej kondygnacji co pomieszczenia mieszkalne (wysoki parter) była użytkowane wspólnie przez wszystkich lokatorów domu. W przyziemiu domu znajduje się garaż (pomieszczenie gospodarcze) oraz kuchnia, z której korzystała J. G. . Na podwórku znajduje się dodatkowa ubikacja. Od września do grudnia 2011 r. małżonkowie B. ponosili wszystkie koszty związane z eksploatacją domu – od grudnia 2011 r. J. G. opłacała 1/3 części opłat za prąd, gaz, wodę i wywóz śmieci. Relacje między małżonkami B. a J. G. zaczęły się pogarszać w grudniu 2010 r. w okresie świątecznym. J. G. przeszkadzały hałasy związane z oglądaniem telewizji przez małżonków B. oraz organizowanymi przez nich w domu spotkaniami towarzyskimi, a także zapalanie świateł w zajmowanych przez nich pomieszczeniach po godzinie 22-giej. Konflikty dotyczyły również współkorzystania z łazienki w czasie, gdy E. B. szykowała się do wyjazdu do pracy, a także sposobu korzystania z ogrodu. W styczniu 2011 r. J. G. przerwała spotkanie towarzyskie u małżonków B. z uwagi na jej zdaniem nadmierne hałasy po godzinie 22-giej; podobne zdarzenie nastąpiło w dniu 04 grudnia 2011 r. – wówczas J. G. wezwała Policję, jednak stwierdzono bezpodstawność interwencji (gdy przybyli wezwani funkcjonariusze, małż. B. znajdowali się już w łóżku). Syn J. G. S. G. jest osobą również pozostającą w konflikcie z małżonkami B. , w dużej mierze jest osobą odpowiedzialną za zainicjowanie konfliktu. W piśmie z dnia 02 sierpnia 2011 r. skierowanym do E. B. J. G. złożyła oświadczenie odwołujące darowiznę z dnia 10 lutego 2004 r. nieruchomości przy ul. (...) w Ż. z powodu niewdzięczności (pismo k. 6 akt I Co 2157/11). W dniu 05 listopada 2011 r. o godzinie 22.30 J. G. zgłosiła się do ambulatorium izby przyjęć Szpitala im. Z. (...) w Ż. ; w wywiadzie podała, iż doznała urazu głowy wskutek pobicia – około godziny 14.00 została uderzona ręką w potylicę, nie straciła przytomności, czterokrotnie wymiotowała, była obolała i rozżalona, nie brała leków przeciwbólowych; po badaniu nie stwierdzono klinicznych zmian głowy ani zmian źrenic. Lekarz przyjmujący zalecił powszechnie dostępny środek przeciwbólowy oraz tabletki ziołowe uspokajające, a także obserwację domową – w wypadku pojawienia się niepokojących objawów, zalecono pilną kontrolę lekarską (protokół przyjęcia przez lekarza dyżurnego k. 15). Tego dnia istotnie doszło do sprzeczki z E. B. i jej mężem spowodowanej nieporozumieniem co do suszenia prania w pomieszczeniu gospodarczym – została wezwana przez J. G. Policja, jednak stwierdzono bezzasadność interwencji wobec braku śladów pobicia. Po tym incydencie, dla ochrony przed ewentualnymi dalszymi bezpodstawnymi oskarżeniami ze strony J. G. , małżonkowie B. podjęli decyzję o zamontowaniu w domu i na zewnątrz kamer; zamontowano cztery kamery : przed wejściem do budynku, przed wejściem do piwnicy i na schody, przed drzwiami wejściowymi na parter i strych oraz w korytarzu na parterze. W dniu 08 listopada 2011 r. lekarz neurolog wydał zaświadczenie, zgodnie z którym stwierdził u J. G. bóle pourazowe oraz nerwicę nasiloną z powodu problemów rodzinnych i niedosłuch obustronny czaszkowy (zaświadczenie k. 14). W piśmie z dnia 09 stycznia 2012 r. J. G. dokonała zawiadomienia Prokuratury Rejonowej w Żyrardowie o naruszeniu jej dóbr osobistych przez E. B. i K. B. . Podała, iż o wszystkim wcześniej powiadamiała Policję i wskazała, iż zamieszkujący z nią wnuczka z mężem bardzo jej dokuczają poprzez : wyłączenie ogrzewania domu, złośliwe gaszenie światła w mieszkaniu i na klatce schodowej, ubliżanie, wchodzenie bez pozwolenia i pod nieobecność do jej mieszkania, założenie