Sad powszechny, I C 1281/12

(1)i A. W. solidarnie na rzecz powoda Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. kwotę 127.783,95 zł wraz z ustawowymi odsetkami od zaległości podatkowych (k. 8-9 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). W dniu 16 września 2005 roku A. W. i W. W.

(1)darowali E. T.

(1)i I. P. nieruchomość będącą ich własnością położoną w R. przy ulicy (...) , dla której Sąd Rejonowy w Radomiu prowadzi księgę wieczystą nr (...) (k. 2-4, k. 11- 17 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. pozwem z dnia 6 marca 2008 roku przeciwko E. T.

(2)i I. P. wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niego wyżej wskazanej umowy darowizny ( k. 2-4, i k. 11-17 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). W odpowiedzi na pozew pozwane podniosły brak legitymacji biernej po ich stronie z uwagi na fakt, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest (...) Spółka z o.o. z siedzibą w R. , która została nawiązana pomiędzy pozwanymi E. T.

(2)i I. P. w dniu 25 marca 2008 r. Kapitał zakładowy powstałej spółki został pokryty w całości wkładem niepieniężnym w postaci przedmiotowej nieruchomości ( odpowiedź na pozew k. 40-42 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu, akt notarialny z dnia 25 marca 2008 r. Nr repertorium A (...) k. 47-51 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). Wyrokiem z dnia 14 września 2009 r. Sąd Okręgowy w Radomiu uznał za bezskuteczną w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. umowę darowizny nieruchomości położonej przy ulicy (...) w R. , zawartą przed notariuszem S. W. , repertorium „A" (...) (...) w zakresie wierzytelności przysługującej powodowi wobec A. M. i W. małżonków W. w kwocie 127.783,95 zł wraz z odsetkami wynikającymi z wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu zmienionego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 18 maja 2004r. w sprawie ACa 163/04 oraz w zakresie wierzytelnościami w kwocie 363.204,02 zł wraz odsetkami, stwierdzonymi tytułami wykonawczymi Tym samym wyrokiem uznał także za bezskuteczną w stosunku do powoda czynność prawną - umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) zawartą przed notariuszem W. W.

(4), repertorium A Nr (...) na podstawie której udziały w kapitale zakładowym zostały pokryte wkładem niepieniężnym w postaci nieruchomości położonej przy ulicy (...) , będącej własnością I. P. i E. T.

