Sad powszechny, I C 297/10

(1)i K. M. , obecnie L. , zamieszkała w 1997 roku z pozwanym w spadkowej nieruchomości pozwanego w S. przy ulicy (...) , w tak zwanym starym domu. W 1999r. pozwany spłacił swego brata i stał się właścicielem tejże nieruchomości. Na tą spłatę powódka wydała wspólnie z pozwanym kwotę 8.000 złotych. W maju (...) urodził się wspólny syn stron P. K. . Strony prowadziły wspólne gospodarstwo domowe, zarobki szły na wspólne wydatki. Wg powódki pozwany zakupił na swoje nazwisko, ze wspólnych funduszy, trzy nieruchomości szczegółowo opisane w uzasadnieniu pozwu. T. Z. twierdziła również w uzasadnieniu pozwu, że w 2001r. strony rozpoczęły budowę wspólnego, nowego domu na nieruchomości pozwanego przy ulicy (...) w S. . Budowa została zakończona na przełomie 2006 i 2007 roku. W tym owym budynku strony zamieszkały wspólnie z synem P. . Wg powódki strony wspólnie remontowały stary budynek mieszkalny i stary budynek gospodarczy. Na dochodzoną kwotę 209.000 złotych składają się następujące roszczenia:

1. żądanie zasądzenia kwoty 150.000 złotych z tytułu zwrotu połowy wartości nowego budynku mieszkalnego;
2. żądanie zasądzenia kwoty 45.000 złotych z tytułu zwrotu połowy wartości trzech niezabudowanych nieruchomości opisanych w uzasadnieniu pozwu;
3. żądanie zasądzenia kwoty 10.000 złotych z tytułu zwrotu połowy wartości remontów dokonanych w starym budynku mieszkalnym i starym budynku gospodarczym;
4. żądanie zasądzenia kwoty 4.000 złotych z tytułu zwrotu połowy wydatków na spłatę brata pozwanego. A. K. uznał żądanie do kwoty dziesięciu tysięcy złotych (odpowiedź na pozew k. 48-49 akt sprawy). Pozwany przyznał, że wspólnie mieszkał z powódką. Natomiast A. K. twierdził, że T. Z. przy wprowadzeniu się do niego nie posiadała żadnego majątku, który mogłaby spieniężyć. Pozwany twierdzi, że powódka w trakcie wspólnego zamieszkiwania z nim nie pracowała, nie posiadała żadnych stałych źródeł dochodu, a jedyny jej dochód stanowiły alimenty na dzieci z małżeństwa, W. i K. w wysokości łącznej 400 zł. miesięcznie. A. K. twierdzi, że na jego wyłącznym utrzymaniu pozostawała powódka, wspólny syn stron P. oraz dzieci z małżeństwa powódki, na które ich biologiczny ojciec nie łożył alimentów i płacone one były przez fundusz alimentacyjny. A. K. przyznał, że powódka zapłaciła za część pokrycia dachu, a nadto przyczyniła się do powstania jego majątku w ten sposób, że gotowała pożywienie pracownikom budującym i remontującym budynki. Pozwany określił nakłady na jego majątek na łączną kwotę 10.000 złotych i w tym zakresie uznał żądanie pozwu. W piśmie procesowym datowanym na 01 października 2012r. powódka domagała się wydania ruchomości szczegółowo opisanych w tym piśmie (pismo procesowe k. 225-226 akt sprawy). W trakcie rozprawy w dniu 04 września 2013 roku pełnomocnik powódki popierał powództwo jedynie w zakresie żądania zasądzenia kwoty 209.000 złotych (protokół rozprawy k. 326 akt , siedemdziesiąta pierwsza i siedemdziesiąta druga minuta rozprawy – nagranie rozprawy k. 327 akt sprawy). W trakcie rozprawy w dniu 04 września 2013 roku pozwany uznał żądanie do kwoty 30.000 złotych (protokół rozprawy k. 325 odwrót akt sprawy, pięćdziesiąta trzecia minuta rozprawy – nagranie rozprawy k. 327 akt sprawy). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Strony zamieszkały ze sobą od marca 1997 roku. Powódka zamieszkała z pozwanym w jego nieruchomości położonej w S. przy ulicy (...) . A. K. był wówczas kawalerem, nie miał nikogo na utrzymaniu. Powódka wprowadziła się do pozwanego z dwójką jej małoletnich wówczas dzieci z innego związku: W. M.

