Sad powszechny, III U 434/12

Sygn. akt: III U 434/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR del. do SO Monika Obrębska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Laskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. w O. sprawy z odwołania K. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o wysokość emerytury na skutek odwołania K. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia 28.05.2012r. znak (...) orzeka: zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przelicza wysokość emerytury należnej K. D. w ten sposób, że od dnia 01.05.2012r. określa jej wysokość na kwotę 1189,37 (jeden tysiąc sto osiemdziesiąt dziewięć złotych trzydzieści siedem groszy) zł brutto. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 22.11.2005r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. , wykonując prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ostrołęce z 11.10.2005r. przyznał K. D. prawo do emerytury od 10.03.2005r. W dniu 17.05.2012r. K. D. złożył w ZUS wniosek o wyliczenie podstawy wymiaru emerytury za okres od 20.03.1971r. do 31.03.1981r. na podstawie świadectwa pracy z 31.03.1981r. z (...) w O. oraz kserokopii dołączonej dokumentacji tj. angaży, umów, zamiast przyjętych dotychczas wynagrodzeń minimalnych. Decyzją z dnia 28.05.2012r. ZUS odmówił K. D. przeliczenia wysokości emerytury podnosząc, że brak było podstaw do uwzględnienia angaży znajdujących się w aktach, ponieważ określone w nich stawki wynagrodzeń wyrażone są godzinowo, brak jest natomiast informacji, ile godzin miesięcznie ubezpieczony pracował w poszczególnych okresach. W uzasadnieniu decyzji wskazano dodatkowo, że nie przyjęto do przeliczenia podstawy wymiaru wynagrodzenia ze świadectwa pracy z 31.03.1981r., ponieważ na świadectwie pracy jest podane wynagrodzenie, jakie K. D. uzyskiwał w ostatnich miesiącach pracy. K. D. wniósł o odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że jest ona dla niego krzywdząca. Wskazał, że w Spółdzielni (...) w O. był zatrudniony od 20.03.1971r. do 31.03.1981r. Podniósł, że zakład pracy już nie istnieje i w związku z tym nie jest w stanie odnaleźć żadnych dokumentów. Wskazując na powyższe wniósł o wyliczenie mu wynagrodzenia z umów i angaży, które znajdują się w jego aktach osobowych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości wskazując, że brak było podstaw do uwzględnienia angaży znajdujących się w aktach, ponieważ określone w nich stawki wynagrodzeń wyrażone są godzinowo, brak jest natomiast informacji ile godzin miesięcznie ubezpieczony pracował w poszczególnych okresach. W odpowiedzi na odwołanie wskazano też, że nie przyjęto do przeliczenia podstawy wymiaru wynagrodzenia ze świadectwa pracy z 31.03.1981r., ponieważ na świadectwie pracy jest podane wynagrodzenie, jakie K. D. uzyskiwał w ostatnich miesiącach pracy. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ostrołęce ustalił i zważył co następuje: Odwołanie K. D. jest zasadne i zostało uwzględnione. W przedmiotowej sprawie, spór pomiędzy stronami sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy istniały podstawy do przeliczenia odwołującemu wysokości należnej mu emerytury. Zgodnie z art. 109 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na wniosek emeryta lub rencisty wysokość emerytury ulega ponownemu ustaleniu na zasadach określonych w art. 110 – 113 . Zgodnie z art. 111 ust. 1 cytowanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15 , jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego: z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia, z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przez rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty, - a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego. Zgodnie z art. 15 ustawy emerytalnej podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę. Podstawa wymiaru może również zostać ustalona z 20 lat z całego okresu zatrudnienia. W celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1. oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,
2. oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu,
3. oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz
4. mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19 ustawy powołanej na wstępie. Przy ustalaniu kolejnych 10 lat kalendarzowych, o których mowa wyżej przyjmuje się lata kalendarzowe następujące bezpośrednio po sobie, chociażby ubezpieczony w niektórych z tych lat przez okres roku lub w okresie krótszym niż rok nie pozostawał w ubezpieczeniu. Uznając, iż kwestia prawidłowego przeliczenia wysokości należnej odwołującemu emerytury, w tym wyliczenia najkorzystniejszego jej wariantu, wymaga wiadomości specjalnych, Sąd postanowieniem z dnia 10.01.2013r. dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości celem opracowania najkorzystniejszego wariantu wysokości emerytury należnej K. D. z uwzględnieniem wynagrodzenia uzyskiwanego przez odwołującego w okresie zatrudnienia z (...) w O. od 20.03.1971r. do 31.03.1981r. Dokonując szczegółowych ustaleń w zakresie wysokości świadczenia biegła w wydanej opinii, w pierwszej kolejności ustaliła kwoty wysokości wynagrodzeń otrzymywanych przez odwołującego za okres zatrudnienia od 20.03.1971r. do 31.03.1981r. W tym zakresie biegł ustaliła, że do akt ZUS załączono świadectwo pracy, zgodnie z którym odwołujący się był zatrudniony od dnia 20 marca 1971r. do 31 marca 1981r. w Spółdzielni (...) w O. . Ostatnio otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 19 zł/godz. lub stawka akordowa, 5% dodatku za staż pracy, miał prawo do premii regulaminowej. Biegła wskazała, że do akt sprawy załączono akta osobowe odwołującego się. Z podania załączonego do akt osobowych wynika, że odwołujący się wnosił o podwyższenie otrzymywanego od dwóch lat tj. od dnia 20 marca 1971r. wynagrodzenia zasadniczego wy wysokości 5,70 zł/godzinę. Z dniem 01 maja 1973r. przyznano odwołującemu się stawkę 6,20 złotych/godz. Biegła w oparciu o akta dokonała analizy kolejnych zmian stawek, które następnie wyszczególniła w opinii (vide k. 41 a.s.). Biegła wskazała, że w aktach znajdują się umowy zlecające wykonywanie czynności przy czym wynagrodzenie uzależnione jest od rodzaju wykonywanych czynności, rodzaju pojazdu. Podstawą naliczenia dodatków było potwierdzenie przez użytkowników lub konwojenta - sprzedawcę w kartach drogowych lub dokumentach najmu wykonania czynności z określeniem ich rodzaju. Biegła podkreśliła, że czas pracy wszystkich pracowników zatrudnionych na mocy umowy wynosił bez wliczenia przerw odpoczynkowych najwyżej 8 godzin na dobę, w sobotę 6 godzin na dobę i nie mógł przekraczać 46 godzin na tydzień. Biorąc pod uwagę normatywny czas pracy oraz stawki wynagrodzenia wskazane w angażach biegła dokonała ustalenia wynagrodzeń odwołującego się za lata 1971-
5. Wyliczenia szczegółowe zawarła w załączniku Nr 1 do opinii. W wyliczeniach biegła nie uwzględniła ewentualnej premii oraz dodatków uzależnionych od ilości przewożonego ładunku, odległości, rodzaju prac, których nie można ustalić z uwagi na brak informacji w tym zakresie. W oparciu o kwoty wynagrodzeń ustalone w opinii (vide k. 44 a.s.), najkorzystniejszy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z okresu kolejnych 10 lat biegła określiła na 45,96%, natomiast z 20 lat kalendarzowych na 77,50%. Biorąc pod uwagę kwotę bazową mającą zastosowanie do wyliczenia świadczenia tj. 1.903,03 złotych, biegła podstawę wymiaru na dzień ustalenia prawa do świadczenia określiła na 1.474,
6. złotych (1.903,03 x 77,50%). Dokonując ustalenia wysokości emerytury biegła podniosła, że emerytura wynosi 24% kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, oraz po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych i po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych. Przy obliczaniu emerytury okresy, o których mowa w pkt 2 i 3, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. Zgodnie z ustaleniami ZUS okresy składkowe wynoszą 287 miesięcy, uzupełniające 12 miesięcy. Z ustaleń przeprowadzonych w dziale II wynika więc, iż emerytura brutto odwołującego się z uwzględnieniem wynagrodzeń uzyskanych w okresie zatrudnienia od 20 marca 1971 roku do 31 marca 1981 roku wynosi na dzień przyznania prawa do świadczenia 896,96 złotych, na dzień złożenia wniosku o przeliczenie tj. 17 