(2)(k. 185 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał, iż czynności prawne podejmowane przez pozwanych prowadziły do pokrzywdzenia wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w rozumieniu art. 527§ 2 k.c. ( k. 185-185v akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu; k.9-21). Pozwana (...) Spółka z o.o. w R. zaskarżyła apelacją powyższy wyrok w zakresie jej dotyczącym (k. 197-199 akt sprawy akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie odrzucił apelację z uwagi na upływ ustawowego terminu do zaskarżenia orzeczenia (k. 249 251-255 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). W dniu 6 kwietnia 2010 roku I. P. działając jako likwidator (...) Spółki z o.o. z siedzibą w R. dokonała sprzedaży nieruchomości położonej przy ul. (...) w R. P. J. za kwotę 120.000 zł. W akcie notarialnym oświadczyła , iż przedmiotowa nieruchomość nie jest przedmiotem toczącego się postępowania m.in. o podział, o wywłaszczenie lub innego o podobnym charakterze, a także że nie jest przedmiotem roszczenia o przeniesienie własności lub roszczenia o przeniesienie własności lub roszczenia o podobnym charakterze przysługującym jakiejkolwiek innej osobie, nie jest tez obciążona innymi prawami i długami na rzecz osoby trzeciej, a nadto obowiązkami wynikającymi z praw osób trzecich czy orzeczeń sądowych (umowa sprzedaży k.42-44). Wartość rynkowa nieruchomości w chwili zawierania w/w umowy wynosiła 349.500,00zł ( ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego powołanego w postępowaniu przed Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w R. w celu określenia należnego podatku od czynności cywilnoprawnych Nr (...) ). Pozwana nie była wzywana do zwrotu uzyskanej kwoty ze sprzedaży ww. nieruchomości przed doręczeniem jej odpisu pozwu w sprawie niniejszej w dniu 9 stycznia 2013r. (okoliczność niesporna). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów w postaci orzeczeń wydanych w sprawie I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu tj., wyroku z dnia 14 września 2009 r., postanowienia Sąd Apelacyjny w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie I A Ca 129/10, umowy sprzedaży z dnia 6 kwietnia 201 Or. k. 42-44, ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości w postępowaniu wszczętym przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w R. w celu określenia należnego podatku od czynności cywilnoprawnych Nr (...) . Dokument na które powoływała się strona powodowa nie były kwestionowane przez pozwaną, która podnosiła brak podstaw do przypisania jej odpowiedzialności za wyrządzenie szkody stronie powodowej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Żądanie pozwu jest niewątpliwie konsekwencją wcześniej wydanego wyroku w sprawie I C 396/08 Sadu Okręgowego w Radomiu toczącej się z udziałem stron . W sprawie tej ZUS uzyskał ochronę przysługującej mu wierzytelności pieniężnej na podstawie skargi paulińskiej skierowanej przeciwko I. P. jako osobie trzeciej w rozumieniu art. 527 k.p.c. Stanowiska stron wskazują, że spór sprowadza się do zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego skoro pozwana kwestionuje generalnie samą zasadę swej odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu wyraźnie dopuszcza się możliwość korzystania przez wierzyciela z ochrony przewidzianej w przepisach o czynach niedozwolonych gdy osoba trzecia dokonała dalszego rozporządzenia przedmiotami nabytymi od dłużnika, (zob. M. Pyziak-Szafnicka: Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika, Warszawa 1995, str. 188). Skutkiem uwzględnienia skargi paulińskiej jest to, że wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły ( art. 532 k.c ). Jeżeli osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne ( art. 531 § 2 k.c ). W takich warunkach można dokonywać egzekucji „u osoby czwartej." Jeżeli zaś nastąpiło rozporządzenie odpłatne, a nabywca działał „w dobrej wierze" brak podstaw egzekucji u kolejnego nabywcy (osoby czwartej). U osoby trzeciej nie można również prowadzić egzekucji, albowiem nie dysponuje przedmiotami majątkowymi, które wyszły z majątku dłużnika. Pokrzywdzonemu wierzycielowi służy tylko deliktowa ochrona w stosunku do osoby trzeciej, jeżeli jej czynowi rozporządzenia przedmiotami majątkowymi nabytymi od dłużnika można przypisać charakter czynu niedozwolonego i stwierdzić wszystkie przesłanki odpowiedzialności deliktowej. Zwraca się także uwagę ,że w reżimie prawnym skargi pauliańskiej nie zastosował ustawodawca zasady surogacji. Zatem dalsze rozporządzenie przez osobę trzecią przedmiotami majątkowymi, które na skutek czynności prawnej uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika, nie może prowadzić do możliwości zaspokojenia się wierzyciela z uzyskanego przez osobę trzecią świadczenia wzajemnego z jej wtórnej czynności prawnej. Właściwą drogę dla wierzyciela stanowi zaskarżenie w trybie art. 531 Kodeksu cywilnego tej drugiej