Sad powszechny, VIII U 135/13

(1)przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o prawo do emerytury na skutek odwołania T. J.

(1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 23 listopada 2012 r. nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje T. J.

(2)prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach poczynając od dnia 01 grudnia 2012r. /na oryginale właściwy podpis/ Artykuł I.U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia 23 listopada 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił ubezpieczonemu T. J.

(2)prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, bowiem nie osiągnął on wieku emerytalnego oraz nie udowodnił on 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony T. J.

(2)domagał się uwzględnienia jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia od 20 października 1971 roku do 31 sierpnia 1996 roku oraz od 5 września 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku, w charakterze spawacza. Ubezpieczony podniósł, iż w powyższych okresach wykonywał prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym, wymienione w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , dział XIV, pkt 12. Nadto, ubezpieczony podkreślił, iż zajmował się spawaniem blach – konkretnego materiału, od którego określono jego stanowisko pracy jako blacharz – spawacz, natomiast pracami stricte blacharskimi zajmował się stale inny pracownik, zatrudniony na stanowisku blacharza. W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pozwany wskazał, iż ubezpieczony zatrudniony jako blacharz – spawacz nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych obowiązujących na danym stanowisku pracy. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: T. J.

(2), ur. (...) , w dniu 30 października 2012 roku złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniosek o przyznanie prawa do emerytury. Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. W toku postępowania przed organem rentowym wnioskodawca udowodnił 28 lat i 3 miesiące okresów składkowych i nieskładkowych. Organ rentowy nie uwzględnił do stażu pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia ubezpieczonego od 20 października 1971 roku do 31 sierpnia 1996 roku oraz od 5 września 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku. Decyzją z dnia 23 listopada 2012 roku odmówił on ubezpieczonemu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach z uwagi na fakt, iż nie osiągnął on wieku emerytalnego oraz nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach (niesporne). W okresie od 20 października 1970 roku do 31 sierpnia 1996 roku ubezpieczony był zatrudniony, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, w (...) Zakładach (...) w G. , w charakterze spawacza. Do dnia 20 października 1971 roku odbywał wstępny staż pracy. Legitymuje się książką spawacza nr (...) i nr 662/88 oraz kartą spawacza założoną przez Związek Zakładów (...) . W okresie od 15 listopada 1976 roku do 28 marca 1977 roku ubezpieczony odbył przeszkolenie spawalnicze – podstawowy kurs spawania gazowego (nr kursu 76/451/SŁ), a podstawowy kurs spawania elektrycznego nr 88/586 odbył w okresie od 7 marca 1988 roku do 24 maja 1988 roku. Świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 21 sierpnia 1997 roku oraz świadectwo pracy z dnia 16 sierpnia 1996 roku w punkcie 8 potwierdzają, iż w okresie od 20 października 1971 roku do 31 sierpnia 1996 roku ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach w zakresie spawania elektrycznego i gazowego. Ubezpieczony w tym okresie spawał elementy przy remontach autobusów, a następnie samochodów ciężarowych marki Jelcz. Spawał też karoserie, szkielety i wycinał blachę, tzn. dokonywał odpalania blachy. Ubezpieczony współpracował z blacharzem, który przygotowywał elementy, następnie spawane przez niego (dowód: świadectwo pracy, umowa o pracę, odpis karty spawacza, odpis ksiązki spawacza w aktach osobowych w kopercie – k. 65 akt sprawy, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach – k. 13 akt ubezpieczeniowych, zeznania świadka A. O. – k. 27 – 28, zeznania świadka A. R. – k. 28, zeznania świadka E. W. – k. 28 – 29, zeznania ubezpieczonego przesłuchanego w charakterze strony – 00:03:59 – 00:08:34 płyta CD w kopercie – k. 67 w zw. z k. 26 – 27, kserokopie książki spawacza Nr (...) , Nr (...) z adnotacjami o kursach w aktach osobowych w kopercie – k. 49). W okresie od 5 września 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku ubezpieczony był zatrudniony, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, w Przedsiębiorstwie Państwowej (...) w G. , w charakterze spawacza. Świadectwo pracy z dnia 31 lipca 2008 roku w punkcie 8 potwierdza, iż w powyższym okresie wykonywał on pracę w szczególnych warunkach, na stanowisku blacharza – spawacza. Ubezpieczony jako spawacz, w przypadku awarii autobusów, spawał i wstawiał nowe profile, resory, rury. Pracował w brygadzie złożonej z mechanika, tapicera, spawacza, lakiernika (dowód: świadectwo pracy, umowy o pracę w aktach osobowych w kopercie – k. 49, zeznania świadka E. W. – k. 28 – 29, zeznania ubezpieczonego przesłuchanego w charakterze strony – 00:03:59 – 00:08:34 płyta CD w kopercie – k. 67 w zw. z k. 26 – 27). Współpracownikowi ubezpieczonego – E. W. – od 30 października 2007 roku przysługuje prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy zaliczył jego okres zatrudnienia w (...) Zakładach (...) w G. do pracy w warunkach szczególnych (dowód: oświadczenie – k. 19 akt ubezpieczeniowych E. W. , świadectwo pracy – k. 17 akt ubezpieczeniowych E. W. , decyzja – k. 43 – 45 akt ubezpieczeniowych E. W. ). Stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zawarte w aktach sprawy, w tym w aktach ubezpieczeniowych, aktach ubezpieczeniowych E. W. oraz w aktach osobowych, których wiarygodność nie była kwestionowana w trakcie postępowania przez żadną ze stron, zatem również Sąd uznał je za miarodajne dla dokonania ustaleń. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków A. O. , A. R. , E. W. oraz zeznaniom ubezpieczonego przesłuchanego w charakterze strony jako spójnym, zgodnym oraz wzajemnie się potwierdzającym. Sąd zważył, co następuje: Artykuł III. Odwołanie ubezpieczonego T. J.

