Sad powszechny, I Ca 399/13

Sygn. akt I Ca 399/13 POSTANOWIENIE Dnia 19 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Adam Simoni (spr.) Sędziowie: SSO Wojciech Misiuda SSO Barbara Chłędowska Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rak po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z wniosku J. R. z udziałem J. K. , S. S. , B. G. i M. R. o stwierdzenie nabycia spadku po A. R. i K. R. na skutek apelacji uczestniczki S. S. od postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt I Ns 2269/12 I. sprostować oczywistą omyłkę pisarską zawartą w komparycji zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że po imieniu (...) w miejsce błędnie wpisanego nazwiska (...) wpisać prawidłowo brzmiące (...) , II. zmienić pkt II zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej dziedziczenia spadkowego gospodarstwa rolnego w ten sposób, że stwierdzić, iż wchodzące w skład spadku po K. R. gospodarstwo rolne dziedziczą syn J. R. syn A. K. w 3/6 części, wnuczka J. K. córka W. i H. w 1/6 części, wnuczka S. S. córka W. i H. w 1/6 części, wnuczka B. G. córka W. i H. w 1/6 części, III. orzeka, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania apelacyjnego związane ze swym udziałem w sprawie. Sygn. akt I Ca 399/13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 lutego 2013r. sygn. akt I Ns 2269/12 Sąd Rejonowy w Rzeszowie: I. stwierdził, że spadek po A. R. s. M. i H. , zmarłym w dniu 15.08.1975r. w R. , ostatnio stale zamieszkałym w Ś. (...) , na podstawie ustawy nabyli: - żona K. R. , c. W. i H. w 1/3 części; - córka H. B. , c. A. i K. , w 1/3 części; - syn J. R. , s. A. i K. , w 1/3 części, w tym również wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne; II. stwierdził, że spadek po K. R. , c. W. i H. , zmarłej w dniu 16.06.1990r. w Ś. , ostatnio stale zamieszkałej w Ś. (...) , na podstawie ustawy nabyli: - syn J. R. , s. A. i K. , w 3/6 części; - wnuczka J. K. , c. W. i H. , w 1/6 części; - wnuczka S. S. , c. W. i H. , w 1/6 części; - wnuczka B. G. , c. W. i H. , w 1/6 części; z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne na podstawie ustawy nabyli: - syn J. R. , s. A. i K. , w 2/4 części; - wnuczka J. K. , c. W. i H. , w 1/4 części; - wnuczka B. G. , c. W. i H. , w 1/4 części; III. orzekł, iż każdy z uczestników postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Sąd Rejonowy ustalił i przyjął, że spadkodawca A. R. zmarł w dniu 15 sierpnia 1975 r. w R. . Ostatnio stale przed śmiercią zamieszkiwał w Ś. . W chwili śmierci A. R. pozostawał w związku małżeńskim z K. R. . Był raz żonaty. Spadkodawczyni K. R. zmarła w dniu 16 czerwca 1990 r. w Ś. , gdzie ostatnio stale przed śmiercią zamieszkiwała. W chwili śmierci była wdową. Związek małżeński zawierała jeden raz z A. R. . Z małżeństwa K. R. i A. R. mieli troje dzieci: H. B. , J. R. oraz Z. R. . H. B. zmarła dniu 14 marca 1983r. w G. pozostawiając po sobie dzieci: J. K. , S. S. i B. G. . Z. R. zmarła przed rodzicami jako bezdzietna panna. Spadkodawcy nie mieli innych dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. Nikt ze spadkobierców nie składał oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku, nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. Jest to pierwsze postępowanie spadkowe po zmarłych. Spadkodawcy nie sporządzili testamentu. Okoliczność powyższą Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o dowody: skrócony odpis aktu zgonu A. R. k. 3, K. R. k.4, zapewnienie spadkowe wnioskodawcy J. R. k 21-

1. W skład spadku po zmarłych A. R. i K. R. wchodzi gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha położone Ś. . W dacie śmierci A. R. w gospodarstwie rolnym przy produkcji rolnej pracowała jego żona K. R. oraz dzieci H. B. i J. R. . W chwili śmierci K. R. w gospodarstwie rolnym przy produkcji rolnej pracował J. R. i B. G. , z tym, że B. G. pracowała na własnym gospodarstwie. J. R. ukończył kurs uprawniający do prowadzenia gospodarstwa rolnego potwierdzony świadectwem wydanym 9 października 1980r. J. K. ukończyła kurs uprawniający do prowadzenia gospodarstwa rolnego potwierdzony świadectwem wydanym 1 kwietnia 1977r. przez Urząd Wojewódzki (...) w R. . S. S. w chwili śmierci K. R. nie pracowała w żadnym gospodarstwie rolnym. Powyższe okoliczności Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o dowody: zeznania wnioskodawcy J. R. k. 22 i 23, zeznania uczestników: J. K. k.22, B. G. k. 22-23, S. S. k. 23, świadectwo wykwalifikowanego rolnika J. R. k. 20, świadectwo wykwalifikowanego rolnika J. K. k.
