Sad powszechny, II AKa 67/14

(1)oskarżonego z art. 310§3 k.k. w zb. z art. 286§1 k.k. w zw. z art. 294§1 k.k. w zb. z art. 270§1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 listopada 2013 r. sygn. akt XVIII K 311/12 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie; 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. B.

(2)kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23% VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżonemu R. P.

(1)w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE R. P.

(1)został oskarżony o to, że: 1) w dniu 30 lipca 2008 r. w W. w. w celu użycia za autentyczny dokonał podrobienia weksla na kwotę 293 734 zł wystawionego na zlecenie (...) sp. z o.o. W ten sposób, że złożył na nim własnoręczny podpis za R. S.

(1)tj. o czyn z art. 310 § 1 k.k. ; 2) w okresie od marca 2008 r. do końca grudnia 2008 r. w W. , działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził pracowników (...) sp. z o.o. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w znacznej wartości w kwocie 293 734 zł w ten sposób , że pobrał towar w postaci materiałów budowlanych nie mając zamiaru uiścić za niego zapłaty a nadto w celu użycia za autentyczne podpisał się imieniem i nazwiskiem R. S.

(1)na fakturach VAT nr (...) z dnia 28 marca 2008, nr (...) z dnia 4 kwietnia 2008, nr (...) z dnia 7 kwietnia 2008, nr (...) z dnia 15 kwietnia 2008, nr (...) z dnia 22 kwietnia 2008, nr (...) z dnia 24 kwietnia 2008, nr (...) z dnia 12 maja 2008, nr (...) z dnia 14 maja 2008 tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z dnia 12 listopada 2013 r., w spawie sygn. akt XVIII K 311/12, orzekł: I. R. P.

(1)uznał za winnego tego, że w okresie od lipca do czerwca 2008 r. w W. , działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził pracowników (...) sp. z o.o. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w znacznej wartości w kwocie 293 734 zł na rzecz firmy (...) w ten sposób, że wprowadził w błąd pracowników (...) sp. z o.o. podając się za R. S.

(1)właściciela firmy (...) , w celu użycia za autentyczny podrobił weksel In blanco - dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej, mający stanowić zabezpieczenie kredytu kupieckiego w (...) Sp. z o.o. w ten sposób, że podpisał się pod nim jako R. S.

(1), co stanowi wypadek mniejszej wagi, a nadto na fakturach VAT nr (...) z dnia 28 marca 2008, nr (...) z dnia 4 kwietnia 08, nr (...) z dnia 7 kwietnia 2008 , nr (...) z dnia 15 kwietnia 2008, nr (...) z dnia 22 kwietnia 2008, nr (...) z dnia 24 kwietnia 2008, nr (...) z dnia 12 maja 2008, nr (...) z dnia 14 maja 2008 w celu użycia ich za autentyczne podrobił podpis R. S.

(1)tj. czynu z art. 310 § 3 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 294 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności; na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził od oskarżonego na rzecz (...) (...) kwotę 293 734, II. na podstawie art. 44 § 1 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego k- 364 poz. 1 ; na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. dowody rzeczowe k- 164-165 poz. 1-55 zwrócił (...) sp. z o.o. ; III. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych w całości i obciążył nimi Skarb Państwa; adwokatowi M. B.

(2)przyznał wynagrodzenie w kwocie 1620 zł plus VAT. Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, który zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 286 § 1 k.k. w zw. z 294 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. poprzez błędne uznanie, że oskarżony podpisując się na fakturach VAT nr (...) z dnia 28 marca 2008., nr (...) z dnia 04 kwietnia 2008 ., nr (...) z dnia 07 kwietnia 2008 r., nr (...) z dnia 15 kwietnia 2008 r., nr (...) z dnia 22 kwietnia 2008 r., nr (...) z 24 kwietnia 2008 r., nr (...) z dnia 12 maja 2008 r. nr (...) z dnia 14 maja 2008 r. jako R. S.

