Sad powszechny, VIII Ca 237/13

Sygn. akt VIII Ca 237/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Jadwiga Siedlaczek (spr.) Sędziowie: SSO Włodzimierz Jasiński SSO Małgorzata Kończal Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Bagińska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2013 r. w Toruniu na rozprawie sprawy z powództwa Z. C. , K. J. , M. K. , P. S. i K. C. przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Brodnicy z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I C 354/12 I. zmienia zaskarżony wyrok : a/ w punktach 1 (pierwszym), 2 (drugim), 3 (trzecim), 4 (czwartym) i 5 (piątym) sentencji w ten sposób, że powództwa oddala, b/ w punkcie 6 (szóstym) sentencji w ten sposób, że: 1/ zasądza od powoda Z. C. na rzecz pozwanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwotę 600 zł (sześćset złotych), 2/ zasądza od powódki K. J. na rzecz pozwanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych), 3/ zasądza od powoda K. C. na rzecz pozwanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwotę 2.400 zł (dwa tysiące czterysta złotych), 4/ zasądza od powoda M. K. na rzecz pozwanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych), 5/ zasądza od powoda P. S. na rzecz pozwanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwotę 2.400 zł (dwa tysiące czterysta złotych), c/ w punkcie 7 (siódmym) sentencji w ten sposób, że: nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Brodnicy tytułem poniesionych wydatków: 1/ od powoda Z. C. kwotę 8,80 zł (osiem złotych 80/100), 2/ od powódki K. J. kwotę 8,80 zł (osiem złotych 80/100), 3/ od powódki K. C. kwotę 8,80 zł (osiem złotych 80/100), 4/ od powódki M. K. kwotę 8,80 zł (osiem złotych 80/100), 5/ od powoda P. S. kwotę 8,80 zł (osiem złotych 80/100); II. tytułem zwrotu kosztów procesu na instancję odwoławczą zasądza na rzecz pozwanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. od: a/ powoda Z. C. kwotę 300 zł (trzysta złotych), b/ od powódki K. J. kwotę 90 zł (dziewięćdziesiąt złotych), c/ od powódki K. C. kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych), d/ od powódki M. K. kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych), e/ od powoda P. S. kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych). VIII Ca 237/13 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Brodnicy wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie z powództwa Z. C. , K. J. , M. K. , P. S. , K. C. przeciwko (...) Sp. z o.o. w K. zwolnił spod egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Toruniu Grzegorza Szłyk szereg ruchomości wymienionych szczegółowo w punktach 1-5 orzeczenia a także zasądził od pozwanej na rzecz powodów koszty procesu i nakazał ściągnąć od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwotę wydatków. Sąd Rejonowy ustalił, że nakazem zapłaty z dnia 3 kwietnia 2012 roku w sprawie II Nc 87/12 Sąd Okręgowy w Katowicach nakazał R. K. i F. S. , aby zapłacili solidarnie na rzecz pozwanej 196.944,33 zł. z ustawowymi odsetkami od 12 marca 2012 roku oraz kwotę 6.079,00 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu. R. K. otrzymał w dniu 16 kwietnia 2012 roku wspomniany wyżej nakaz zapłaty i wniósł zarzuty, które wpłynęły do Sądu Okręgowego w Katowicach w dniu 4 maja 2012 roku. W dniu 28 czerwca 2012 roku R. K. złożył do Sądu Okręgowego w Katowicach wniosek o wstrzymanie wykonania prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 3 kwietnia 2012 roku w sprawie II Nc 87/

1. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2012 roku wydanym w sprawie II C 413/12 Sąd Okręgowy w Katowicach wstrzymał wykonanie nakazu. Pismem z dnia 4 czerwca 2012 roku pozwana złożyła wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko R. K. i F. S. na podstawie nakazu zapłaty z dnia 3 kwietnia2012 r. W dniu 27 czerwca 2012 r. Z. C. , K. C. i P. S. otrzymali od Komornika Sądowego zawiadomienie o zajęciu ruchomości stanowiących ich własność. Sąd ustalił też, że R. K. zawarł w dniu 25 kwietnia 2012 roku z K. K. jego córką umowę darowizny, której przedmiotem były nożyce gilotynowe do cięcia blachy 42C/8 o wartości 9.000,00 zł. Ponadto w maju 2012 r. K. K. kupiła od swojego ojca samochód marki V. (...) . Powódka M. K. w maju 2011 r. kupiła sofę za cenę 1399 zł. Z. C. zakupił od R. K. prasę hydrauliczną oraz samochód S. . P. S. zakupił od R. K. spawarkę, tokarkę oraz samochód S. . Sąd Rejonowy dał wiarę zeznaniom wszystkich świadków. W ocenie Sądu Rejonowego pozwana nie wykazała zgodnie z regułami wynikającymi z przepisu art. 6 k.c. , aby powodowie nie zachowali terminu dla dochodzenia roszczenia z art. 841 k.p.c. Pozwana nie udowodniła również, aby zachodziły przesłanki do przyjęcia, że powodowie nabyli od dłużnika ruchomości działając z pokrzywdzeniem wierzyciela. Apelację od wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając go w całości i zarzucając:
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 527 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, co skutkowało przyjęciem przez Sąd, iż nie zachodzą przesłanki do przyjęcia, że dłużnik R. K. dokonał czynności prawnych z pokrzywdzeniem wierzyciela- pozwanej spółki (...)