monitoringu w domu, głośne zachowanie po godzinie 22.00; zgłaszająca podała, że wskazane osoby dążą do wyrzucenia jej z domu, została również uderzona przez K. B. w głowę – wskazane osoby przejawiają jeszcze inne bardzo złe zachowania, w związku z czym na tle nerwowym zgłaszająca utraciła w dużym stopniu słuch, co jest udokumentowane przez neurologa (pismo k. 16). W piśmie z dnia 23 stycznia 2012 r. J. G. dokonała zawiadomienia Prokuratury Rejonowej w Żyrardowie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez E. B. i K. B. , wskazując iż osoby te naruszyły jej dobra osobiste – opisała zdarzenie z dnia 15 stycznia 2012 r., kiedy to odmówiono jej włączenia ogrzewania w domu; doszło do próby zepchnięcia jej z krzesła, na którym siedziała przy wejściu do zajmowanego przez nią pokoju, a także pobicia i obrażania, przy czym K. B. w trakcie zdarzenia obnażył się. J. G. powołała się również na zdarzenie z dnia 22 stycznia 2012 r., kiedy to uniemożliwiono jej skorzystanie z toalety w budynku, a także wskazała, że cały dom jest monitorowany, co narusza jej intymność, oraz jest przykręcane ogrzewanie – temperatura w jej pokoju nie przekracza 18˚ C (pismo k. 12-13). Postanowieniem z dnia 30 marca 2012 r. Prokurator Rejonowy w Żyrardowie umorzył wszczęte w związku z zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa postępowanie w sprawie 1 Ds. 137/12 – zaskarżone przez J. G. postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego w Żyrardowie z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn. akt II Kp 142/12 (k. 58 i 76 akt 1 Ds. 137/12). W dniu 05 lutego 2013 r. J. G. skierowała do Sądu Rejonowego w Żyrardowie subsydiarny akt oskarżenia przeciwko E. i K. małżonkom B. o czyn z art. 207 § 1 kk w zw. z art. 157 §§2 i 4 kk w zw. z art. 11 § 2 kk ; okres znęcania się określiła od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r. (k. 95-97) W związku z zaogniającym się konfliktem, małżonkowie B. zaproponowali zakup mieszkania, z którego korzystałaby J. G. ; wobec odmowy, nabyli mieszkanie przy ul. (...) w Ż. na własne potrzeby, gdzie zamieszkali w październiku 2012 r. E. B. wyprowadzając się z domu przy ul. (...) pisemnie poinformowała babcię o swoim nowym adresie zamieszkania, podając numer telefonu kontaktowego (pismo k. 41). Ogrzewanie w domu przy ul. (...) regulowane jest termostatem znajdującym się przy drzwiach łazienki, dostępnym dla każdego z lokatorów. J. G. utrzymuje się z emerytury w wysokości 1 540 zł; osiąga dodatkowe dochody w związku prowadzoną sprzedażą nabiału (sprzedaje jajka na targowisku dwa razy w tygodniu). Zamieszkuje w przekazanym umową darowizny domu przy ul. (...) w Ż. , zajmując jeden pokój nad garażem i korzystając z kuchni i pomieszczeń znajdujących się w podpiwniczeniu. Od ponad 20-stu lat choruje na stwardnienie rozsiane, stwierdzono u niej niedosłuch. Ponosi obecnie opłaty związane z eksploatacją domu, w tym koszty jego ogrzewania. E. B. opłaca ubezpieczenie domu. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy niniejszej oraz załączonych aktach 1 Ds. 137/12 i I Co 2157/11, a także zeznań świadków K. B. (k. 116-122), Z. B. (k. 123-124), T. C. (k. 124-126), M. C. (k. 126-128), K. J. (k. 149-151), J. C. (k. 151-152), W. G. (k. 152-153), D. K. (k. 153-155), K. M. (k. 155), A. W. (k. 156-157), M. Z. (k. 157-159), M. B. (k. 200-201), E. Z.
