Sad powszechny, VIII U 1492/14

(1), J. N.

(1), J. W. o podleganie pracowniczym ubezpieczeniom społecznym na skutek odwołania Fundacji (...) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 12 stycznia 2012 r. nr (...) 2132/11/1 z dnia 12 stycznia 2012 r. nr (...) 2132/11/2

1. zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 12 stycznia 2012 r. nr (...) 2132/11/1 w ten sposób, że stwierdza, iż J. W. nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, chorobowemu jako pracownik Fundacji (...) w Z. w okresie od 2 lipca 2007 r. do 30 listopada 2007 r.,
2. zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 12 stycznia 2012 r. nr (...) 2132/11/2 w ten sposób, że stwierdza, iż J. N.

(1)nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, chorobowemu jako pracownik Fundacji (...) w Z. w okresie od 2 lipca 2007 r. do 31 lipca 2008 r.,

1. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz Fundacji (...) w Z. 390 zł (trzysta dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek Sygn. VIII U 1492/14 UZASADNIENIE W decyzjach z dnia 12 stycznia 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. stwierdził, że:
2. J. B.

(1)jako pracownik u płatnika składek – Fundacji (...) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu w okresie od 2 lipca 2007 roku do 31 sierpnia 2009 roku;

1. J. W. jako pracownik u płatnika składek – Fundacji (...) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu w okresie od 2 lipca 2007 roku do 30 listopada 2007 roku;
2. J. N.

(1)jako pracownik u płatnika składek – Fundacji (...) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu w okresie od 2 lipca 2007 roku do 31 lipca 2008 roku; Z uzasadnienia decyzji wynika, że w trakcie kontroli ustalono, że wyżej wymienione osoby świadczyły pracę na rzecz płatnika składek na podstawie kontraktów menadżerskich nazwanych umowami o pracę. Płatnik składek nie zgłosił pracowników do ubezpieczeń społecznych z tytułu zawartych umów o pracę. W związku z tym konieczne było wydanie zaskarżonych decyzji. W odwołaniach od powyższych decyzji Fundacja (...) w Z. wniosła o ich zmianę podnosząc, że osoby wymienione w decyzjach nie świadczyły pracy na postawie umów o pracę, ale były członkami zarządu Fundacji. Określone w umowach wynagrodzenie stanowiło podstawę do wypłaty wynagrodzenia za pełnienie funkcji. Odwołująca przyznała, że zawarła z zainteresowanymi umowy nazywając je niefortunnie umowami o pracę. Nazwa umowy nie przesądza jednak o charakterze prawnym łączącego strony stosunku prawnego. O charakterze stosunku łączącego członka zarządu z Fundacją decydować powinna wola stron i sposób wykonywania obowiązków. Brak było przesłanek z art. 22 § 1 i z art. 29 § 1 k.p. aby zakwalifikować zawarte umowy jako umowy o pracę. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołań, ponieważ płatnik nie wskazał jak należy zakwalifikować zawarte umowy z zainteresowanymi. O istnieniu umów o pracę świadczy treść zawartych umów, w których strony powołują się na obowiązujący u pracodawcy regulamin wynagradzania regulamin pracy, płatnik zobowiązywał się opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od otrzymywanych wynagrodzeń. W związku z tym należało przyjąć, że strony w kontrakcie menadżerskim dostrzegły elementy umowy o pracę. Odmienna ocena zawartych umów mogłaby doprowadzić do ustalenia, że strony zawarły umowy zlecenia, ale wówczas i tak płatnik byłby zobowiązany do zapłaty należnych składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 grudnia 2012 roku: 1. zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 12 stycznia 2012r. znak (...) 2132/11/3 w ten sposób, że stwierdził, iż J. B.