(2)należało uwzględnić. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawo do emerytury określonej w przepisie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009, Nr 535 poz. 1227 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn, 60 dla kobiet, okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn, 20 dla kobiet, nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Ubezpieczony swoje prawo do emerytury w obniżonym do 60 lat wieku emerytalnym wiąże z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych, a zatem stosownie do art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej wymaganym jest, aby wykazał on na dzień 1 stycznia 1999 roku 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zm.), t.j. pracy wymienionej w wykazie A tegoż rozporządzenia. Wskazać należy, iż zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy natomiast, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy ( § 2 ust. 2) . Trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z utartą praktyką i orzecznictwem, w postępowaniu przed sądem okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia z zakładu pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84) , a więc wszelkimi dopuszczalnymi przez prawo środkami dowodowymi. Bezspornym jest, iż ubezpieczony w dniu (...) roku ukończył 60 rok życia, udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze powyżej 25 lat, nie jest członkiem OFE. Bezspornie zatem, ubezpieczony, poza 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych przebytym do dnia 1 stycznia 1999 roku, spełnia wszystkie pozostałe wymienione w art. 184 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej warunki do przyznania dochodzonego świadczenia. Wobec powyższego, przedmiotem sporu pozostawało jedynie ustalenie, czy za zatrudnienie w szczególnych warunkach mogą zostać uznane okresy zatrudnienia ubezpieczonego od 20 października 1971 roku do 31 sierpnia 1996 roku oraz od 5 września 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku. Sąd uznał zatem za zasadne ustalić charakter pracy ubezpieczonego w spornych okresach. Zaznaczyć należy, iż prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach przysługuje wówczas, gdy ubiegający się o prawo wykonywał prace w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Decydujące znaczenie ma rodzaj i wymiar wykonywanej pracy, a nie przedłożenie odpowiedniego świadectwa pracy w szczególnych warunkach, ze wskazaniem stanowiska pracy określonego w wykazie prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. Jak zauważył Sąd Najwyższy - określanie dla celów emerytalnych stanowisk pracy jako „pracy wykonywanej w szczególnych warunkach” w rozumieniu wykazów stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) nie należy do kompetencji pracodawcy (vide: wyrok z dnia 22 czerwca 2005r., sygn. akt I UK 351/04, OSNP 2006/5-6/90). Sąd w związku z tym przeprowadził na tę okoliczność postępowanie dowodowe z dokumentów z akt osobowych, dokumentów z akt ubezpieczeniowych, z zeznań świadków oraz z zeznań ubezpieczonego przesłuchanego w charakterze strony. W sądowym postępowaniu odwoławczym, jak już wskazano, okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84, Lex Polonica, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 r., III UZP 48/84, Lex Polonica). Powtórzyć należy, iż decydujące znaczenie ma rodzaj i wymiar wykonywanej pracy, a nie przedłożone świadectwo pracy w szczególnych warunkach, określające stanowisko pracy, ponieważ o zaliczeniu danego rodzaju pracy do wykonywanej w szczególnych warunkach decyduje nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale charakter wykonywa­nych czynności. Należało zatem oprzeć się z jednej strony na zachowanej dokumentacji pracowniczej, a z drugiej na dowodach w postaci zeznań świadków przesłuchanych w sprawie oraz z zeznań ubezpieczonego. Po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym Sąd stwierdził, iż ubezpieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych w okresach od 20 października 1971 roku do 31 sierpnia 1996 roku oraz