(1), dopuścił się popełnienia czynu opisanego w tych artykułach. 2) rażącą niewspółmierność kary poprzez nie wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania pomimo uznania za wypadek mniejszej wagi w zakresie czynu objętego art. 310 § 3 k.k. ; Na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. wnosił o: 1) uniewinnienie oskarżonego od części zarzutu dotyczącego, podpisania się przez P. P. na fakturach VAT nr (...) z dnia 28 marca 2008 r., nr (...) z dnia 04 kwietnia 2008 r., nr (...) z dnia 07 kwietnia 2008 r., nr (...) z dnia 15 kwietnia 2008 r., nr (...) z dnia 22 kwietnia 2008 r., nr (...) z 24 kwietnia 2008 r„ nr (...) z dnia 12 maja 2008 r. nr (...) z dnia 14 maja 2008 r. jako R. S.

(1), objętych czynem z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. ; 2) zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary za czyn z art 310 § 3 k.k. w warunkach nadzwyczajnego złagodzenia tj. w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 5 lat; 3) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja wniesiona przez obrońcę, uznana w części za zasadną, spowodowała uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie. Na wstępie już należy zaznaczyć, że zarzut godzący w przypisanie Robertowi P. P. przestępstwa fałszerstwa z art. 270 § 1 k.k. jest chybiony, natomiast przyjęcie przez Sąd Okręgowy kwalifikacji prawnej czynu w zw. z art. 286 § 1 k.k. wymagało ustalenia zamiaru bezpośredniego – kierunkowego, z jakim działał oskarżony dokonując fałszerstwa dokumentów w celu ewentualnego oszustwa. Sąd w ogóle nie zajął się kwestią identyfikacji takiego zamiaru, sprowadzając ustalenia faktyczne do niewątpliwego sfałszowania weksla i faktur, natomiast w sferze podmiotowej zarzucanego i przypisanego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. , celu i skutku tych czynności ustalił bardzo ogólnie, że „podpisanie weksla przez R. P.

(1)czyniło nieważnym zobowiązanie wekslowe. Tym samym (...) sp. z o.o. pozbawiona została zabezpieczenia” (str. 9 uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego). Brak legalnego zabezpieczenia transakcji utożsamiany jest przez Sąd meriti z błędnym, niekorzystnym rozporządzeniem mieniem przez pokrzywdzonego. Wątpliwy wydaje się jednak wniosek, że weksel podpisany nie tylko przez oskarżonego ale także przez osobę upoważnioną, którą była A. P.

(1)czyniło zobowiązanie wekslowe w całości nieważnym, skoro było ono egzekwowane na mocy orzeczenia Sądu gospodarczego. Nie zmienia to faktu, że oskarżony dopuścił się podrobienia weksla podpisując się nazwiskiem (...) . Sąd Okręgowy nie odpowiedział na podstawowe pytanie, w przypadku przestępstwa oszustwa: czy w chwili czynu, a więc w chwili fałszerstwa weksla i faktur, oskarżony kierował się zamiarem pobrania (zakupu) materiałów budowalnych i nie uiszczenia za nie zapłaty? Czy celem działania oskarżonego w czasie, gdy podpisał cudzym nazwiskiem weksel własny in blanco oraz kilka faktur VAT było wywarcie na pokrzywdzonym wrażenia, że ma do czynienia z wypłacalnym przedsiębiorcą, po to, by nie zapłacić za zakupiony lub kupowany w przyszłości towar? Z tą ostatnią kwestią, a więc czasem przestępstwa Sąd Okręgowy także nie poradził sobie. Pomijając nieudolną formę określania dat widniejących w wyroku tego Sądu, gdzie używa się skrótowych oznaczeń cyfrowych lat, powołując nieczytelność dat i okresów (zwłaszcza pkt I wyroku), trudno na podstawie ustaleń faktycznych dociec kiedy, czy od kiedy oskarżony działał z zamiarem oszustwa. Sąd Okręgowy przypisał oskarżonemu dokonanie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 310 § 3 k.k. , art. 270 § 1 k.k. i art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w okresie od „07 r.”, a więc od 2007 r. do „VI 08 r.”, tj. do czerwca 2008 r. Akt oskarżenia zarzucał R. P. (czyn II) przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. fałszerstwo faktur w okresie od marca 2008 r. do końca grudnia 2008 r., przy czym fałszerstwo weksla określał jako osobny czyn (I), popełniony w dniu 30 lipca 2008 r. Sąd Okręgowy, wybiegając z czasem przypisanego oskarżonemu oszustwa o kilkanaście miesięcy i nie precyzując początku tej działalności, ani co do miesiąca, czy choćby pory roku, albo konkretnego zdarzenia, czyni sprzeczne z tym ustalenia, że latem 2007 r. R. P.