(1)urodzonym (...) i K. M. , obecnie L. , urodzoną (...) . Na dzieci te T. Z. otrzymywała alimenty, w kwotach po 250 złotych miesięcznie na rzecz każdego z nich. W dniu 14 maja 1999 roku powódka urodziła wspólne dziecko stron – syna P. K. . Strony mieszkały razem do lata 2010 roku z tym, że do grudnia 2009 roku prowadziły wspólne gospodarstwo domowe. Umową z dnia 28 czerwca 1999 roku zawartą przed notariuszem W. G. pozwany nabył za kwotę stu siedemdziesięciu trzech złotych nieruchomość rolną o powierzchni 0,59 ha położoną we wsi K. gmina S. oznaczoną jako działki nr (...) . A. K. oświadczył w trakcie umowy, że nieruchomość nabył jako kawaler (dowód: kserokopia aktu notarialnego Rep. A nr 3788/1999 notariusza W. G. k. 55-56 akt sprawy). Umową z dnia 08 listopada 2000r. zawartą przed notariuszem W. G. w B. A. K. kupił za kwotę siedemset sześćdziesiąt złotych nieruchomość rolną o obszarze 0,5620 ha, położoną we wsi T. , gmina S. , oznaczoną jako działka nr (...) . Pozwany oświadczył w trakcie umowy, że nieruchomość nabył jako kawaler (dowód: kserokopia aktu notarialnego Rep. A nr 4 (...) notariusza W. G. k. 51-52 akt sprawy). Umową z dnia 15 kwietnia 2002r. zawartą przed notariuszem W. G. w B. A. K. kupił za kwotę pięć tysięcy złotych nieruchomość rolną o obszarze 0,4030 ha, położoną we wsi T. , gmina S. oznaczoną jako działka nr (...) . Pozwany oświadczył w trakcie tej umowy, ze nieruchomość nabył jako kawaler (dowód: wypis aktu notarialnego Rep. A nr 749/2002 notariusza W. G. k. 53-54 akt sprawy). Obecna wartość działek nr (...) we wsi K. wynosi 6.000z złotych (dowód: fragment opinii biegłego Z. K. k. 239 akt sprawy). Obecna wartość rynkowa działki nr (...) we wsi T. wynosi 5.300 złotych (dowód: fragment opinii bieglego Z. K. k. 239 akt sprawy). Obecna wartość rynkowa działki oznaczonej numerem (...) we wsi T. wynosi 15.500 złotych (dowód: fragment opinii biegłego Z. K. k. 239 akt sprawy). Decyzją z 18 grudnia 2000r. Nr (...) Wójt Gminy S. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenia na budowę, dla pozwanego, budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni zabudowy 110,3 m. kw., powierzchni użytkowej 120,3 m. kw., powierzchni całkowitej 168,5 m. kw. (dowód: kserokopia decyzji k. 59 akt sprawy). W trakcie gdy strony pozostawały w nieformalnym związku (...) wzniósł budynek mieszkalny o obecnej rynkowej wartości 262.430 złotych (dowód: fragment opinii biegłego C. J. k. 209 akt sprawy). Budynek ten był wznoszony w latach 2001-2006 tzw. Systemem gospodarczym. Wszystkie materiały potrzebne do wzniesienia i wykończenia tego budynku nabywane były na nazwisko pozwanego. W okresie wspólnego zamieszkiwania stron pozwany remontował stary budynek mieszkalny i modernizował budynek gospodarczy. Nakłady na remont starego budynku mieszkalnego wyniosły 12.367 złotych. Nakłady na modernizację budynku gospodarczego wyniosły 13.211 złotych. W okresie, gdy strony pozostawały w nieformalnym związku budowane było ogrodzenie działki przy ul. (...) w S. . Koszt tego ogrodzenia to kwota 282 złote (dowód: opinia bieglego z zakresu budownictwa lądowego C. J. k. 189-209 akt sprawy). Za rok 1999 T. Z. zgłosiła do Urzędu Skarbowego w B. dochód w wysokości 3.477,35 