maja 2012 roku 1.189,37 złotych , wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynosi 77,50%, podstawa wymiaru na dzień ustalenia prawa do świadczenia wynosi 1.474,85 złotych, a po waloryzacji od dnia 01 marca 2012 roku 1.955,68 złotych. Wyliczenia dokonane przez biegłą w zakresie określenia wysokości wynagrodzeń uzyskiwanych przez odwołującego w spornym okresie, jak też w zakresie wyliczeń wszystkich alternatywnych wersji obliczenia należnej mu emerytury, w tym najkorzystniejszego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia, nie budziły żadnych wątpliwości Sądu, co do ich rzetelności, fachowości i merytorycznej poprawności. Biegła w rzeczowy, obszerny i bardzo dokładny sposób dokonała wyliczeń w zakresie wysokość uzyskiwanych przez K. D. wynagrodzeń w spornym okresie, czemu dała wyraz z pisemnej opinii. Biegła ustaleń dokonała również w oparciu o dokumentację osobowo – płacową, jaką udało się pozyskać w toku procesu, a która to nie budziła wątpliwości Sądu co do jej autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Podkreślić należy, że opinii biegłej, od strony formalnej i rachunkowej poprawności, nie kwestionował organ rentowy. ZUS w piśmie procesowym z 28.03.2013r., argumentował jedynie zasadność uwzględnienia w podstawie wymiaru wynagrodzeń minimalnych podnosząc, że opinia biegłego sądowego sporządzona została na podstawie założenia, że pracownik przepracował 8 godzin dziennie a w soboty 6 godzin i wyliczono kwoty wynagrodzeń miesięcznie a następnie rocznie, tymczasem w przedmiotowej sprawie brak jest danych dotyczących ilości godzin, jaką faktycznie odwołujący przepracował. Sąd stanowiska organu rentowego w tym zakresie nie podzielił, przychylając się w pełni do założeń i wyliczeń, jakich dokonała w tym zakresie w opinii biegła z zakresu rachunkowości. W ocenie Sądu w pełni zasadnie biegła przyjęła, że czas pracy wszystkich pracowników wynosił 8 godzin na dobę, w sobotę 6 godzin i nie mógł przekraczać 46 godzin na tydzień. K. D. , jak wynika z dokumentów z akt osobowych i zeznań odwołującego w charakterze strony, był w spornym okresie, zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy. K. D. przesłuchany w charakterze strony utrzymywał nawet, że w całym spornym okresie notorycznie pracował dłużej niż osiem godzin dziennie. Z reguły było to 14 – 16 godzin dziennie. W soboty pracował 7 godzin od 3 do 10 rano, pracował też co drugą niedzielę w takich godzinach jak w sobotę. Sąd zeznania odwołującego w tym zakresie uznał za w pełni wiarygodne. Przemawiają za tym w szczególności ogólnie znane realia, w jakich pracowali w latach 70 – tych i 80 – tych zawodowi kierowcy, którzy rzeczywiście notorycznie pracowali w godzinach nadliczbowych, co również Sądowi jest wiadome z licznych podobnych spraw, jakie toczyły się bądź dalej toczą w tut. Sądzie. W takim stanie rzeczy wyliczenia dokonane przez biegłą w oparciu o normatywny czas pracy oraz stawki wynagrodzenia wskazane w angażach uznać należy za w pełni uzasadnione. Nadmienić w tym miejscu należy, że wyliczona w oparciu o te założenia wysokość wynagrodzeń odwołującego, zważywszy na treść przytoczonych wyżej zeznań odwołującego, jest z pewnością niższa niż wysokość wynagrodzeń, które K. D. rzeczywiście w spornym okresie uzyskiwał. Z uwagi jednak na brak pełnej dokumentacji płacowej, aktualnie niemożliwe było ustalenie ile godzin miesięcznie ubezpieczony faktycznie przepracował i jaka była w związku z tym wysokość wypłaconego mu wynagrodzenia. Niezależnie od powyższego w pełni zasadne było, w przekonaniu Sądu, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy przyjęcie, że w całym spornym okresie K. D. był zatrudniony w dni robocze nie krócej 8 godzin dziennie a w soboty nie krócej 6 godzin dziennie. Kierując się powyższymi ustaleniami, Sąd Okręgowy, działając na podstawie art.477 14 § 2 k.p.c . zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przeliczył wysokość emerytury należnej K. D. w ten sposób, że od dnia 01.05.2012r. (tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym odwołujący złożył wniosek o przeliczenie świadczenia) określił jej wysokość na kwotę 1189, 37 złotych brutto.