Sad powszechny, II C 1798/11

(1)w Ł. , w myśl której darczyńca (...) sp. z o.o. przeniosła na (...) sp. z o.o. własność 2 nieruchomości rolnych, pierwszej o powierzchni 162 ha 32 ary, położonej w miejscowościach B. , W. i M. gminy K. , objętej księgą wieczystą KW (...) i drugiej o powierzchni 5 ha 42 ary, położonej w B. gminy K. , objętej księgą wieczystą KW (...) . W w/w umowie wskazano wartość tych nieruchomości odpowiednio, na kwotę 162.320 złotych i 5.420 złotych. Notariusz podczas dokonywania tej czynności zwrócił uwagę stronom umowy, iż Agencja Nieruchomości Rolnych może złożyć oświadczenie o nabyciu przedmiotowych nieruchomości za zapłatą równowartości pieniężnej (kopia aktu notarialnego k. 140-141). W dniu 16 października 2003 roku A. J. , działający w imieniu i na rzecz pozwanej w tej sprawie Agencji, złożył oświadczenie o nabyciu wskazanych wyżej nieruchomości rolnych za cenę 167.740 złotych na zasadzie art. 4 ust 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego. Oświadczenie powyższe zostało złożone w formie aktu notarialnego przed notariuszem E. D. w Ł. rep. (...) (akt notarialny k. 6-8 akt). Przed złożeniem oświadczenia Agencja zasięgnęła opinii Izby Rolniczej w Ł. . Izba Rolnicza w Ł. pozytywnie zaopiniowała nabycie przedmiotowych nieruchomości (dowód: pisma Agencji i Izby k. 74 i 75 akt). Aktem notarialnym z dnia 4 listopada 2003 roku przed notariuszem T. Ś. w Z. rep. A. numer (...) Spółki z o.o. (...) w Ł. z siedzibą w Ł. przy Al. (...) za którą działał K. K. i (...) z siedzibą w Ł. przy ulicy (...) za którą działał M. S. zmieniły § 5 aktu notarialnego darowizny z dnia 22 września 2003 roku przed notariuszem A. S.

(2)w Ł. rep. A. numer (...) w ten sposób, że otrzymał on brzmienie „strony podały wartość przedmiotu darowizny na kwoty opisana w § 1 aktu 1.623.200 zł i w § 2 aktu na 54.200 zł (k. 60-61 akt II C 1583/11). Kancelaria Notarialna notariusz E. D. przesłała odpis aktu notarialnego sporządzonego w tej kancelarii w dniu 16 października 20003 roku rep. A. numer (...) , zawierającego opisane wyżej oświadczenie Agencji – powodowej spółce z o.o. (...) na adres (...)-(...) Ł. , T. (...) . Przesyłka wróciła z adnotacją „adresat wyprowadził się” i stemplem pocztowym z datą 25.10.03 (k. 617 akt, zeznania świadków E. D. z dnia 30 lipca 2013 roku 00:04:52 i T. K. z dnia 11 października 2013 roku 00:08:40). Wspólnikami Spółki z o.o. (...) byli w okresie pozwu E. K. i K. K. a prezesem zarządu od 12 lipca 2000 roku do 19 grudnia 2005 roku J. P. , a od 19 grudnia 2005 roku K. K. . Wspólnikami spółki (...) były te same osoby a to E. K. i K. K. zaś prezesem zarządu był od 19 kwietnia 1999 roku do 30 października 2003 roku J. P. , od 30 października 2003 roku do 21 listopada 2003 roku K. K. , od 21 listopada 2003 roku M. S. (dowód: odpisy z KRS k. 9-17, 20, 28, 220-228 i pismo KRS k. 108 akt). Umowę darowizny z dnia 22 września 2003 roku przed notariuszem A. S.