złotych. Za lata 2000 i 2001 powódka nie zgłaszała żadnych dochodów do urzędu skarbowego. W 2002 roku dochód T. Z. wyniósł 597,90 złotych. W 2003r. powódka zarobiła 5.406,40 złotych. Za 2004 rok powódka nie złożyła zeznania podatkowego. W 2005 roku powódka nie uzyskała dochodów. Za 2006 rok T. Z. zgłosiła do opodatkowania przychód w wysokości 9.000 złotych. Za 2007 roku powódka zgłosiła do opodatkowania przychód w wysokości 8.927 złotych. Za 2008 roku T. Z. zgłosiła do opodatkowania dochód w wysokości 980 złotych i przychód w wysokości 19.515 złotych (dowód: zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. k. 166 akt sprawy). W okresie gdy strony mieszkały razem pozwany pracował w Szpitalu w B. . W okresie od 03 grudnia 1998r. do 30 grudnia 2005 roku A. K. prowadził działalność gospodarczą w zakresie produkcji ubrań wierzchnich dla mężczyzn i chłopców, sprzedaż detaliczna towarów prowadzona na straganach i targowiskach (dowód: kserokopia decyzji Wójta Gminy S. k. 57 akt sprawy). Przy prowadzeniu tej działalności gospodarczej pozwanemu pomagała powódka. Ojciec powódki przywiózł ciągnikiem futryny do nowego domu (dowód: zeznanie świadka J. Z. k. 68 akt sprawy). W okresie od września 2008r. do marca 2009r. pozwany wynajmował pomieszczenia w górnej kondygnacji nowego budynku na kwatery pracownicze. Z tej działalności pozwany uzyskiwał przychód w granicach od 400 złotych do 3.000 złotych miesięcznie (dowód: zeznanie A. K. k. 325 odwrót akt sprawy). W trakcie budowy nowego budynku mieszkalnego powódka pomagała w ten sposób, że gotowała obiady, pilnowała czy materiały budowlane zostały dostarczone, pomagała pozwanemu w handlu obwoźnym, czasami wykonywała czynności pomocnika murarza (przynosiła cegły murarzom, robiła zaprawę). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, opinii biegłego z zakresu budownictwa lądowego C. J. , opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości Z. K. , zeznań świadków M. H. , J. P. , M. P. , A. B. , W. M.

(1), K. L. , J. Z. , D. G. , A. M. i W. M.

(2). Zeznania tych świadków są spójne. Świadkowie ci wiedzą, że strony mieszkały razem i w trakcie tego wspólnego zamieszkiwania stron wznoszony był budynek mieszkalny. Świadkowie nie mają wiedzy o źródłach i wysokościach dochodów stron. Natomiast świadkowie wiedzieli, że była prowadzona szwalnia, zatrudniona w niej była jedna pracownica czasami druga szwaczka. Świadkowie wiedzą również, że uszyta w tej szwalni odzież była sprzedawana na targach w S. i okolicznych miejscowościach. Dzieci powódki z poprzedniego związku (...) , jako domownicy, pomagali w niektórych pracach przy wznoszeniu nowego budynku. Sąd przy ustalaniu stanu faktycznego dał również wiarę zeznaniom pozwanego w charakterze strony w trybie art. 199 k.p.c. Zeznania A. K. są zbliżone z dowodami z dokumentów np. zezwolenie na budowę, faktury i rachunki za zakup materiałów budowlanych i wykończeniowych, zaświadczenie naczelnika Urzędu Skarbowego w B. , decyzją Wójta Gminy S. z treści której wynika jaką działalność gospodarczą i w jakim okresie prowadził pozwany. Zeznania pozwanego znajdują również potwierdzenie w zeznaniach świadków M. H. , J. P. , M. P. , A. B. , W. M.

(1), K. L. , J. Z. , D. G. , A. M. i W. M.