(1)(k. 201-202), E. W. (k. 203-205), B. C. (k. 205-207), P. G. (k. 207-208), S. G. (k. 207-211) oraz zeznań stron : częściowo powódki (k. 67-69, 261-264) i pozwanej (k. 70-71, 265-266). K. B. zaprzeczył, aby on lub jego żona stosowali przemoc wobec powódki – świadek jest oczywiście osobiście zaangażowany w konflikt między stronami, jednak brak jest obiektywnych dowodów mogących podważyć jego zeznania, w których zaprzeczył stosowaniu przemocy czy utrudnianiu współzamieszkiwania powódce w domu przy ul. (...) . Świadek Z. B. starała się przedstawić pozwaną i jej męża w jak najkorzystniejszym świetle – wiedzę o relacjach między stronami posiadała jednak tylko z przekazów pozwanej i jej męża. Świadek T. C. zarysowała szerszy kontekst konfliktu rodzinnego – obarczając za całą sytuację powódkę oraz S. G. ; podkreślała trudny charakter swojej matki, wskazując na prowokowanie przez nią konfliktowych sytuacji. Zeznania w podobnym tonie złożył zięć powódki M. C. . K. J. pełniący funkcję dzielnicowego nie stwierdził, aby małżonkowie B. w sposób niewłaściwy traktowali powódkę : świadek nie stwierdził również, aby w pomieszczeniach zajmowanych przez powódkę było zimno. Wskazywał, iż podczas interwencji stroną agresywną była raczej J. G. , a nie próbujący zachować spokój małżonkowie B. . W podobnym tonie zeznania złożył M. B. – funkcjonariusz Policji uczestniczący w interwencjach w domu zamieszkiwanym przez strony. J. C. opisała sytuację, w której J. G. w sposób według świadka nieuzasadniony, zakłóciła spotkanie towarzyskie u małżonków B. ; stwierdziła, iż E. B. skarżyła się na zachowanie babci i płakała z tego powodu. Podobne zeznania złożyła świadek M. Z. . Zeznania W. G. niewiele wniosły do sprawy – świadek wskazał jedynie, iż podczas remontu przed wprowadzeniem się do domu przez małżonków B. , ich relacje z powódką były jak najbardziej prawidłowe. D. K. w negatywnym świetle przedstawiła osobę powódki, jako inicjatora konfliktu wskazując S. G. ; w sposób ewidentny świadek jest emocjonalnie zaangażowany w konflikt i pozostaje w złych relacjach z powódką oraz S. G. . Zeznania K. M. niewiele wniosły do sprawy – świadek usilnie starała się przedstawić małżonków B. w jak najlepszym świetle; swoją wiedzę odnośnie relacji między stronami posiada z przekazów osób trzecich. Świadek A. W. wiedzę o relacjach między stronami posiada wyłącznie z przekazów pozwanej; wskazała, że pozwana bardzo przeżywa konflikt rodzinny z babcią. Podobne zeznania złożyła E. Z.
(2), która podkreśliła, iż E. B. i jej mąż są osobami spokojnymi i kulturalnymi. E. W. (pracownik S. G. ) nie była świadkiem awantur między stronami ani niewłaściwych zachowań ze strony pozwanej i jej męża; stwierdziła, iż powódka skarżyła się jednak na zachowanie wnuczki – o niewłaściwych zachowaniach wie wyłącznie z przekazów powódki, widziała imprezy towarzyskiego organizowane przez małżonków B. ; w korzystnym świetle starała się przedstawić powódkę. B. C. – konkubina S. G. – była świadkiem zajścia, podczas którego małżonkowie B. starali się wyprosić z domu S. G. ; według jej relacji przebieg zdarzenia nie miał charakteru wysoce drastycznego; nie wskazała w zasadzie na inne negatywne zachowania małżonków B. . P. G. – syn S. – w sposób oczywiście nieobiektywny ocenił postępowanie E. B. ; swoją wiedzę o relacjach stron posiada w zasadzie wyłącznie z przekazów powódki oraz S. G. ; zeznał, iż powódka nagrywała awantury z udziałem małżonków B. . Zeznania S. G. nie mogą być uznane za obiektywne – świadek jest ewidentnie zaangażowany emocjonalnie w spór między stronami, prawdopodobnie w jakimś stopniu jest także jego inicjatorem. W sposób ewidentnie przerysowany świadek wskazywał na przebieg spotkań towarzyskich u małżonków B. , w sposób niezrozumiały eksponował fakt, iż zamiast kwiatów małżonkowie B. na ślubie oczekiwali przekazywania butelek wina. Zwrócić należy uwagę, iż świadek w sposób o wiele bardziej