(1)„zgłosił się do (...) (...) .... doszło do nawiązania współpracy gospodarczej ... kupował materiały budowlane” (str. 1 uzasadnienia). W tym samym miejscu Sąd Okręgowy ustala, że współpraca gospodarcza oskarżonego i pokrzywdzonego przebiegała normalnie – za materiały płacono gotówką, zaś „po miesiącu spółka (...) umożliwiła R. . (...) korzystanie z kredytu kupieckiego pod warunkiem podpisania weksla”. Z ustaleń tych nie wynika data podpisania weksla, gdyż data 30 lipca 2008 r., a więc około 1 rok późniejsza jest datą jego wypełnienia. Nie wynika też okoliczność, że w 2007 r. jak przyjęto w wyroku, czy też latem 2007r., jak przyjęto w jego uzasadnieniu oskarżony działał w celu oszustwa, ze z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i wprowadzenia w błąd pokrzywdzonego, po to by ten rozporządził swoim mieniem. Na str. 7 uzasadnienia wyroku Sąd Okręgowy ustala, że oskarżony działał w ramach oszustwa od 2007 r. i trudno odnieść to do ustaleń, że dopiero latem tego roku oskarżony rozpoczął współpracę z pokrzywdzoną spółką (kupował materiały budowlane) płacąc gotówką za zakupy. Nie ustalając daty podpisania weksla, nie precyzując zamiaru R. P. w tamtym czasie Sąd meriti przyjmuje, że sam fakt fałszerstwa weksla, tj. podpisania go nazwiskiem R. S.

(1)wywołuje skutki określone w art. 286 § 1 k.k. Sąd Okręgowy znacząco zmienił zakres czasowy i przedmiotowy przypisanego czynu, w stosunku do zarzucanego. Oskarżyciel wyłączył fakt fałszerstwa weksla (zarzucił osobno popełnienie przestępstwa z art. 310 § 1 k.k. ) z okoliczności przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. , wiążąc znamiona oszustwa jedynie z fałszerstwem kilku faktur. Nie przesądzając zasadności tak sformułowanych zarzutów, należy zauważyć, że oskarżyciel publiczny wskazał na znamię oszustwa, którym miało być pobranie materiałów budowlanych bez zamiaru uiszczenia zapłaty. W uzasadnieniu a/o stwierdzono, że: „ R. P.

(1)podając się za R. S.