(2). Sąd nie dał wiary zeznaniom powódki w części dotyczącej twierdzeń, że w 50% poniosła wydatki na budowę nowego domu, zakup nieruchomości oraz remonty w starym budynku mieszkalnym i budynku gospodarczym. Zeznania powódki pozostają w sprzeczności chociażby z danymi zawartymi w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o wysokości dochodów T. Z. w latach 1999-2008 (zaświadczenie k. 166 akt sprawy). Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd pominął dowody z zeznań świadków H. M. i A. P. , gdyż świadkowie ci nie mieli wiedzy o tym z czyich dochodów finansowane były: budowa nowego budynku mieszkalnego oraz remonty pozostałych budynków w nieruchomości przy ulicy (...) w S. . Sąd zważył co następuje: Konkubinat jest związkiem faktycznym, a nie prawnym i z samego faktu swojego istnienia nie wywołuje żadnych skutków prawnomajątkowych, w szczególności co do powstania katalogu wspólności praw do rzeczy nabytych w czasie jego trwania przez obojga partnerów lub przez jednego z nich. Ze względu na konstytucyjną zasadę ochrony małżeństwa oraz brak podstaw do uznania braku regulacji prawnej związków pozamałżeńskich za lukę w prawie, niedopuszczalne jest stosowanie unormowań z zakresu prawa małżeńskiego (w tym wspólności majątkowej i podziału dorobku), nawet w drodze analogii, do innych niż małżeństwo stosunków cechujących się istnieniem więzi osobisto-majątkowych. Rozliczenie majątkowe po ustaniu faktycznego związku osobisto-majątkowego następuje na podstawie przepisów kodeksu cywilnego odpowiednich do ustalonej konkretnej postaci i treści stosunków ukształtowanych w danym związku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego niemal jednolicie przyjmuje się, ze do rozliczenia konkubinatu, w tym nakładów dokonanych przez konkubentów na majątek jednego z nich, mają zastosowanie przepisy art. 405 i następne kodeksu cywilnego , chyba, że szczególne okoliczności faktyczne sprawy wskazują na istnienie innej podstawy prawnej tych rozliczeń (patrz: uchwała z dnia 2.07.1955r., II Co 7/55, OSNC 1956, nr 3, poz. 72, uchwała z dnia 30 września 1966r. III PZP 28/66, OSNCP 1967/1/1, uchwała z dnia 30.01.1986r., III CZP 79/85 OSNC 1987, nr 1, poz. 2, uchwała z dnia 27 czerwca 1996r., IIICZP 70/96, OSNC 1996/11/145, wyrok z dnia 26 czerwca 1974r., III CRN 132/74, nie publikowany, wyrok z dnia 6.12.2007r., IV CSK 301/07, OSNC 2009, nr 2, poz. 29, wyrok z dnia 10 maja 2011r., IV CSK 11/11, nie publikowany. Powódka wskazała przepis art. 405 k.c. jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia (k. 40 akt sprawy). Przesłanką powstania roszczenia na tej podstawie prawnej jest wykazanie uzyskania przez jednego z byłych partnerów faktycznego związku korzyści majątkowej bez podstawy prawnej, to jest wystąpienia przesunięcia majątkowego w okolicznościach, w których wzbogaconemu i zubożonemu nie przysługują żadne szczególne uprawnienia do wkraczania w sferę stosunków majątkowych. Tytułem przykładu wskazać należy na stan faktyczny, polegający na czynieniu przez partnerów faktycznego związku wspólnych nakładów na nieruchomość jednego z nich. Z reguły bowiem nie dokonuje się tego bez wspólnie podejmowanych czynności i wzajemnego zaakceptowania możliwości zaistnienia między nimi, w ich majątkach, wymiernych przesunięć majątkowych, zwłaszcza gdy związek jest długotrwały i wsparty dodatkowo posiadaniem wspólnego dziecka. Dlatego też przesunięcia majątkowe zaistniałe w takich warunkach powinny być w niektórych sytuacjach uznane za pozbawione podstawy prawnej i w związku z tym uzasadnione jest stosowanie przy ich rozliczeniach przepisów art. 405 i następnych k.c. Wzbogacenie jednej osoby jest zawsze następstwem zubożenia innej osoby. Istnieje więc w istocie współzależność między uzyskaniem korzyści majątkowej wzbogaconego a umniejszeniem majątku, bądź braku korzyści u zubożonego. Celem roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia jest przywrócenie do majątku zubożonego tego samego co z majątku tego ubyło. Ciężar udowodnienia przesłanek bezpodstawnego wzbogacenia spoczywa na zasadach ogólnych, określonych w art. 6 k.c. na powódce, jako osobie zubożonej. Odnosząc powyższe uwagi do ustalonego stanu faktycznego stwierdzić należy, iż powódka nie wykazała aby nabycie przez pozwanego w okresie konkubinatu składników majątkowych w postaci trzech niezabudowanych nieruchomości, poczynienie nakładów na nieruchomości pozwanego, położonej w S. przy ulicy (...) , w postaci budowy budynku mieszkalnego oraz nakładów na remont starego budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego odbyło się kosztem jakichkolwiek przesunięć majątkowych miedzy majątkami stron. Powódka nie wykazała by w momencie zamieszkania z pozwanym dysponowała jakimkolwiek majątkiem bądź pieniędzmi. W 1997r. powódka wprowadziła się do pozwanego z dwojgiem małoletnich dzieci z innego związku. Na dzieci te były zasądzone niewielkie alimenty, po 250 złotych miesięcznie na każde z nich. W dniu 14 maja 1999r. powódka urodziła wspólne dziecko stron – syna P. K. . (...) pozwany kupował w latach 1999-