ekspresyjny opisał zdarzenie, o którym zeznawała również B. C. (nie wskazała, aby miała zemdleć podczas zdarzenia); również opis zdarzenia w wyniku którego powódka miała odnieść uraz głowy, rozbiega się z relacją powódki – świadek twierdzi, iż J. G. została popchnięta i przewróciła się, a nie że została uderzona ręką w głowę. Na stopień zaangażowania w konflikt i jego zaognienie wskazuje to, iż świadek zaprzecza, aby uzyskał spłatę w związku z przekazaniem nieruchomości na rzecz E. B. . Stan faktyczny jest sporny między stronami co do używania słów wulgarnych oraz stosowania przemocy przez E. B. w stosunku do powódki – zeznania stron są w tym zakresie sprzeczne; w ocenie Sądu powódka jednak nie sprostała spoczywającemu na niej ciężarowi dowodu w zakresie wykazania tych okoliczności. Również twierdzenia powódki o złośliwych działaniach nakierowanych na uniemożliwianiu utrzymywania właściwej temperatury w pomieszczeniu zajmowanym przez J. G. pozostały nieudowodnione – bezstronni świadkowie (funkcjonariusze Policji) nie potwierdzili tych okoliczności. Zaświadczenie k. 14 nie stanowi w żaden sposób dowodu na związek pomiędzy dolegliwościami odczuwanymi przez powódkę (niedosłuch, nerwica, ból głowy) a działaniami pozwanej – dokument ma po pierwsze moc dowodową dokumentu prywatnego, po drugie interpretacja jego treści jako wskazującej na etiologię opisywanych dolegliwości jest oczywistym nadużyciem; zdiagnozowanie „pourazowego bólu głowy” możliwe jest wyłącznie w oparciu o niesprawdzalne obiektywnie twierdzenia osoby badanej. Dokumentacja nadesłana przez KPP w Ż. (k. 166-182) – aczkolwiek w dużej części nieczytelna – wskazuje na przeprowadzone interwencje Policji w miejscu zamieszkania stron; wynika z niej, iż zgłoszenia dokonywane przez J. G. nie były uzasadnione, podobnie jak wszczęcie procedury „Niebieskiej karty” – zdarzenia te nie doprowadziły do ustaleń, iż małżonkowie B. dopuszczali się czynów zabronionych, którymi pokrzywdzoną zostałaby J. G. . Sąd pominął zawnioskowany przez pozwaną dowód z dokumentacji medycznej J. G. jako nieistotny z punktu widzenia przedmiotu sprawy – a nadto treść takiej dokumentacji objęta jest tajemnicą lekarską i w zasadzie nie może podlegać ujawnieniu bez zgody pacjenta. Wniosek o dopuszczenie dowodu z nagrań na płycie CD załączonej do pisma pełnomocnika powódki z dnia 10 września 2013 r. należało oddalić jako spóźniony ( art. 207 § 6 kpc ) – jak wynika z twierdzeń świadków P. i S. G. , powódka dużo wcześniej dysponowała tym nagraniem i nie było w związku z tym przeszkód, aby wniosek w tym zakresie złożyć wcześniej. Pomijając kwestie formalnoprawne zwróci należy uwagę, iż analiza sporządzonych stenogramów (k. 231-238) nie dostarcza podstaw do ustalenia, iż doszło ze strony E. B. do zachowań odpowiadających przesłance „rażącej niewdzięczności” – potwierdza natomiast głęboki konflikt rodzinny, nie pozwalając na ustalenie, że ma on źródło wyłącznie w niewłaściwym postępowaniu pozwanej. Sąd zważył, co następuje : Powództwo jako bezzasadne nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 898 kc darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności – zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu; odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie ( art. 900 kc ), przy czym oświadczenie takie złożone może być skutecznie przez darczyńcę w terminie jednego roku od dnia, w którym dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego ( art. 899 § 3 kc ). W judykaturze wypracowano stanowisko, zgodnie z którym (wyrok SN z 17 listopada 2011 r., IV CSK 113/11, LEX nr 1111009 ) rażącą niewdzięczność w rozumieniu art. 