3. naruszenie przepisów prawa procesowego: - art. 6 k.c. w zw. z art. 841 § 3 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że pozwany nie wykazał aby powodowie nie zachowali terminu dla dochodzenia roszczenia z art. 841 k.p.c. , - art. 841 § 3 k.p.c. poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu jako dat dowiedzenia się o naruszeniu prawa- dat zawiadomienia przez Komornika Sądowego o zajęciu przedmiotowych ruchomości. Skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództw w całości oraz zasądzenie kosztów procesu. W odpowiedzi na apelację K. C. wniosła o jej oddalenie. Podniosła, iż o zajęciu dowiedziała się w dniu 6 lipca 2012 r., a zatem nie uchybiła terminowi do wniesienia powództwa. Wskazała także, iż nie zamieszkuje ze swoim ojcem R. K. . W odpowiedzi na apelację Z. C. i P. S. wnieśli o jej oddalenie. Obaj powodowie podnieśli, że o zajęciu ruchomości przez komornika dowiedzieli się z pisma- zawiadomienia doręczonego im w dniu 27 czerwca 2012 r. a zatem nie uchybili terminowi do wniesienia pozwu o zwolnienie ruchomości spod egzekucji. Powódka M. K. wniosła o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego podlegała uwzględnieniu. Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe w szerokim zakresie, jednakże dopuścił się uchybień w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego, co skutkowało wyprowadzeniem nieprawidłowych wniosków końcowych. Sąd I instancji choć dał wiarę zeznaniom świadka R. K. , to wiedzy uzyskanej z tego źródła dowodowego nie wykorzystał do poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych. I tak odnośnie powoda Z. C. oraz powoda P. S. należy wskazać, iż z ocenionych przez Sąd i instancji jako wiarygodne zeznań świadka R. K. wynika, że powiadomił on wymienione osoby o zajęciu przez komornika ruchomości do nich należących najpóźniej dnia następnego po dniu zajęcia. Zajęcie ruchomości nastąpiło 22 czerwca 2012 r., zatem najpóźniej 23 czerwca 2012 r. powodowie dowiedzieli się o zajęciu. Obaj powodowie wnieśli pozwy o zwolnienie ruchomości spod egzekucji w dniu 26 lipca 2012 r. Zgodnie z treścią art. 841 § 3 k.p.c. powództwo o zwolnienie rzeczy spod egzekucji może być wniesione w ciągu miesiąca od dowiedzenia się o naruszeniu prawa. Termin ten ma charakter materialno prawny i nie podlega przywróceniu. Istotne dla oceny zachowania terminu wniesienia powództwa jest interpretacja ustawowego zwrotu „dowiedzenia się”. Pojęcie to należy rozumieć jako każdą czynność, w wyniku której powód powziął wiarygodną informację o zajęciu przedmiotu egzekucji. Pojęcie dowiedzenia się nie jest tożsame znaczeniowo z zawiadomieniem o zajęciu. Gdyby ustawodawca przywiązywał wagę do formalnego aktu zawiadomienia jako początku biegu terminu wyznaczonego na złożenie powództwa to wyraźnie zapisałby to w ustawie (wyrok SN z 16.12.2007 r. sygn. akt V CSK 275/2007, LexPolonica nr 2794800). Reasumując, należało stwierdzić, iż powodowie Z. C. i P. S. uchybili terminowi wskazanemu w art. 841 § 3 k.p.c. i spóźnili się z wytoczeniem powództwa o zwolnienie ruchomości spod egzekucji. M. K. - żona R. K. była obecna w trakcie dokonywania czynności w miejscu zamieszkania dłużnika w dniu 6 lipca 2012 r. Świadczy o tym treść protokołu zajęcia z tego dnia oraz złożony pod tym dokumentem podpis