(1)otrzymał od (...) sp. z o.o. towar o łącznej wartości 293.734 zł za który nie zapłacił” (k. 387). Sąd Okręgowy przypisując oskarżonemu dokonanie m. in. przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. wyeliminował okoliczność zakupu towarów bez zapłaty, a jako jedyne znamię oszustwa (wprowadzenia w błąd sprzedawcy) wskazał podrobienie weksla uprawniającego do otwarcia kredytu kupieckiego. Zmienił znacząco opis przypisanego przestępstwa, które skonsumowało czyn z art. 310 § 2 k.k. , ten zaś w połączeniu z fałszerstwem faktur posłużyć miał jako sposób oszukania pokrzywdzonego. Konstrukcja taka nie byłaby wykluczona, gdyby precyzyjnie ustalono datę podpisania weksla i w oparciu o dodatkowe okoliczności logicznie powiązano go z zamiarem pobrania towaru bez zapłaty, jak zarzucał to akt oskarżenia. Tymczasem ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy nie precyzują ani pierwszej, ani drugiej okoliczności, przeciwnie – Sąd stwierdza stanowczo, że „nie wykazano, by to oszustwo miało polegać na istnieniu zamiaru niezapłacenia za towar” (str. 11 uzasadnienia). Zdanie to wywołuje oczywiście pytanie o stronę podmiotową działań oskarżonego, o której Sąd wypowiedział się tylko raz w określeniu „działanie w zamiarze bezpośrednim” (str. 11). Nie wiadomo jednak do którego z przestępstw ujętych w kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu odnosi się to określenie i czy Sąd rozróżnia stronę podmiotową podrobienia środka płatniczego jakim jest weksel oraz faktury VAT od zamiaru oszustwa, z ewentualnym wykorzystaniem fałszerstwa tych dokumentów. Trudno zaakceptować uproszczone wnioskowanie Sądu I instancji, że podrobienie podpisu na ww. dokumentach jest tożsame z popełnieniem przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Orzeczenia Sądu Najwyższego, na które powołuje się Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku jako potwierdzenie tezy, że pozbawienie zabezpieczenia „w taki sposób” (weksel) uznawane jest za znamię oszustwa z art. 286 § 1 k.k. , nie dotyczą takich samych okoliczności zdarzenia. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2006 r. (III KK 19/05) mowa jest o typowej umowie kredytu bankowego, w której oskarżony podawał niezgodne z rzeczywistością cele przeznaczenia kredytu. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2006 r. (I CSK 116/06) mówi o sfałszowaniu podpisu osoby za którą złożono poręczenie wekslowe. Sytuacja taka nie stanowi wady formalnej weksla w rozumieniu art. 32 ust. 2 ustawy z 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe . Byt przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. zależy nie tylko od jakiegokolwiek wprowadzenia w błąd pokrzywdzonego, co niewątpliwie miało miejsce w zakresie podawania się za inną osobę i posłużenia się jej danymi personalnymi, ale od takiego rodzaju i sposobu działania