(1)w Ł. rep. (...) zawarli za spółkę z o.o. (...) jej prezes J. P. zaś za spółkę z o.o. (...) z siedzibą jak podano do aktu w Ł. , przy ul. (...) K. K. jako pełnomocnik tegoż samego J. P. (wypis aktu k. 140 – 141 akt). Pozwana uzyskała zgodę Sądu Rejonowego w Kutnie zawartą w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 roku VI Ns 35/06 na wpłatę di depozytu kwoty 167.740 zł tytułem zapłaty za przedmiotowe nieruchomości. Zaś w dniu 19 lutego 2007 roku dokonała tej wpłaty (dowód: postanowienie k. 67 i 68 załączonych akt II C 1583/11). Dowodom z dokumentów sąd dał wiarę ponieważ nie budzą one wątpliwości co do okoliczności w nich zawartych. Zeznania świadków Sąd uznał za wiarygodne, są one logiczne, nie sprzeczne z innymi dowodami. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo jest nieuzasadnione i jako takie podlega oddaleniu. Sprawa jest rozpoznawana ponownie po uchyleniu wyroku I instancji przez Sąd Apelacyjny i w tej sprawie zalecenia II instancji są oczywiście wiążące. W tych względów przyjęto za rozstrzygnięte, iż powódka miała interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności czynności prawnej, także przy ustaleniu, że toczy się sprawa o wydanie nieruchomości objętych tą samą czynnością prawną. Podobnie, zgodnie z oceną Sądu Apelacyjnego i jego zaleceniami, Sąd Okręgowy przeprowadził wszystkie dowody wnioskowane po uchyleniu przez strony postępowania, reprezentowane przez zawodowych prawników. Podstawową sprawą jest ustalenie ważności oświadczenia Agencji o nabyciu przedmiotowych nieruchomości w świetle głownie art. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego . Przypomnieć należy, że twierdzeń pozwu wynika, że podnoszono sprzeczność oświadczenia Agencji z art. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego , który to przepis określa zasady kształtowania ustroju rolnego przez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych - przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Nadto podnoszono jakoby Agencja dokonała wykupu przymusowego za 10 krotnie zaniżoną wartość. Zdaniem Sądu Agencja nie naruszyła tych przepisów, bowiem przed skorzystaniem z prawa wykupu wystąpiła do Izby Rolniczej w Ł. o opinie w sprawie wykupu przedmiotowych nieruchomości podając jako uzasadnienie, iż nabywane grunty przeznaczone zostaną na powiększenie gospodarstw rolników w tego rejonu. I uzyskała pozytywną pisemną opinię Izby Rolniczej w Ł. . Ocena obu tych instytucji, kompetentnych do oceny sytuacji faktycznej w zakresie potrzeb co do powiększenia gospodarstw rolników z terenu ich działania, pozwalają przyjąć, iż Agencja nie naruszyła zasad kształtowania ustroju rolnego. Wskazywana wyżej ustawa daje prawo pozwanej w tej sprawie Agencji do działań umożliwiających wykonywanie jej statutowych działań przez takie zapisy, jak obowiązek zawiadamiania przez nabywcę nieruchomości rolnych Agencji o zawarciu umowy i jej treści. Niezawiadomienie Agencji o zawartej umowie skutkuje jej nieważnością zgodnie z art. 9 ust 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego . I przechodząc na grunt przepisów kodeksu cywilnego , dotyczących prawa pierwokupu tu art. 598 § 2 k.c. agencja może w ciągu 30 dni wykonać prawo nabycia. Przechodząc zaś na grunt niniejszej sprawy z tego prawa skorzystała Agencja. I złożyła stosowne oświadczenie o prawie wykupu przedmiotowych nieruchomości, objętych darowizną za ich cenę określoną w tejże umowie. Oświadczenie Agencji zostało złożone 16 października 2003 roku, zaś 4 listopada 2003 roku strony umowy darowizny obie Spółki dokonały, jak wskazano, aneksu do tej umowy, w którym podniosły wartość przedmiotu darowizny 10 krotnie, powołując się na błąd i pomyłkę w wyliczeniach arytmetycznych. Tu należy podzielić pogląd pozwanej, że przy przyjęciu ważności oświadczenia Agencji w dacie „sprostowania” czy „aneksu” umowy darowizny nie miało to znaczenia dla pozwanej, obie strony nie były właścicielami nieruchomości. Oświadczenie Agencji zostało prawidłowo doręczone na adres powodowej spółki w dniu 20 października 2003 roku. Tu należy przypomnieć, iż w toku procesu powódka początkowo