powódki. Bez wątpienia M. K. o zajęciu ruchomości do niej należącej- sofy wiedziała już w dniu 6 lipca 2012 r. Powództwo o zwolnienie spod egzekucji zostało wniesione w dniu 7 sierpnia 2012 r., a zatem powódka uchybiła terminowi wskazanemu w art. 841 § 3 k.p.c. Odnośnie powódki K. J. wskazać należy, że zajęcie rzeczy stanowiących jej własność nastąpiło w dniu 6 lipca 2012 r. zaś powództwo o zwolnienie spod egzekucji zostało złożone w dniu 10 sierpnia 2012 r. Sąd I instancji, uznając za wiarygodne zeznania świadka R. K. , iż o zajęciu powiadomił powódkę w dniu dokonania zajęcia przez komornika, nieprawidłowo przyjął, iż powódka wniosła pozew w terminie. Świadek dodał też, że jeszcze tego samego dnia zawiózł komornikowi zaświadczenie podpisane przez powódkę o tym, że zajęte ruchomości stanowią jej własność. Skoro powódka dowiedziała się o zajęciu w dniu 7 lipca 2012 r. a powództwo zostało wniesione w dniu 10 sierpnia 2012 r. to bez wątpienia uchybiła terminowi określonemu w art. 841 § 3 k.p.c. Odnośnie do K. C. (wcześniej K. ) Sąd Okręgowy odmiennie niż sąd I instancji przyjął, iż R. K. zawierając z nią umowy darowizny i sprzedaży działał z pokrzywdzeniem pozwanego. Skoro zgodnie z art. 531 § 1 k.c. uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową, a pozwany zgłosił stosowny zarzut Sąd miał obowiązek rozważyć jego zasadność. Czynności rozporządzających przedmiotowymi rzeczami R. K. dokonał już po powstaniu tytułu egzekucyjnego jakim był nakaz zapłaty doręczony mu w dniu 16 kwietnia 2012 r., zatem działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Wskutek czynności prawnych R. K. dokonanych z pokrzywdzeniem pozwanego uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku tj. córka. Zachodzi zatem domniemanie wynikające z dyspozycji art. 527 § 3 k.c. , który stanowi, że jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Bez wątpienia R. K. dokonał czynności prawnych z córką czyli osobą bliską, wiedział o istnieniu tytułu egzekucyjnego a samo rozporządzenie rzeczami spowodowało wyjście z jego majątku składników o znacznej wartości. Powyższe rozważania wskazują, że co do żądań czterech powodów powództwo należało oddalić z uwagi na uchybienie terminowi określonemu w art. 841 § 3 k.p.c. a podstawą prawną oddalenia powództwa K. C. był art. 527 § 3 k.c. Sąd Okręgowy zmieniając zaskarżony wyrok na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił także rozstrzygnięcie o kosztach procesu. I tak biorąc pod uwagę wartość przedmiotu sporu Sąd Okręgowy na mocy art. 98 k.p.c. zasądził odpowiednie kwoty od powodów na rzecz pozwanego tytułem kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem I instancji. W tym miejscu należy podkreślić, że sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania na mocy art. 219 k.p.c. a zatem było to jedynie techniczne połączenie usprawniające postępowanie, więc na rzecz pozwanej należało zasądzić zwrot kosztów zastępstwa procesowego w każdej z połączonych a wygranych przez nią spraw . Sąd Okręgowy obciążył także powodów w równym stopniu wydatkami w postaci kosztów stawiennictwa na rozprawie komornika sądowego. W związku z uwzględnieniem apelacji Sąd na mocy art. 98 k.p.c. zasądził od powodów na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego przed sądem II instancji