oszusta, który wywołuje u pokrzywdzonego fałszywe zaufanie do sprawcy i które spowoduje skutek w postaci rozporządzenia mieniem. Ustalenia Sądu wskazują na dwa fakty: fałszerstwo dokumentów i powstanie szkody. Brak jest pomiędzy tymi faktami ustaleń w kierunku celowego wyzyskania pierwszej okoliczności do spowodowania skutku, o którym mowa w art. 286 § 1 k.k. Według Sądu Okręgowego fałszywy podpis na wekslu in blanco miał pozbawić pokrzywdzonego zabezpieczenia na udzielony kredyt kupiecki. Całkowity brak rozważań w jakiej sytuacji handlowej stron nastąpiło udzielenie i zabezpieczenie tego kredytu uniemożliwia ustalenie co do zamiaru dokonania oszustwa. Należy przy tym pamiętać, że zamiar ten w postaci bezpośredniej (kierunkowej) winien istnieć w chwili zakupu, bądź udzielania zabezpieczenia na zakup. Na ten właśnie moment należy ustalić i ocenić czy sprawca miał zamiar zapłacić, czy też chciał osiągnąć korzyść majątkową dla siebie lub innego podmiotu z racji przejęcia towarów bez zapłaty. W tym celu niezbędne jest ustalenie kiedy i za jaką kwotę R. P. rozpoczął bezgotówkowy zakup towarów dla przedsiębiorstwa (...) , kiedy podpisywał weksel in blanco wypełniony w dniu 30 lipca 2008 r. i skierowany do egzekucji w dniu 7 sierpnia 2008 r. oraz w jakiej sytuacji to nastąpiło; czy przed zakupem towarów czy w trakcie, czy też po. Czy w chwili podpisania weksla przez oskarżonego firma (...) nie płaciła już za towary, czy też nastąpiło to dopiero latem 2008 r., czego skutkiem było nabycie weksla w drodze indosu i egzekucja z niego. Należy przy tym ustalić rzeczywistą wartość długu, przyczyny jego powstania i powód nieuregulowania. Nie zastąpi tego ogólnikowe stwierdzenie, jakiego użył Sąd Okręgowy o „narastaniu zadłużenia w 2008 r.” (str. 2 uzasadnienia). Należy wreszcie ustalić znaczenie fałszerstwa faktur w kontekście przypisanego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Sąd Okręgowy nie uczynił żadnej refleksji nad tym, że wymienione w pkt I wyroku faktury VAT (8 sztuk) są małym fragmentem w zbiorze dokumentów sprzedaży, które dostarczył pokrzywdzony i odpowiadają niewielkiej części powstałego długu, długu którego nie analizowano pod względem czasu, wielkości i przyczyn. Należy zważyć, iż pokrzywdzona spółka w zawiadomieniu o przestępstwie użyła określenia: „towary o wartości kilkuset tysięcy złotych” (k. 1). W uzasadnieniu pisma pokrzywdzona stwierdza wystawienie weksla na zabezpieczenie już dokonanych transakcji, nie zaś w celu otwarcia kredytu kupieckiego na przyszłość. Jeśli potwierdziłyby się okoliczności wskazane w zawiadomieniu należałoby w istocie rozważyć zamiar wyłudzenia towarów. Okoliczności te są niezbędne i możliwe do ustalenia na podstawie starannego przeprowadzenia istniejących dowodów, w tym, ponownego przesłuchania przedstawicieli spółki (...) , a zwłaszcza A. P.