898 § 1 kc musi cechować znaczne nasilenie złej woli skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej; w szczególności czynami świadczącymi o rażącej niewdzięczności obdarowanego są : odmówienie pomocy w chorobie, odmowa pomocy osobom starszym, rozpowszechnianie uwłaczających informacji o darczyńcy, pobicia czy ciężkie znieważenia. W wyroku z dnia 15 czerwca 2010 r. (II CSK 68/10, LEX nr 852539 ) Sąd Najwyższy podkreślił, iż o istnieniu lub nieistnieniu podstaw do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności decydują w każdym przypadku konkretne okoliczności, rozważane na tle zwyczajów panujących w określonych środowiskach społecznych, które nie wykraczają poza wypadki życiowych konfliktów; znamion rażącej niewdzięczności nie wyczerpują z reguły czyny nieumyślne obdarowanego, drobne czyny nawet umyślne, ale niewykraczające, w określonych środowiskach poza zwykłe konflikty życiowe, rodzinne, jak też wywołane zachowaniem się, czy działaniem darczyńcy – nie jest również obojętna przyczyna niewdzięczności, bo umożliwia dokonanie osądu, czy i na ile zachowanie obdarowanego może być uznane za nieusprawiedliwione; jako przykłady zachowań, które oceniając rozsądnie, przy uwzględnieniu miernika obiektywnego i subiektywnego, muszą być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę, wskazano popełnienie przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu, czci albo mieniu, ciężkie naruszenie obowiązków rodzinnych, naruszenie godności osobistej ze świadomością i w nieprzyjaznym zamiarze. Darowizna wytwarza stosunek etyczny między darczyńcą a obdarowanym, wyróżniający się obowiązkiem wdzięczności – naruszenie tego obowiązku przez dopuszczenie się ciężkich uchybień opatrzone jest sankcją prawną w postaci prawa odwołania darowizny. Ustawodawca nie sprecyzował pojęcia "rażącej niewdzięczności", gdyż jest to niemożliwe z uwagi na zróżnicowane sytuacje życiowe – powszechnie jednak przyjmuje się, że pod pojęcie rażącej niewdzięczności podpadają tylko takie czynności obdarowanego, które są skierowane przeciwko darczyńcy ze świadomością i w nieprzyjaznym zamiarze, wyłączone są natomiast krzywdy czy przykrości popełnione w uniesieniu czy rozdrażnieniu, zwłaszcza wywołane zachowaniem się darczyńcy. Czyny dowodzące niewdzięczności muszą świadczyć o znacznym nasileniu złej woli obdarowanego, na co wskazuje użycie przez ustawodawcę słów "rażąca niewdzięczność" (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 1997 r. I CKN 117/97 LEX nr 137781). Niewdzięczne będzie każde zachowanie obdarowanego, niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę, przy czym aby zostało uznane za "rażąco niewdzięczne", musi cechować je znaczne nasilenie złej woli, skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej. Nie budzi ponadto wątpliwości w dorobku judykatury (por. np. wyrok SA w Łodzi z 17.04.2013, I ACa 236/13, LEX nr 1313336 , wyrok SA w Łodzi z 27.03.2013, I ACa 1321/12, LEX nr 1314769 ), że pojęcie "niewdzięczności" wymaga analizy motywów określonych zachowań obdarowanego, w tym zwłaszcza tego, czy zachowania jego nie są powodowane czy wręcz prowokowane - wprost lub pośrednio - przez darczyńcę. Jak podkreślono wyżej, Sąd w niniejszej sprawie nie akceptuje pewnych konfrontacyjnych zachowań pozwanej i jej męża, w jakimś tylko stopniu usprawiedliwiając te zachowania (w szczególności co do założenia monitoringu) koniecznością obrony swoich praw; zdaniem Sądu w sprawie niniejszej niektóre zachowania pozwanej z całą pewnością nie zasługują na akceptację, nie mogą jednak zostać uznane za przejaw rażącej niewdzięczności – ustawa wymaga bowiem, aby niewdzięczność obdarowanego była rażąca, a więc wymaga, aby przybrała postać kwalifikowaną, którą charakteryzuje nasilenie złej woli i naganności zachowania się obdarowanego, a tych przymiotów, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, zachowaniom obdarowanej przypisać nie można. Podobne podejście do problemu usprawiedliwiania pewnych niewłaściwych zachowań ze strony obdarowanego zaprezentował Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 12 marca 2013 r. (I ACa 1357/12, LEX nr 1313324 ) wskazując, iż nie stanowią rażącej niewdzięczności w rozumieniu art. 898 § 1 kc incydentalne i podyktowane emocjami wypowiedzi czy gesty, które są przejawem konfliktu rodzinnego, spowodowanego przez obie jego strony. W ocenie Sądu powódka nie wykazała, aby pozwana E. B. dopuściła się aktów rażącej niewdzięczności uzasadniających skuteczne odwołanie darowizny w zakresie udziału we własności nieruchomości przy ul. (...) w Ż. . Sąd zbadał okoliczności faktyczne, które wystąpiły nie tylko przed sporządzeniem przez J. G. pisma z dnia 02 sierpnia 2011 r., ale też te, które miały miejsce przed zamknięciem rozprawy (por. wyrok SA w Warszawie z 03.10.2012, I ACa 1297/11, LEX nr 1254516 ) – całokształt relacji między stronami i zdarzeń zaszłych do dnia zamknięcia rozprawy w ocenie Sądu nie daje podstaw do przyjęcia konstrukcji rażącej niewdzięczności ze strony E. B. wobec jednego z darczyńców. Bezspornym pozostaje, iż relacje między stronami są bardzo złe – lecz zdaniem Sądu w znacznej mierze wynika to z postawy powódki, inspirowanej do działań zmierzających do odebrania udziału w darowanej nieruchomości przez S. G. . Prowokacyjne zachowania ze strony J. G. powodują działania pozwanej obiektywnie również niewłaściwe – chodzi tu w szczególności o zainstalowanie urządzeń monitorujących częściowo wnętrze domu i jego obejście; Sąd uznaje również za co najmniej uprawdopodobnione, iż E. B. i jej mąż dopuszczali się traktowania powódki w sposób nie zasługujący na społeczną aprobatę. Jednocześnie jednak stopień negatywnych zachowań E. B. nie był tak intensywny, aby możliwe było go ocenienie jako rażącej niewdzięczności – także z uwagi na swoiste przyczynienie się powódki do powstania i zaognienia konfliktu. Zważyć należy, iż decyzja o odwołaniu darowizny zmaterializowana została w formie pisma z 02 sierpnia 2011 r. – na tę datę powódka nie formułowała konkretnych zarzutów w stosunku do wnuczki, rzekome akty agresji oraz zmuszanie do przebywania w nieogrzewanym pomieszczeniu miały miejsce dopiero później : przed 02 sierpnia 2011 r. zarzuty mogły dotyczyć urządzania głośnych imprez towarzyskich w domu, utrudniania korzystania z łazienki oraz braku pomocy w związku z koniecznością wyjazdów do Centrum (...) w K. ; okoliczności te zdaniem Sądu w konkretnym stanie faktycznym nie mogły przesądzać o rażącej niewdzięczności pozwanej, a mimo tego tak zostały zakwalifikowane przez J. G. . W piśmie zawierającym oświadczenie o odwołaniu darowizny J. G. nie musiała w zasadzie wskazywać okoliczności, które stanowiły podstawę oświadczenia – jednakże sytuacja nieprzywołania uzasadnienia złożenia oświadczenia o odwołaniu darowizny jest niejednoznacznie oceniana w doktrynie (por. np. L. Stecki (w:) J. Winiarz, Komentarz , t. II, 1989, s. 812). W ocenie Sądu powyższe świadczy o tym, iż powódka niejako na siłę próbowała wykazać podstawy do odwołania darowizny, realizując w ten sposób wcześniej podjętą w tym zakresie decyzję; późniejsze zdarzenia z dużą dozą prawdopodobieństwa uznać należy za prowokowane przez J. G. . Powódka nie wykazała, aby spotkania towarzyskie organizowane przez wnuczkę