1. Budynek mieszkalny był wznoszony w latach 2001 -
2. W 1999r. powódka zarobiła 3.477,35 zł. W 2000r. T. Z. nie miała dochodów. W 2001r. T. Z. nie miała dochodów. W 2002r. dochód powódki wyniósł 597 złotych. W 2003r. powódka zarobiła 5.406,40 złotych. W 2004r. T. Z. nie miała dochodów. W 2005r. powódka nie miała dochodów. W 2006r. powódka uzyskała przychód w wysokości 9.000 złotych. W 2007r. T. Z. uzyskała przychód w wysokości 8.927 złotych. W 2008r. powódka uzyskała dochód w wysokości 980 złotych (dowód: zaświadczenie naczelnika Urzędu Skarbowego w B. k. 166 akt sprawy). We wskazanym okresie T. Z. przez cztery lata nie miała żadnych dochodów, a w dwóch latach uzyskała symboliczne dochody (2002r. – dochód 597,90 zł. za cały rok, w 1999r. – dochód w wysokości 3.479,35 zł. za cały rok). Jak z takich dochodów, przy konieczności utrzymania dwójki dzieci z innego związku, T. Z. mogą czynić nakłady na majątek pozwanego, ocenione przez nią na kwotę ponad dwustu tysięcy złotych? Dlatego należy uznać za prawdziwe zeznania A. K. , że T. Z. wraz z dwójką jej małoletnich dzieci z innego związku i małoletnim dzieckiem ze związku stron pozostawała na utrzymaniu pozwanego. Mimo takich ustaleń Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki na podstawie art. 405 k.c. , kwotę trzydziestu tysięcy złotych. W trakcie rozprawy w dniu 04 września 2013 roku pozwany uznał powództwo do kwoty 30.000 złotych. Na podstawie art. 213 § 2 k.p.c. Sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba, że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. W realiach niniejszej sprawy uznanie powództwa nie jest sprzeczne z prawem ani zasadami współżycia społecznego. Z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że T. Z. , jako domownik przyczyniała się do zwiększenia dochodów pozwanego, a pośrednio do wzrostu jego majątku. T. Z. pracowała razem z pozwanym, w okresach gdy nie zajmowała się małoletnimi dziećmi. Nadzorowała pracę pracownika bądź pracowników w szwalni, czasami jeździła z pozwanym na targi sprzedawać odzież uszytą w szwalni prowadzonej przez A. K. . Powódka jako domownik pomagała w nadzorowaniu robotników wynajętych do wykonywania niektórych prac związanych ze wznoszeniem nowego budynku mieszkalnego. Nieraz T. Z. pomagała tym robotnikom. Pozwany uznał, że z tytułu prac powódki w trakcie wspólnego pożycia stron powinien jej zapłacić kwotę trzydziestu tysięcy złotych i Sąd takie stanowisko pozwanego zaakceptował. Z przyczyn wskazanych we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia Sąd doszedł do przekonania, że powództwo w dalszej części nie zasługuje na uwzględnienie, wobec niewykazania przez powódkę przesłanek bezpodstawnego wzbogacenia. O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie art. 100 k.p.c. T. Z. domagała się zasądzenia kwoty 209.000 złotych, wygrała 30.000 złotych. Powódka wygrała więc 14% zgłoszonego roszczenia, przegrała 86% roszczenia. W oparciu o przepis art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych . Sąd nakazał ściągnąć z zasądzonego na rzecz powódki roszczenia 86% wydatków poniesionych przez Skarb Państwa za sporządzone przez biegłych opinie tj. 3.483,96 złotych. Z mocy art. 113 ustęp 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ściągnięto od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 567 złotych tj. 14% wydatków poniesionych przez Skarb Państwa za sporządzone przez biegłych opinie. Wydatki za opinie biegłych to kwota 4.050,96 złotych, zapłacona biegłym przez Skarb Państwa. Na kwotę tę składają się następujące pozycje:
3. 1.943,66 złotych – wydatki za opinię biegłego C. J. (postanowienie k. 215, zarządzenie o wypłacie k. 235);
4. 1.897,09 złotych - wydatki za opinię biegłego Z. K. (postanowienie k. 296 akt sprawy);
5. 210,21 złotych – wydatki za uzupełniającą opinię biegłego C. J. (postanowienie k. 296 akt sprawy). Rygor natychmiastowej wykonalności nadano w oparciu o przepis art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c.