(1)nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu jako pracownik Fundacji (...) w Z. w okresie od 2 lipca 2007r. do 31 sierpnia 2009r.;

1. oddalił odwołania od decyzji z dnia 12 stycznia 2012r. znak (...) 2132/11/1 oraz (...) 2132/11/2;
2. zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz Fundacji (...) w Z. kwotę 60 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Od wyroku apelację złożyła odwołująca. Po rozpoznaniu apelacji Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 8 maja 2014 roku uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 2 i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. Sąd Apelacyjny stwierdził, że uchwałą rady Fundacji z 19 czerwca 2007r. powołano 9-osobowy zarząd, w skład którego weszli m.in. zainteresowani (por. § 3 protokołu posiedzenia rady – k.36 akt ZUS). Możliwe zatem jest przesłuchanie innych – poza J. W. i J. N. – członków zarządu pełniących funkcje w spornych okresach. Pośrednio o tym, jaki charakter miały dla zainteresowanych zawarte kontrakty menedżerskie, może wskazywać wypowiedzenie umowy dokonane przez J. N. w dniu 24 lipca 2008r. (v. k.50 akt ZUS). Sąd Apelacyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy powinien w pierwszej kolejności podjąć ponowną próbę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania zainteresowanych J. N. i J. W. , a w razie jej bezskuteczności przeprowadzić dowód z zeznań innych członków zarządu w charakterze świadków. Celowym również może okazać się powtórne przesłuchanie w charakterze strony zainteresowanej J. B. oraz dokonanie dokładnej analizy akt organu rentowego. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Fundacja (...) w Z. zawarła kontrakty menadżerskie z J. B.

(1), J. W. , J. N.

(1)w dniu 2 lipca 2007 roku. Zainteresowani zostali zatrudnieni na stanowiskach członków zarządu Fundacji. Do zakresu ich obowiązków należała realizacja zadań wynikających z planu pracy zarządu, pracę mieli wykonywać przy zachowaniu najwyższej staranności, zobowiązani zostali na przestrzegania przepisów Kodeksu pracy . Umowy zostały zawarte na czas nie określony, określone zostało miesięczne wynagrodzenie. Pracodawca zobowiązał się do opłacenia zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne. Określono zasady odpowiedzialności materialnej powołując przepisy Kodeksu pracy , do rozwiązania umowy miały zastosowanie przepisy tego kodeksu. Pracownikom przysługiwały premie i nagrody na podstawie regulaminu wynagradzania, samochód służbowy. J. W. był zatrudniony do 30 listopada 2007 roku, J. N.

(1)do 30 lipca 2008 roku, a J. B.

(1)do 31 sierpnia 2009 roku. Fundacja nie odprowadziła składek z tytułu zatrudnienia ubezpieczonych. Podpisanie kontraktów menadżerskich było wynikiem podjęcia przez radę Fundacji uchwały nr 3 z 19 czerwca 2007 roku. Zgodnie z nią powołany został nowy zarząd Fundacji. W jego skład weszli: A. M. jako prezes, J. W. jako zastępca prezesa, J. N.

(1), J. B.

(1), A. L. , W. M. , J. K. , D. K. , S. B.

(1). Z. K. w roku 2007 był Przewodniczącym Rady Fundacji. (...) zakładała tę Fundację i wybierała członków zarządu. Zawarte umowy o pracę z zainteresowanymi były pierwszymi umowami zawartymi z członkami zarządu. Nazwano je umowami o pracę, chociaż zainteresowani nie mieli określonych godzin pracy. Byli zobowiązania do udziału w posiedzeniach zarządu. Zebrania członków zarządu odbywały się na terenie szpitala lub w siedzibie fundacji, średnio 1 raz w miesiącu, 1 raz w kwartale. Z osobami zamieszkałymi na terenie Z. podpisano umowy i wypłacano wynagrodzenie z uwagi na ich większe zaangażowanie w sprawy Fundacji i większą dyspozycyjność. Ponadto była to także gratyfikacja dla prezesa i zastępcy prezesa za wykonywanie czynności administracyjnych w czasie posiedzeń. Członkowie zarządu spotykali się tylko na posiedzeniach zarządu lub akcjach charytatywnych. Z dyskusji prowadzonych na posiedzeniach zarządu wynikało, że każdy z członków zarządu zajmuje się pozyskiwaniem środków dla Fundacji. Pomiędzy nimi, a Fundacją nie było podległości pracowniczej, członkom zarządu nikt nie wydawał poleceń, nie sprawdzał wykonanych zadań, nie rozliczał z wyników pracy. Nie ma różnicy pomiędzy czynnościami wykonywanymi obecnie przez członków zarządu, a pracą wykonywaną przez zainteresowanych w spornych okresach. Z członkami zarządu: S. B.

(2), D. K. , A. L. , J. K. , W. M. nie zostały zawarte żadne umowy. J. B.

(1)pracuje w (...) Centrum (...) w Z. jako księgowa. Jako członek zarządu Fundacji (...) w Z. przygotowywała dokumenty dla biura rachunkowego, czuwała nad płynnością finansową Fundacji, sprawdzała wyniki finansowe. Nie miała określonych godzin pracy. Fundacja powstała w lipcu 2007 roku i zebrania zarządu odbywały się w godzinach popołudniowych , zwykle na terenie szpitala, w którym jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Siedziba Fundacji była czynna od 7 do 15 - wtedy w biurze przebywała sekretarka. J. B.

(1)nie była zainteresowana zawarciem umowy o pracę z Fundacją. A. L. w okresie sprawowania funkcji w Fundacji był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w (...) Uniwersytecie Medycznym i w Centrum (...) jako lekarz. Działalność zarządu Fundacji polegała na czynnościach doradczych co do możliwości pozyskania środków finansowych, kierunkach jej rozwoju. S. B.

(2)był naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Ż. . Jako członek zarządu pracował społecznie, pomagał Fundacji przez zachęcanie podatników do składania dyspozycji odpisów 1% podatku. J. K. zdobywał środki od sponsorów na działalność Fundacji. D. K. jako członek zarządu prowadził lobbing w celu pozyskiwania środków finansowych na działalność Fundacji, brał udział w akcjach charytatywnych. Na co dzień był członkiem zarządów i członkiem rad nadzorczych spółek prawa handlowego. Pozyskiwał środki na rzecz Fundacji przy okazji swoich spotkań zawodowych. J. W. w latach 2002-2006 był wiceprezydentem Z. , a następnie do końca kadencji w 2014 roku był radnym w Z. . J. N.

(1)jest adwokatem. Pismem z dnia 24 lipca 2008 roku zwrócił się o rozwiązanie umowy cywilno-prawnej. A. M. i W. M. nie żyją. Stan faktyczny ustalono na podstawie akt organu rentowego, a w nich treści zawartych umów w dniu 2 lipca 2007 roku, pisma J. N.

(1)z 24 lipca 2008 roku (k. 50), protokołu z posiedzenia rady Fundacji (k.40-30), przesłuchania świadków: Z. K. (k. 39 – 40 a.s .), A. L. (k.163 a.s.), S. B.

(2)( k. 163 a.s.), J. K. (k. 163 a.s.), D. K. ( k. 184 a.s.), kopii umowy o pracę z dnia 28 kwietnia 2011 roku ( k. 58 a.s.), przesłuchania zainteresowanej J. B.

(1)(k. 40 a.s.). Sąd oparł się na przeprowadzonych dowodach dając im wiarę w całości. Sąd zważył, co następuje: odwołania były zasadne. Zaznaczyć należy, że wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2012 roku uprawomocnił się w zakresie decyzji dotyczącej J. B.

(1). Przesądzone zostało, że nie łączyła ją z odwołującą w spornym okresie umowa o pracę i w związku z powyższym z tego tytułu nie podlegała ubezpieczeniom społecznym jako pracownik. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w ocenie Sądu brak podstaw do ustalenia, że J. W. i J. N.

(1)byli pracownikami odwołującej. Zgodnie z treścią art. 6 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz.74 ze zm.), zwanej ustawą systemową, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. Po myśli art. 11 ust. 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 12, zaś według art. 12 ust. 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy systemowej, pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Za pracownika natomiast – w myśl art. 8 ust 1 - uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem, że jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcia pracownik i zatrudnienie nie mogą być interpretowane na użytek ubezpieczeń społecznych inaczej niż interpretuje je akt prawny określający prawa i obowiązki pracowników i pracodawców - Kodeks pracy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2005r., sygn. akt III AUa 283/2005). Według definicji zawartej w art. 22 § 1 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zainteresowani zawarli z odwołującą kontrakty menadżerskie Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 4 kwietnia 2002r., I PKN 776/00, zdefiniował niejako pojęcie kontraktu menedżerskiego, stwierdzając, że „zawarcie umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem (kontraktu menedżerskiego) powoduje przeniesienie przez właścicieli tego przedsiębiorstwa na osobę zarządzającą (menedżera) uprawnień do samodzielnego podejmowania czynności faktycznych i prawnych dotyczących zarządzania przedsiębiorstwem, co oznacza samodzielność w zakresie kierowania nim, swobodę w wyborze sposobu zarządzania, możliwość wykorzystania dotychczasowych kontaktów handlowych, doświadczenia zawodowego, umiejętności organizacyjnych, reputacji, własnego wizerunku. Tych cech nie wykazuje stosunek pracy, w którym podmiot zatrudniający jest uprawniony do wydawania pracownikowi wiążących poleceń”. Postępowanie dowodowe wykazało, że J. W. i J. N.

(1)nie byli pracownikami odwołującej. Jako członkowie zarządu byli zobowiązywani jedynie do udziału w posiedzeniach zarządu. Nie mieli wyznaczonych godzin pracy, miejsca wykonywania pracy. Ponadto w relacjach pomiędzy zainteresowanymi i odwołującą nie było podporządkowania pracowniczego. Zainteresowani nie otrzymywali poleceń, nie byli rozliczani z ich wykonywania. Zadaniem członków zarządu było pozyskiwanie środków finansowych na działalność Fundacji. Przesłuchani w sprawie świadkowie potwierdzili brak pracowniczego podporządkowania zainteresowanych. W ocenie Sądu łączący strony kontrakt menadżerski był umową o cywilno-prawnym charakterze. Przemawia za tym sposób wykonywania kontraktu , a także pismo J. N.

(1)z 24 lipca 2008 roku, w którym wnosił o rozwiązanie umowy cywilnej. Zaznaczyć należy, że J. N. jest prawnikiem i okoliczność, że powołał się na umowę cywilną wskazuje, że wolą stron nie było zawarcie umowy o pracę ale umowy cywilnej. Z kolei J. W. w okresie sprawowania funkcji w zarządzie Fundacji był byłym wiceprezydentem Miasta Z. i aktualnym radnym. Zatem jego udział w zarządzie Fundacji spełniał także rolę wizerunkową. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd wyznaczył 3 terminy rozprawy. Zainteresowani pomimo wezwań nie stawiali się celem przesłuchania. Dlatego też Sąd nie dysponując środkami dyscyplinującymi nie przeprowadził dowodu z przesłuchania zainteresowanych w charakterze stron. Pomimo braku przesłuchania stron pozostałe dowody, w szczególności z zeznań świadków pozwoliły na rozstrzygnięcie sprawy. Słusznie podniósł organ rentowy, że można kontrakt menadżerski zakwalifikować jako umowę zlecenia. Skoro jednak w zaskarżonych decyzjach organ rentowy objął J. W. i J. N.

(1)ubezpieczeniami społecznymi z tytułu umowy o pracę, to zaskarżone decyzje należało zmienić. Mając powyższe na uwadze orzeczono na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 kpc w związku z w związku z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu . [Dz.U. Nr 163, poz.1349 z późn. zm). SSO Patrycja Bogacińska – Piątek