odbiegały w znaczący sposób od społecznie akceptowanych standardów w tym zakresie; nie wykazała także, aby obdarowana konsekwentnie i bezpodstawnie odmawiała pomocy w zapewnieniu dojazdu na badania lekarskie, czy też faktycznie uniemożliwiała wspólne zamieszkiwanie poprzez powodowanie hałasów, ograniczanie możliwości właściwego ogrzewania pokoju powódki i ograniczanie możliwości korzystania z łazienki. Sąd nie ocenił także opisywanych przez powódkę zdarzeń związanych z zalewaniem najniższej kondygnacji domu jako przejawów nakierowanych na dokuczenie powódce zachowań pozwanej. Pozostały nieudowodnione zachowania pozwanej polegające na lżeniu powódki czy stosowaniu wobec niej przemocy – przy czym w zasadzie J. G. zarzuty w tym zakresie kieruje nie do obdarowanej, ale jej męża. Wprawdzie za przejaw rażącej niewdzięczności obdarowanego można uznać tolerowanie i brak reakcji na niewłaściwe w stosunku do darczyńcy zachowania innej osoby (por. wyrok SA w Białymstoku z 09.05.2013, I ACa 184/13, LEX 1324674 ), to jednak w sprawie niniejszej nie wykazano po pierwsze takich rażących zachowań ze strony K. B. , ani tym bardziej zaniechań interwencji na takie rzekome zachowania ze strony pozwanej. Z drugiej strony niewłaściwe zachowania pozwanej w stosunku do osoby bliskiej jaką jest niewątpliwie S. G. również pozostają co do zasady irrelewantne w kontekście przesłanki skutecznego odwołania darowizny – pod pojęcie rażącej niewdzięczności w rozumieniu art. 898 § 1 kc może podpadać jedynie taka czynność czy zaniechanie obdarowanego, które były skierowane przeciwko darczyńcy ze świadomością i w nieprzyjaznym zamiarze, nie zaś krzywdy niezamierzone, popełnione w uniesieniu, czy rozdrażnieniu, wywołanym być może zachowaniem się czy działaniem samego darczyńcy; nie mogą to być czyny wymierzone przeciwko osobie trzeciej, choćby pośrednio były przykre dla darczyńcy, chyba że w okolicznościach sprawy uzasadniona będzie ocena, że to godziło bezpośrednio także w darczyńcę (wyrok SA w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2012 r., I ACa 519/12, LEX nr 1220553 ). Niewłaściwe zachowania pozwanej nie miały charakteru uporczywego i długotrwałego (por. wyrok SA w Katowicach z 26 lutego 2010 r., I ACa 12/10, LEX nr 1120345 ) – pozwana wraz z mężem celem unikania sytuacji konfliktowych wyprowadziła się ze stanowiącego jej własność domu, przy czym podkreślić należy, iż poinformowała powódkę o miejscu swojego pobytu i sposobie kontaktowania się, poczuwając się do moralnego obowiązku sprawowania opieki nad – było nie było – jednym z najbliższych członków rodziny (por. teza 2. wyroku SN z 13 października 2005 r., I CK 112/05, LEX nr 186998 ). Jak jednak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 04 lutego 2005 r. (I CK 571/04, LEX 603740 ) mimo iż długotrwałość i powtarzalność pewnych zachowań ma swoje znaczenie, to nie może jednak samo przez się przesądzać czy mamy do czynienia z rażącą niewdzięcznością obdarowanego. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji wyroku, o kosztach procesu rozstrzygając zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik na podstawie art. 98 kpc – z tego tytułu zasądzono na rzecz pozwanej kwotę 3 617 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone według stawki minimalnej [§ 6 pkt 6) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (…) Dz. U. z 2013 r., poz. 461] oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 113 ust. 1 i 4 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r., nr 90, poz. 594), obciążając częściowo powódkę wydatkami związanymi z przyznanymi na rzecz świadków należnościami do kwoty 200 zł.