czynności prawnej - przy pozywaniu „osoby czwartej" - i późniejsze egzekwowanie świadczenia należnego od dłużnika poprzez zajęcie i egzekucję przedmiotu majątkowego nabytego przez osobę czwartą. Osobę trzecią można, co najwyżej pozywać o zapłatę w ramach reżimu odpowiedzialności deliktowej. (tak Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 21 września 2006 r., I ACa 852/2006 LexPolonica nr 2222162 Biuletyn Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu 2007/2 poz. 25) Sąd podziela także stanowisko, na które powoływała się strona powodowa , przedstawione przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z dnia 3 lutego 2005 r. II CK 412/2004 , LexPolonica nr 373732 w którym wskazano , że : „Osoba trzecia, która przez czynność prawną z dłużnikiem dokonaną w złej wierze w rozumieniu art. 527 § 1 kc uzyskała korzyść majątkową, a następnie korzyść tę zbyła, nie tylko może być pozwana przez wierzyciela pauliańskiego, ale wręcz musi być pozwana i musi zostać wydany przeciwko niej prawomocny wyrok zasądzający na zapłatę, jeśli wierzyciel zamierza urealnić swoją do dłużnika wierzytelność z majątku osoby trzeciej. W każdym razie, mimo pozbycia się przez osobę trzecią przedmiotu czynności prawnej z dłużnikiem nie przestaje ona być wobec wierzyciela odpowiedzialna za to, że wierzyciel nie mógł się zaspokoić z majątku dłużnika". Słusznie Sąd Najwyższy w powołanym wyroku zaznaczył , żę istotą skargi pauliańskiej jest żądanie ubezskutecznienia w stosunku do wierzyciela czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z osobą trzecią, celem zaś skargi pauliańskiej jest umożliwienie wierzycielowi zaspokojenia się z majątku osoby trzeciej w zakresie w jakim byłoby to skuteczne w stosunku do dłużnika gdyby ten nie pozbył się swego majątku lub nie zrezygnował z jego powiększenia. Wyrok sądu uwzględniający powództwo stanowi materialno-prawną przesłankę powstania po stronie osoby trzeciej obowiązku takiego zachowania się, które pozwala wierzycielowi na uzyskanie tego, na co mógł liczyć w przypadku realizacji wierzytelności z majątku dłużnika. W razie odpłatnej czynności podlegającej względnemu ubezskutecznieniu powyższy obowiązek osoby trzeciej znajduje uzasadnienie zarówno w koncepcji czynu niedozwolonego ( art. 415 kc ) jak i w koncepcji bezpodstawnego wzbogacenia ( art. 409 kc ). Osoba trzecia działająca w złej wierze może być postrzegana jako współwinna wyrządzenia wierzycielowi szkody przez udaremnienie mu możliwości zaspokojenia się z majątku dłużnika, względnie jako wzbogacona w stosunku do wierzyciela bezpodstawnie jego kosztem o przedmiot lub wartość, które, jako służące pokrzywdzeniu wierzyciela, nie powinny były znaleźć się w jej majątku i ze zwrotem których powinna się liczyć. Wyzbycie się przez osobę trzecią ww. przedmiotu lub wartości niczego w kwestii jej odpowiedzialności nie zmienia. Wprawdzie zaspokojenie się wierzyciela w wyniku egzekucji skierowanej do majątku osoby trzeciej nie jest w takiej sytuacji możliwe ale oznacza to jedynie niemożność skorzystania przez wierzyciela z określonego sposobu przymuszenia osoby trzeciej do wyrównania straty wynikłej z pozbawienia wierzyciela możności egzekwowania wierzytelności od dłużnika. Nie oznacza natomiast, że osoba trzecia zostaje zwolniona z odpowiedzialności wobec wierzyciela. Po zbyciu przedmiotu czynności prawnej z dłużnikiem osoba trzecia nie przestaje być współsprawcą szkody wierzyciela ani nie może się zasłaniać zarzutem, że nie jest już wzbogacona. Szkoda, która powstała m.in. w wyniku jej nagannego działania nadal istnieje i nadal osoba trzecia znajduje się w sytuacji, o której mowa w art. 409 kc in fine. Sprawia to, że wierzyciel może poszukiwać ochrony przed niewypłacalnością dłużnika przez bezpośrednie żądanie zasądzenia od osoby trzeciej sumy jaką by pozyskał w wyniku egzekucji prowadzonej z majątku dłużnika. Warunkiem sine qua non jest w tym przypadku uprzednie uzyskanie przez wierzyciela prawomocnego wyroku, w którym czynność prawna osoby trzeciej z dłużnikiem zostanie uznana wobec niego za bezskuteczną. Wyrok taki ma charakter konstytutywny i nie może go zastąpić przestankowe ustalenie bezskuteczności w procesie przeciwko osobie trzeciej o zapłatę. Z powyższego wynika, że osoba trzecia, która przez czynność prawną z dłużnikiem dokonaną w złej wierze w rozumieniu art. 527 § 1 kc uzyskała korzyść majątkową, a następnie korzyść tę zbyła, nie tylko może być pozwana przez wierzyciela pauliańskiego, ale wręcz musi być pozwana i musi zostać wydany przeciwko niej prawomocny wyrok zasądzający na zapłatę, jeśli wierzyciel zamierza urealnić swoją do dłużnika wierzytelność z majątku osoby trzeciej. W każdym razie, mimo pozbycia się przez osobę trzecią przedmiotu czynności prawnej z dłużnikiem nie przestaje ona być wobec wierzyciela odpowiedzialna za to, że wierzyciel nie mógł się zaspokoić z majątku dłużnika. Odpowiedzialność ta może przybrać formę