Sad powszechny, II C 883/12

(2)(okoliczność bezsporna). Powód ma za złe pozwanej D. M. , że się rozwiodła z P. T. . Nie chciałby, żeby pozwana sprzedała nieruchomość w R. , lecz byłby zadowolony, gdyby pozwana faktycznie zbudowała na niej dom i tam zamieszkała (zeznania powoda, rozprawa z 7 lutego 2014 r., 00:34:44 i 00:44:54, k. 219 – 220). W dniu 14 maja 2012 roku powód złożył pozwanym pisemne oświadczenie o odwołaniu darowizny, z uwagi na brak pomocy ze strony obdarowanych na rzecz darczyńcy (oświadczenie, k. 7 – 8). Oceniając zgromadzony materiał dowodowy sąd nie dał wiary zeznaniom powoda, w takim zakresie, w którym kwestionował on otrzymanie zapłaty za sprzedaną nieruchomość. Zeznanie to jest bowiem poparte jedynie relacjami osób czerpiących swoja wiedzę od samego powoda (świadkowie J. D. i R. W. ) lub bezpośrednio zainteresowanych w sprawie i pozostających w konflikcie z drugą strona procesu ( M. P. ). Zeznanie w takim zakresie pozostaje przy tym w sprzeczności z treścią aktu notarialnego, wskazującego na przyjęcie przez powoda zapłaty za nieruchomość i – przy braku innych niezależnych i wiarygodnych źródeł dowodowych potwierdzających taką wersje wydarzeń – nie może być uznane za podstawę ustaleń faktycznych w procesie. Sąd nie dał również wiary zeznaniom świadka M. P. w takim zakresie, w jakim twierdziła ona, że po zawarciu umowy przeniesienia własności nieruchomości z 2010 roku pozwana zerwała kontakty z powodem. Zeznania te nie znajdują potwierdzenia nie tylko w jakimkolwiek pozostałym materiale dowodowym, ale przede wszystkim pozostają w sprzeczności z zeznaniami samego powoda, który inaczej relacjonuje swoje kontakty z pozwaną przed i po spisaniu aktu notarialnego, nie wskazując na znaczne różnice w stopniu intensywności tych kontaktów, a jeżeli – to wynikające z konfliktu między pozwaną, a M. P. . Sąd zważył, co następuje: Powództwo jest niezasadne i dlatego zostało przez sad oddalone w całości. Żądanie pozwu dotyczy zwrotnego przeniesienia na powoda własności nieruchomości położonej przy ul. (...) w R. w związku z odwołaniem umowy darowizny uczynionej w dniu 20 grudnia 2010 roku. Aby tak sformułowane powództwo uznać za zasadne spełnione muszą być dwie przesłanki. Po pierwsze, koniecznym jest wykazanie, że umowa dotycząca przeniesienia własności nieruchomości była tylko z pozoru umową sprzedaży, w rzeczywistości zaś stanowiła darowiznę na rzecz pozwanych. Po drugie zaś, po zawarciu takiej umowy pozwani musieliby dopuścić się względem powoda rażącej niewdzięczności, co stanowiło by dlań uprawnienie do odwołania darowizny. W rozpoznawanej sprawie żadna z przesłanek pozwalających na uznanie zasadności roszczenia spełniona nie została. Przede wszystkim brak jest podstaw do uznania, że zawarta między stronami umowa nie była umową sprzedaży , lecz jedynie pozorną sprzedażą mającą na celu ukrycie darowizny. Zgodnie z przepisem art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru; jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Dokonana przez sąd ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie, a przede wszystkim jednoznaczne zapisy aktu notarialnego i brak wiarygodnych dowodów przeczących tej wersji, nie pozwala na ustalenie, że zawarta w dniu 20 grudnia 2010 roku umowa przeniesienia własności nie była sprzedażą, lecz darowizną. W tej sytuacji nie ma podstaw do zastosowania przepisu art. 83 § 1 k.c. do oceny ewentualnej czynności ukrytej, ani też przepisów 888 i następnych k.c. , regulujących umowę darowizny. Nawet jednak, gdyby hipotetycznie przyjąć, że zawarta miedzy stronami umowa była faktycznie darowizną, a nie umową sprzedaży, to niewątpliwie nie zaszły przesłanki do odwołania darowizny , a co za tym idzie do żądania zwrotnego przeniesienia własności przedmiotu darowizny. Zgodnie z przepisem art. 898 § 1 k.c. darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Wielokrotnie w orzecznictwie powtarzana jest teza, iż przewidziana w art. 898 § 1 k.c. przesłanka niewdzięczności, w stopniu rażącym, ma kwalifikowany charakter odnoszący się do zachowań, które oceniając rozsądnie, przy uwzględnieniu miernika obiektywnego i subiektywnego, muszą być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę, jak na przykład popełnienie przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu, czci albo mieniu, ciężkie naruszenie obowiązków rodzinnych, naruszenie godności osobistej ze świadomością i w nieprzyjaznym zamiarze. Znamion rażącej niewdzięczności nie wyczerpują z reguły czyny nieumyślne obdarowanego, a nawet drobne czyny umyślne nie wykraczające poza zwykłe konflikty życiowe, rodzinne, jak też wywołane zachowaniem się darczyńcy. W ocenie sądu zachowanie pozwanych po zawarciu umowy nie może być kwalifikowane nie tylko jako rażąca, ale nawet zwykła niewdzięczność . Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że zachowanie to w początkowym okresie po przeniesieniu własności nie uległo jakimkolwiek zmianom: kontakt z powodem miała głównie pozwana D. T. , ona przyjeżdżała do powoda i okazjonalnie pomagała mu w gospodarstwie domowym. Pozwany P. T. nie odwiedzał powoda ani przed ani po przeniesieniu własności nieruchomości. Zmniejszenie częstotliwości kontaktów pozwanej z darczyńcą było wynikiem konfliktu pozwanej z córką darczyńcy: mimo tego, D. M. nadal starała się utrzymywać poprawne lub dobre relacje z powodem. Faktycznie konflikt jaki się pojawił nie dotyczy w ogóle stron postępowania: powód – darczyńca nie zgłasza pretensji do zachowania któregokolwiek z pozwanych, sam nie twierdzi również, by w związku z przeniesieniem własności nieruchomości oczekiwał od pozwanych pomocy lub opieki. Jedyna podnoszona przez niego okoliczność to fakt, iż pozwana rozwiodła się z pierwszym mężem i zawarła drugi związek małżeński. Fakty takie jednakże w żaden sposób nie mogą być kwalifikowane jako niewdzięczność wobec powoda, a tym bardziej rażąca niewdzięczność. Dotyczą one bowiem wewnętrznych relacji „obdarowanych” małżonków i nie są w jakimkolwiek stopniu skierowane przeciwko powodowi. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że niewdzięczność odnosi się do takiego zachowania obdarowanego, które jest skierowane przeciw darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze, ukierunkowane zazwyczaj na wyrządzenie krzywdy lub szkody majątkowej. Z zasady wyłącza się również działania skierowane przeciwko osobie trzeciej, chyba że podjęte są z zamiarem pokrzywdzenia darczyńcy. Nawet niewierność małżeńska obdarowanego małżonka, będąca zawinioną przyczyną rozwodu, nie stanowi rażącej niewdzięczności wobec darczyńców – teściów w rozumieniu art. 898 § 1 k.c. (por. wyrok SN z 28. 03. 2012 r., V CSK 179/11). Pozwani nie podejmowali jakichkolwiek negatywnych zachowań skierowanych przeciwko powodowi, w szczególności działań świadomych i nieprzyjaznych. Brak podstaw do twierdzenia, by kontakty, jakie małżonkowie utrzymywali z powodem po przeniesieniu własności odbiegały od wyobrażeń powoda, co do tych kontaktów; w szczególności powód nie zgłaszał jakichkolwiek pretensji, ani roszczeń co do P. T. w zakresie pomocy lub opieki, zaś pozwana D. M. realizowała tę pomoc i kontakty początkowo w sposób pełny, a następnie – wraz z narastaniem konfliktu z córką powoda – w miarę swoich możliwości. Sam rozpad związku małżeńskiego pozwanych i ponowny związek pozwanej nie stanowią nie tylko rażącej, ale i jakiejkolwiek niewdzięczności względem powoda. Mając powyższe na uwadze, powództwo w rozpoznawanej sprawie podlegało oddaleniu. Rozstrzygnięciu temu nie stoi na przeszkodzie okoliczność, iż pozwany P. T. uznał powództwo. Otóż zgodnie z przepisem art. 213 § 2 k.p.c. sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Uznanie powództwa w tym wypadku było w sposób oczywiste sprzeczne z prawem (z uwagi na brak podstaw do zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości w trybie żądanym w pozwie), a nadto zmierzało do obejścia prawa (poprzez zmianę relacji własnościowych przedmiotowej nieruchomości). Z tych przyczyn uznanie powództwa nie mogło związać sądu. O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. i nie obciążył nimi powoda mając na uwadze jego trudna sytuacje materialną. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu sąd orzekł na podstawie § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów w nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Z/ Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron.