Sad powszechny, II Ca 115/15

Sygn. akt II Ca 115/15 POSTANOWIENIE Dnia 12 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Cezary Klepacz (spr.) Sędziowie: SSO Małgorzata Klesyk SSO Barbara Dziewięcka Protokolant: st. prot. sąd. Iwona Cierpikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. sprawy z wniosku M. Z. z udziałem A. M. i H. M. o rozgraniczenie na skutek apelacji uczestników od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt VIII Ns 516/13 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kielcach, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 115/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 25 września 2014 roku, sygn. akt VIII Ns 516/13, Sąd Rejonowy w Kielcach rozgraniczył nieruchomość położoną w K. , stanowiącą działkę o numerze ewidencyjnym (...) , dla której w tym Sądzie prowadzona jest księga wieczysta nr (...) , będącą własnością A. M. i H. M. z nieruchomością położoną w K. , stanowiącą działkę o numerze ewidencyjnym (...) , dla której w tym Sądzie prowadzona jest księga wieczysta nr (...) , będącą własnością M. Z. , wzdłuż linii koloru niebieskiego, łączącej punkty (...) i (...) na szkicu granicznym sporządzonym przez geodetę uprawnionego A. N. , przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Prezydenta Miasta K. w dniu 6 maja 2014 roku za numerem P. (...) . (...) , orzekając o kosztach postępowania i kosztach sądowych. Sąd ten poczynił następujące ustalenia w sprawie. Aktem własności ziemi nr (...) , wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. w dniu 26 października 1973 r. (ostatecznym z dniem 27 listopada 1973 r.), stwierdzono, że W. i H. małżonkowie C. nabyli z mocy prawa własność nieruchomości, w skład której wchodziła między innymi działka numer (...) (obecnie (...) ), w trybie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych . Aktem własności ziemi nr (...) , wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. w dniu 25 października 1973 r. (ostatecznym z dniem 27 listopada 1973 r.), stwierdzono, że M. W. nabyła z mocy prawa własność nieruchomości, w skład której wchodziła między innymi działka numer (...) (obecnie (...) ), w trybie wymienionej wcześniej ustawy. W dniu 4 listopada 1971 r. obie działki były niezabudowane, nie było pomiędzy nimi ogrodzenia, a granicę wyznaczała miedza o szerokości około 30-40 cm, w której wkopane były kamienie graniczne. W dniu 15 stycznia 1991 r. W. i H. małżonkowie C. sprzedali H. i M. małżonkom Z. część nieruchomości położonej przy ul. (...) , oznaczoną numerami (...) i (...) , o łącznej powierzchni 2849 m 2 , dla której została urządzona księga wieczysta nr (...) . Działka numer (...) aktualnie oznaczona jest numerem (...) . Po kupnie tej działki, H. Z. i M. Z. wznieśli na niej budynek mieszkalny. Wyznaczenia na gruncie budynku dokonał geodeta w oparciu o istniejącą faktycznie granicę. W 1993 r. wnioskodawcy wybudowali od strony działki numer (...) ogrodzenie z metalowej siatki na podmurówce, które zostało postawione w miejscu, gdzie przebiegała faktyczna granica, tj. na linii, którą wyznaczały zakopane w ziemi znaki graniczne. M. W. zmarła 18 czerwca 1984 r., a spadek po niej nabyli: H. W. , T. W. i J. R. po 1/3 części. Dnia 27 grudnia 1996 r. J. R. i H. W. darowali T. W. swoje udziały we współwłasności nieruchomości przy ul. (...) , składającej się m. in. z działki numer (...) . W dniu 26 września 1998 r. T. W. sprzedał A. i H. małżonkom M. na współwłasność, na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, działkę numer (...) , która wchodziła w skład nieruchomości mającej urządzoną księgę wieczystą nr (...) . Dla działki tej urządzona została księga wieczysta (...) . Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2012 r. Sąd Rejonowy w Kielcach w sprawie o sygn. akt VIII Ns 292/11, w drodze podziału majątku wspólnego byłych małżonków M. Z. i H. Z. , przyznał M. Z. nieruchomość położoną w K. przy ul. (...) , oznaczoną jako działka numer (...) . Granica ewidencyjna wynikająca z operatu ewidencji gruntów nr (...) i z operatu modernizacji ewidencji gruntów nr (...) biegnie linią prostą koloru czarnego od punktu (...) do punktu (...) na szkicu granicznym sporządzonym przez geodetę uprawnionego A. N. , przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Prezydenta Miasta K. w dniu 6 maja 2014 r. za numerem P. (...) . (...) . Granica użytkowania pomiędzy działkami (...) , określona w osi podmurówki ogrodzenia, biegnie linią prostą koloru niebieskiego od punktu (...) do punktu (...) na wymienionym szkicu. Różnica pomiędzy przebiegiem obecnej granicy ewidencyjnej, a granicą użytkowania wyznaczoną przez ogrodzenie wynosi 0,53 m od strony ul. (...) i 0,94 m od strony rzeki B. . Sąd pierwszej instancji uznał, że jest związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Rejonowy w Kielcach w sprawie z wniosku H. Z. i M. Z. o zasiedzenie przygranicznego pasa gruntu, sygn. akt VII Ns 539/09 oraz w sprawie z powództwa A. M. przeciwko H. Z. i M. Z. o eksmisję, sygn. akt I C 404/

1. Przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia w tych sprawach był bowiem zakres prawa własności nieruchomości objętych rozgraniczeniem w niniejszej sprawie. W sprawie oznaczonej sygn. akt VII Ns 536/09 Sąd ustalił, że zarówno poprzednicy prawni wnioskodawczyni, jak i uczestników nabyli własność nieruchomości obejmujących aktualnie działki oznaczone numerami (...) na podstawie decyzji administracyjnych, wydanych w oparciu o przepisu ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych . W. i H. małżonkowie C. oraz M. W. nabyli zatem własność tych działek zgodnie z faktycznym stanem posiadania na dzień 4 listopada 1971 r. Granice między działkami nr (...) wyznaczała wówczas miedza, w której zakopane były znaki graniczne. W latach
2. XX wieku w linii miedzy wzniesiono ogrodzenie. Granica ta nie była natomiast zgodna z linią ewidencyjną. Stanowi to podstawę do rozgraniczenia według pierwszego z kryteriów przewidzianych w art. 153 k.c. , albowiem można było stwierdzić stan prawny nieruchomości wynikający ze stanu posiadania na dzień 4 listopada 1971 r. Apelację od tego orzeczenia wnieśli uczestnicy A. M. i H. M. , zarzucając: - naruszenie art. 365 k.p.c. , które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez przyjęcie, że treść uzasadnienia orzeczenia wydanego w innej sprawie (o zasiedzenie), przy innych okolicznościach i w przypadku ujawnienia nowych dowodów, wiąże sąd w sprawie o rozgraniczenie; - naruszenie prawa materialnego – art. 153 k.c. w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych – poprzez niewłaściwe zastosowanie i dokonanie rozgraniczenia w oparciu o stan prawny istniejący na dzień 4 listopada 1971 r., w sytuacji, gdy stan ten wg map ewidencyjnych był inny niż ustalony przez Sąd. Wskazując na to, skarżący wnieśli o zmianę postanowienia i dokonanie rozgraniczenia według linii wynikającej z ewidencji gruntów. Na rozprawie apelacyjnej uczestnik dodatkowo podniósł (k.263), że nie zostali przesłuchani w charakterze świadków: T. W. – poprzedni właściciel nieruchomości i sąsiadka – M. P. . Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja zasługuje na uwzględnienie o tyle, że prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia ma zastosowanie w sprawie przepisu art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd pierwszej instancji uznał, że jest związany ustaleniami dokonanymi przez ten Sąd w sprawach: o zasiedzenie (sygn. akt VII Ns 539/09) i o eksmisję (sygn. akt I C 404/05). Jako dowód przywołał uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 30 listopada 2010 r. w sprawie o sygn. akt VII Ns 536/09 (k.230v.). Tymczasem, jak wyjaśnił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 stycznia 2011 r., LEX nr 738402, III CSK 94/10, dowodem w sprawie nie może być uzasadnienie wyroku sporządzonego w innej sprawie. Moc wiążącą ma wydany w innej sprawie prawomocny wyrok ( art. 365 k.p.c. ), ale dotyczy to tylko sentencji, a nie motywów rozstrzygnięcia. We wskazanych sprawach zostały wydane orzeczenia oddalające odpowiednio: wniosek H. Z. i M. Z. o zasiedzenie przygranicznego pasa gruntu (k.2-3 i 166 akt sprawy o sygn. VII Ns 536/09) i powództwo A. M. przeciwko H. Z. i M. Z. o wydanie tego pasa gruntu (k.2-3 i 205 akt sprawy I C 404/05). Rozstrzygnięcia o takim charakterze nie przesądzają o przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami stanowiącymi obecnie działki o numerach (...) . Warto w tym miejscu zauważyć, że w sprawie o wydanie nieruchomości Sąd Rejonowy poczynił własne ustalenia (k.208-209 akt sprawy o sygn. I C 404/05), dokonując oceny zebranych dowodów (k.210-212 tych akt), mimo wydanego wcześniej prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek H. Z. i M. Z. o zasiedzenie (postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II Ca 564/11, oddalające apelację wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt VII Ns 536/09 – k.232 akt tej sprawy). Sąd uznał przy tym (k.212-213 akt sprawy I C 404/05), że nie może dokonać rozgraniczenia nieruchomości, gdyż w sprawie nie uczestniczą wszyscy współwłaściciele sąsiadujących ze sobą działek. Wyrok wydany w tej sprawie nie jest wiążący dla współwłaścicielki nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) – H. M. , bowiem nie była stroną tego postępowania ( art. 365 § 1 k.p.c. ). Nie można zatem uznać, aby dla dokonania rozgraniczenia w niniejszej sprawie wiążące były wymienione wcześniej orzeczenia, bowiem zarówno postanowienie oddalające wniosek o zasiedzenie w sprawie o sygn. akt VII Ns 536/09, jak i wyrok oddalający powództwo o wydanie nieruchomości w sprawie o sygn. akt I C 404/05 nie zawierają takich rozstrzygnięć, które określałyby przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami położonymi w K. , stanowiącymi działki o numerach ewidencyjnych (...) . Nie są dowodami w rozpoznawanej sprawie uzasadnienia orzeczeń wydanych we wskazanych sprawach. W takiej sytuacji zachodzi zatem podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, gdyż zachodzi potrzeba przeprowadzenia w całości postępowania dowodowego celem ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami wnioskodawców i uczestników ( art. 386 § 4 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. ). O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd Rejonowy dopuści zawnioskowane dowody oraz takie, które uzna za niezbędne dla rozstrzygnięcia, w szczególności rozważy celowość przesłuchania świadków, którzy składali zeznania w sprawach o sygn. akt: VII Ns 556/09 i I C 404/05, ewentualnie dopuszczenia dowodu z określonych dokumentów w aktach tych spraw, końcu zaś dowodu z przesłuchania wnioskodawców i uczestników. Dopiero na tej podstawie będzie można dokonać ustaleń co do przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami. SSO B. DziewięckaSSO C. KlepaczSSO M. Klesyk