od 5 września 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku. Sąd zważył, iż w dokumentacji pracowniczej figurują nazwy stanowisk pracy ubezpieczonego jako blacharz - spawacz. Jednakże, jak już zostało wskazane i co należy podkreślić, o zaliczeniu danego rodzaju pracy do wykonywanej w szczególnych warunkach decyduje nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale charakter wykonywa­nych czynności. Charakter wykonywanych przez ubezpieczonego czynności w spornych okresach Sąd ustalił na podstawie zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. Współpracownicy ubezpieczonego ze spornych okresów zatrudnienia – świadkowie A. O. , A. R. oraz E. W. - zgodnie zeznali, iż ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w spornych okresach wyłącznie jako spawacz. Świadkowie podali zakres wykonywanych przez ubezpieczonego obowiązków zawodowych. Zdaniem Sądu, świadkowie ci posiadają odpowiednią wiedzę na temat charakteru wykonywanej przez ubezpieczonego pracy, byli zatrudnieni wraz z nim w tym samym okresie, w tym samym zakładzie pracy. Zatem przyjąć należy, iż są oni najlepiej zorientowani co do charakteru i specyfiki pracy ubezpieczonego w spornych okresach. Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw, by kwestionować ich wiarygodność w zakresie ustaleń dotyczących charakteru pracy ubezpieczonego w spornych okresach. Zeznania ubezpieczonego przesłuchanego w charakterze strony znalazły odzwierciedlenie w zeznaniach świadków. Ponadto, jak zostało ustalone, ubezpieczony posiada uprawnienia do spawania. Nadmienić również należy, iż legitymuje się on stosownymi zaświadczeniami o pracy w warunkach szczególnych, w których pracodawca odnotował, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych w zakresie spawania. Nie ma przy tym znaczenia, iż pracodawca określił stanowisko pracy ubezpieczonego jako blacharz – spawacz, bowiem – jak zostało ustalone – ubezpieczony w spornych okresach wykonywał wyłącznie czynności spawacza. Sąd zważył również, iż organ rentowy przyznał prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach współpracownikowi ubezpieczonego – E. W. , zaliczając jego okres zatrudnienia w (...) Zakładach (...) w G. do pracy w warunkach szczególnych. Dokumentacja pracownicza E. W. również posługuje się nazwą stanowiska pracy jako blacharz – spawacz. Z niewiadomych względów zatem organ rentowy odmówił zaliczenia do pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia ubezpieczonego w charakterze spawacza. W związku z powyższym, wskazać należy, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem charakteru pracy ubezpieczonego w okresach od 20 października 1971 roku do 31 sierpnia 1996 roku oraz od 5 września 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku wyraźnie wskazuje, iż była to praca w warunkach szczególnych. W tych okresach ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach, tj. pracę spawacza, wymienioną w wykazie A, dziale XIV, poz. 12 cytowanego rozporządzenia, tj. prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym. Uwzględnienie ww. okresów zatrudnienia wskazuje, iż staż pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych jest dłuższy niż wymagany ustawą, a zatem, zgodnie z przepisem § 4 cytowanego rozporządzenia, oznacza spełnienie tego wymogu do przyznania ubezpieczonemu świadczenia emerytalnego w wieku obniżonym. W ocenie Sądu, ubezpieczony spełnił wszystkie przesłanki dla nabycia emerytury w obniżonym wieku, ponieważ ukończył 60 rok życia, udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze powyżej 25 lat, nie jest członkiem OFE, a także spełnił przesłankę co najmniej 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach. Z wyżej przytoczonych względów, Sąd, na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. w związku z cytowanymi wyżej przepisami zmienił decyzję organu rentowego i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach od daty ukończenia 60 lat, mając na uwadze dyspozycję art. 129 w zw. z art. 100 ust. 1 cyt. ustawy emerytalnej. SSA w SO H. Witkowska - Zalewska