(2), analizy okresu współpracy Spółki z firmą (...) , a przede wszystkim realizacji lub braku zapłaty za towar oparciu o zgormadzone faktury. Należy także wziąć pod uwagę okoliczności, które podał oskarżony dotyczące ewentualnego niezawinionego pogorszenia się sytuacji ekonomicznej jego przedsiębiorstwa w trakcie współpracy z pokrzywdzonym oraz prób regulowania zobowiązań (zeznanie podatkowe za 2008 r. k. 197 – 199, wyjaśnienia R. P. , k. 447 – 448, zeznania R. S. k. 35 – 107). Dotychczasowa analiza dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy wskazywała na poprawną współpracę firm do pewnego okresu 2008 r. Niezrozumiałe zatem wydaje się rozszerzenie okresu przestępstwa na 2007 r., z równoczesnym zamknięciem go na czerwcu 2008 r., podczas gdy uaktywnienie (wypełnienie ) weksla nastąpiło dopiero w kresie od 30 lipca do 7 sierpnia 2008 r. Wyjaśnienia wymaga określenie wysokości szkody, którą określa się na kwotę tożsamą z kwotą wpisaną na wekslu – 294.734,00 złote. Z dotychczasowych ustaleń Sądu nie wynika czy była to z góry ustalona kwota otwartego kredytu kupieckiego, którą akceptował oskarżony już w chwili podpisania weksla, czy też jest to suma wszystkich niezapłaconych należności, przy czym należy wyjaśnić czy odnosi się ona do materiałów budowalnych, czy też związana jest z umowami nabycia (leasingu) maszyn budowalnych. Należy wreszcie ustalić czy ww. kwota dotyczy rzeczywistej ceny niezapłaconych towarów, czy może jest sumą tegoż i odsetek za zwłokę, co dla określenia szkody (rozporządzenia mieniem) w rozumieniu prawa karnego – art. 294 § 1 k.k. , ma istotne znaczenie. Ustalenie wszystkich powyższych okoliczności pozwoli Sądowi ponownie rozpoznającemu sprawę na ustalenie, czy oskarżony podpisując weksel własny in blanco oraz faktury VAT z odroczonym terminem płatności działał w zamiarze przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. , a więc w celu nabycia towarów bez zapłaty. Czy podpisane dokumenty (podrobione podpisy) stworzono w takim czasie, okolicznościach i celu, by wywołać w pokrzywdzonym wyobrażenie o istnieniu rzeczywistego zabezpieczenia w majątku sprawcy na pokrycie długu. Fakt podrobienia dokumentów oraz powstanie zadłużenia wymaga powiązania niezbędnymi elementami strony podmiotowej przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. , przestępstwa umyślnego, określonego przez cel i kierunek działania. Niezbędne jest więc wykazanie, że oskarżony chciał uzyskać korzyść majątkową i w tym celu użył weksla jako fikcyjnego zabezpieczenia oraz przyjmował (podpisywał) faktury za zakupiony towar w celu potwierdzenia gotowości zapłaty, podczas gdy w rzeczywiście nie zamierzał tego uczynić. Dla przyjęcia zamiaru oszustwa konieczne jest ustalenie nie tylko że sprawca miał świadomość przekazania nieprawdziwych informacji ( w tym podrobionych dokumentów) ale także, że działał w celu doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem dla osiągnięcia korzyści majątkowej (zob. Kodeks Karny. Część szczególna. t. 3, pod red. A. Zolla, Zakamycze 1999, str. 165 – 170). Ponowne rozpoznanie sprawy ma służyć poczynieniu przez Sąd I insynuacji ustaleń faktycznych, które potwierdzą, bądź wykluczą zamiar dokonania przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Wyjaśnią kiedy i w jakich okolicznościach oskarżony „nie regulował wymagalnych zobowiązań” (str. 2 uzasadnienia Sądu Okręgowego) i jaki zamiar temu towarzyszył. Dotychczasowe ustalenia faktyczne, pozbawione analizy strony podmiotowej działania były niepełne i skutecznie wywołały apelację podważającą znamiona działania w celu oszustwa. Należy przy tym pamiętać w kontekście art. 442 § 1 k.p.k. , że skarżący nie zakwestionował sprawstwa R. P. do przestępstwa z art. 310 § 1 k.k. w postaci przyjętej przez Sąd Okręgowy – art. 310 § 3 k.k. i w tym zakresie nie może dojść do pogorszenia sytuacji procesowej oskarżonego. Sąd Apelacyjny nie uznał zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 270 § 1 k.k. w odniesieniu do faktur podpisanych przez R. P.

(1)nazwiskiem R. S.

(1). Argument obrońcy o zniesieniu wymogu złożenia podpisu na fakturze nie dotyczy okoliczności rozpoznawanej sprawy. Oskarżony podrobił dokument składając podpis z danymi innej osoby, czym potwierdził zakup towarów oraz istnienie prawa wystawcy faktury (sprzedawcy) do żądania zapłaty. Faktura VAT jest dokumentem w rozumieniu art. 115 § 14 k.k. , stwierdza istotne dla wystawcy prawa i obowiązki i rodzi określone skutki. Obecny brak wymogu podpisu (fakultatywność) nie zmienia faktu, że osoba podrabiająca choćby sam podpis na fakturze podrabia dokument. Z powyższych względów ponowne rozpoznanie sprawy dotyczyć będzie ustalenia, czy dokonane przez oskarżonego fałszerstwo dokumentów - przestępstwa z art. 310 § 3 k.k. i art. 270 § 1 k.k. , popełnione zostały w zamiarze oszustwa - przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Dotychczasowa konstrukcja wyroku Sądu Okręgowego – objęcie wszystkich tych zachowań instytucją art. 12 k.k. i art. 11 § 2 k.k. spowodowało uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.