znoszenia przez osobę trzecią egzekucji z jej majątku na zaspokojenie wierzyciela (taka sytuacja została wyraźnie unormowana w art. 532 kc ), ale może też wyrażać się w formie zapłaty przez osobę trzecią odpowiedniej kwoty, która - w razie odmowy może być przedmiotem dochodzenia przed sądem na podstawie art. 415 k.c. lub art. 409 kc , a następnie egzekucji z majątku osoby trzeciej. Podobny pogląd Sąd Najwyższy wyraził w wyroku z dnia 30 września 2004 r. IV CK 30/2004 (LexPolonica nr 1630149). Sąd Okręgowy w całości podziela przytoczone stanowiska , co pozwala w okolicznościach niniejszej sprawy przypisać pozwanej odpowiedzialność za zaspokojenie wierzytelności przysługującej ZUS od małżonków W. na podstawie art. 415 k.c. Podstawę materialna tej odpowiedzialności stanowi wyrok wydany przeciwko pozwanej w sprawie I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu , który uprawomocnił się w dniu 20 października 2009r. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności jest działanie pozwanej w charakterze likwidatora spółki (...) skoro pokrycie udziałów w spółce przez I. P. aportem w postaci przedmiotowej nieruchomości uznane zostało za bezskuteczne w stosunku do strony powodowej. Niewątpliwie więc l. P. sprzedając przedmiotową nieruchomość miała świadomość, że działa z pokrzywdzeniem strony powodowej i nie może tej odpowiedzialności przerzucić na spółkę. Pozwana rozporządzając całą nieruchomością - rozporządziła też udziałem darowanym jej przez małżonków W. w 1/2 części, z którego strona powodowa ma prawo się z zaspokoić. Równowartość tego udziału wynosi 174.750,00 zł. Na tę okoliczność Sąd oparł się na wycenie nieruchomości sporządzonej w postępowaniu przeprowadzonym przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R. przez rzeczoznawcę majątkowego. Z umowy tej wynika również, iż nabywca nabył całą nieruchomość odpłatnie, będąc w dobrej wierze (domniemanie wynikające z art. 7 k.c. nie zostało wzruszone) będąc na podstawie informacji otrzymanych od pozwanej przekonany, iż sporna nieruchomość skutecznie została wniesiona do spółki . A skoro był w dobrej wierze (pozwana tego nie kwestionowała) nie miałby zastosowania art. 531 § 2 k.c. Niewątpliwym jest w niniejszej sprawie to, że I. P. działając jako likwidator (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością dokonując w dniu 6 kwietnia 2010 roku umowy sprzedaży nieruchomości przy ulicy (...) w R. znała stan faktyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości, a przede wszystkim winna się liczyć ze stanem prawnym wynikającym z prawomocnego wyroku wydanego w sprawie I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu . Ignorując to prawomocne orzeczenie działała bezprawnie , celowo uniemożliwiając stronie powodowej zaspokojenie przysługującej jej wierzytelności od małżonków W. z przedmiotowej nieruchomości w związku z czym na podstawie art. 415 k.c. obowiązana jest do naprawienia wyrządzonej szkody . Na podstawie powyższych rozważań Sąd uznał żądanie powoda za uzasadnione i dlatego w punkcie pierwszym wyroku zasądził od pozwanej na jego rzecz kwotę 120.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia następnego od doręczenia pozwanej odpisu pozwu to jest 10 stycznia 2013 r. Żądanie zasądzenia odsetek od dnia następnego od sprzedaży nieruchomości nie jest uzasadnione. Zgodnie z dyspozycją art. 481 § 1 k.c , wierzyciel może domagać się odsetek za okres opóźnienia w spełnieniu przez dłużnika świadczenia pieniężnego, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Według ugruntowanego w orzecznictwie poglądu, zgodnie z przepisem art. 481 § 1 kc odsetki należą się wierzycielowi od chwili, gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem wymagalnego świadczenia pieniężnego, a tylko w wypadkach wyjątkowych od chwili wyrządzenia szkody. Jeśli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, to dłużnik powinien spełnić świadczenie niezwłocznie po wezwaniu ( art. 455 k.c ). W wypadku opóźnienia dłużnika wierzyciel jest uprawniony do odsetek od nieterminowo spełnionego świadczenia pieniężnego. Roszczenie o zapłatę odszkodowania co do zasady nie podlega odrębnym regułom w zakresie terminu spełnienia świadczenia przez dłużnika i dlatego żądanie zasądzenia odsetek od dnia 7 kwietnia 201 Or. należało oddalić . O kosztach sądowych w przedmiotowej sprawie Sąd orzekł w punkcie drugim i trzecim wyroku na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c , art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 Nr. 90 poz. 594) i § 6 ustęp 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu . (Dz.U.02.163.1349 ze zm.). Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu Sąd zasądził od I. P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. koszty procesu w kwocie 3600 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa kwotę 6000 tytułem opłaty, od której ponoszenia powód był zwolniony. /-/ Na oryginale właściwy podpis.-