2. Oceniając materiał dowodowy Sąd Rejonowy dał wiarę odpisom skróconym aktu zgonu jako sporządzonym w przepisanej formie przez organ uprawniony w zakresie jego kompetencji. Sąd dał wiarę zapewnieniu spadkowemu złożonemu przez wnioskodawcę J. R. jako spójnemu i rzeczowemu oraz znajdującemu potwierdzenie w pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Jako w pełni wiarygodne Sąd ocenił zeznania wnioskodawcy J. R. oraz uczestniczek J. K. i B. G. , które w sposób tożsamy opisały, kto i w jakiej dacie pracował w gospodarstwie rolnym oraz jakie posiadały kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa. Ich zeznania są spójne, logiczne i rzeczowe oraz zgodnie z przedłożonymi do akt kserokopiami świadectw potwierdzającymi kwalifikacje rolnicze. Sąd za wiarygodne w części uznał również zeznania uczestniczki S. S. . Jedynie ta część zeznań uczestniczki w której wskazała, iż ukończyła kurs rolniczy ogrodnika warzywnika nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, albowiem na powyższą okoliczność pomimo zakreślonego jej terminu uczestniczka nie przedłożyła powyższego dowodu z dokumentu. Po poczynieniu takich ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy wdrożył postępowanie po spadkodawcach A. R. i K. R. na podstawie ustawowego porządku dziedziczenia w oparciu o art. 926 § 1 kc i art. 931 § 1 kc. Badając przesłanki do dziedziczenia spadkowego gospodarstwa rolnego, zastosował Sąd przepisy art. 1058 i n. kc , które obowiązywały w dacie otwarcia spadku po obu spadkodawcach. Przyjął Sąd Rejonowy w oparciu o ustalony przez siebie stan faktyczny, że kwalifikacje takie do dziedziczenia spadkowego gospodarstwa rolnego po spadkodawcy A. R. posiadali jego żona K. R. i dzieci H. B. i J. R. , natomiast w odniesieniu do uprawnień spadkobierców w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego jakie pozostało po spadkodawczyni K. R. przyjął Sąd Rejonowy, że uprawnienia te miał syn J. R. , posiadając kwalifikacje praktyczne i teoretyczne do dziedziczenia spadkowego gospodarstwa rolnego, jak również wnuczki spadkodawczyni J. K. i B. G. . W odniesieniu do wnuczki spadkodawczyni S. S. przyjął Sąd Rejonowy, że wymieniona kwalifikacji do dziedziczenia spadkowego gospodarstwa rolnego po K. R. nie wykazała. Nie pracowała ona bowiem w dacie otwarcia spadku w gospodarstwie rolnym jak również nie wykazała, że ma teoretyczne kwalifikacje do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, albowiem nie przedstawiła świadectwa ukończenia kursu rolniczego w zakresie ogrodnika-warzywnika, pomimo składanych przed Sądem I instancji zapewnień, że takie świadectwo posiada. Wnosząc apelację od powyższego postanowienia w części dotyczącej dziedziczenia spadkowego gospodarstwa rolnego po spadkodawczyni K. R. , zarzuciła uczestniczka, że Sąd poczynił błędne ustalenia faktyczne poprzez przyjęcie, że S. S. nie ma uprawnień do dziedziczenia spadkowego gospodarstwa rolnego w sytuacji gdy okoliczność tą wykazała przed Sądem I instancji. W apelacji uczestniczka domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia w części obejmującej gospodarstwo rolne wchodzące w skład spadku po K. R. poprzez stwierdzenie, że dziedziczy wchodzące w skład spadku gospodarstwo. W apelacji został złożony wniosek o przeprowadzenie dowodu ze świadectwa nr (...) wydanego przez Państwową Komisję Egzaminacyjną dla ustalenia, że w dniu 17 grudnia 1988r. apelująca uzyskała wykwalifikowany tytuł ogrodnika-warzywnika. Apelująca przytoczyła, że nie była w możności przedłożyć tego dowodu w postępowaniu przed Sądem I instancji, albowiem świadectwo to odnalazła dopiero po wydaniu orzeczenia przez Sąd I instancji. Sąd Okręgowy zważył co następuje. Zgodnie z art. 368 § 1 pkt 4 kpc w apelacji może zostać zawarty wniosek o powołanie w razie potrzeby nowych faktów i dowodów poprzez wykazanie, że powołanie ich przed Sądem I instancji nie było możliwe, albo że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Jest poza sporem, że uczestniczka S. S. w chwili otwarcia spadku po K. R. posiadała kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego skoro uzyskała tytuł kwalifikacyjny w zawodach rolniczych. W postępowaniu apelacyjnym uczestniczka S. S. przekonywująco wywiodła, że świadectwo uzyskania kursów rolniczych odnalazła dopiero po wydaniu postanowienia przez Sąd I instancji, co usprawiedliwia powołanie się na ten dowód dopiero przed Sądem odwoławczym. Wbrew wywodom apelacji Sąd I instancji nie popełnił jakiegokolwiek błędu w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę do wydania zaskarżonego orzeczenia. W dacie orzekania dysponował bowiem materiałem dowodowym, który został w sposób należycie oceniony w ramach uprawnień wynikających z treści art. 233 § 1 kpc . Zaskarżone postanowienie podlegało jednakże zmianie na podstawie art. 386 § 1 kpc , albowiem z przeprowadzonego przez Sąd odwoławczy dowodu ze świadectwa kwalifikacyjnego nr (...) wynikają uprawnienia apelującej do dziedziczenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 1059 kc w brzmieniu obowiązującym w dniu 16 czerwca 1990r., tj w dacie śmierci spadkodawczyni. Skoro apelująca spełniła występującą w tym przepisie przesłankę posiadania kwalifikacji teoretycznych warunkującą dziedziczenie gospodarstwa rolnego, zatem zaskarżone postanowienie należało zmienić stosownie do postulatu zawartego w apelacji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelującego uzasadnia treść art. 520 § 1 kpc . Z uwagi na to że w sentencji zaskarżonego postanowienia błędnie wpisano nazwisko spadkodawczyni, zatem omyłka ta podlegała sprostowaniu w trybie art. 350 § 1 kpc w sposób wskazany w pkt I postanowienia.