podnosiła, iż przesyłka została wysłana na zły, już nieaktualny adres w Ł. , ulica (...) . Później, po wykazaniu, że powodowa spółka sama wskazywała adres w Ł. – T. 28 zarówno przy akcie notarialnym darowizny jak i przy aneksie do darowizny w dniu 4 listopada 2003 roku a więc po doręczeniu oświadczenia i że wskazywany adres był zgodny z podanym na te daty wpisem w KRS-ie, powódka nie podnosiła tej okoliczności. Zasadnym jest więc twierdzenie, że Spółka z o.o. (...) otrzymała przesyłkę akt notarialny rep. A. (...) w dniu 28 października 2003 roku nie odebrała jej i przesyłka wróciła z adnotacją „adresat wyprowadził się” mimo, że adres był aktualny. Reasumując, z samego porównania dat obu czynności prawnych darowizny z dnia 22 września 2003 roku i oświadczenia Agencji z 16 października 2003 roku wynika, że oświadczenie Agencji o skorzystanie z prawa wykupu zostało dokonane z zachowaniem terminu 1 miesiąca z art. 598 § 2 k.c. Dalej odpis aktu notarialnego, zawierający oświadczenie Agencji dostał skutecznie doręczony, jak wskazano wyżej. Tu należy podnieść, że został on doręczony obdarowanemu – powodowej Spółce z o.o. (...) , także został spełniony warunek przywoływany w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 8/08 odnośnie doręczenia oświadczenia o wykonania prawa wykupu w myśl art. 4 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego o treści „ własność nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa przechodzi z chwilą doręczenia oświadczenia Agencji” co w ocenie Sądu zostało spełnione, bowiem nie oznacza to, iż oświadczenie ma doręczyć tylko Agencja. W tej sprawie doręczenia dokonała Kancelaria Notarialna zgodnie z praktyką przyjętą w tamtym okresie. O tym, że oświadczenie było znane czy też powinno być znane świadczą powiązania rodzinne łączące wspólników tych samych obu spółek a także prezesów tych spółek. Pośrednio o tym, że znany był fakt odkupu nieruchomości przez Agencję świadczy też fakt „sprostowania” wartości nieruchomości. Sąd nie dopatrzył się więc aby oświadczenie Agencji o skorzystaniu z prawa wykupu było czynnością prawną sprzeczną z ustawą co wykazano wyżej ani też z zasadami współżycia. Pozwana Agencja skorzystała bowiem z przysługującego jej prawa przewidzianego w ustawie i takie działalnie zmierzające do skutków przewidzianych w ustawie nie można uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego tu nawet nie do końca wskazanych a tym bardziej udowodnionych przez powódkę. Z tych względów Sąd uznał, że żądania powódki zarówno pierwotne z pozwu o stwierdzenie nieważności aktu notarialnego czy też jak uznano przed Sądem Apelacyjnym o stwierdzenie nieważności umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego jak i żądania sprecyzowane po wyroku Sądu Apelacyjnego a to: 1. uznanie oświadczenia złożonego przez A. J. przed notariusz D. nie posiada mocy prawnej z powodu jego wadliwości prawnej i nie rodzi skutków prawnych w postaci przeniesienia własności; 2. ustalenie, że opisana w akcie notarialnym notariusza A. S.

(1)rep. A. nr (...) nieruchomość rolna jest własnością (...) sp. z o.o. ; 3. ustalenie, że w/w nieruchomość nie jest własnością Agencji Nieruchomości Rolnej Oddział Terenowy w W. Filia w Ł. są niezasadne i z podanych wyżej względów powództwo oddalił, uznając jednocześnie, że skoro niezasadne jest żądanie pierwotne z pozwu, powtórzone w punkcie przytoczonego wyżej pisma powódki, to bezzasadne są oczywiście żądania z punktu 2 i 3, które byłyby także niezasadne nawet przy odmiennym rozstrzygnięciu, bowiem uwzględnienie pozwu z punktu 1 oznaczałoby powrót do stanu prawnego sprzed oświadczenia. Podstawą rozstrzygnięcia są wskazane już wyżej art. 1 i 4 ust 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego , art. 58 § 1 i 2 k.c. oraz 597 § 2 k.c. O kosztach Sąd rozstrzygnął na zasadzie art. 102 k.p.c co do opłat sądowych biorąc pod uwagę sytuację materialną powódki, wykazaną na etapie zwolnienia od opłat sądowych i w ocenie Sądu aktualną na datę orzekania. Sąd zasądził zwrot kosztów zastępstwa procesowego w części w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 102 k.p.c.