Sad powszechny, IV Ua 1/15

Sygn. IV Ua 1/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2015 roku Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Tadeusz Piesowicz ( sprawozdawca) Sędziowie SO Ewa Czernecka – Kozak SO Alicja Kowalska-Kulik Protokolant sekr. sąd. Ewa Rusnarczyk po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 roku w Nowym Sączu sprawy z odwołania R. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o zwrot zasiłku chorobowego na skutek apelacji wniesionej przez R. P. od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 października 2014 roku sygn. akt IV U 232/14 I. zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję organu rentowego w ten sposób, że ustala, iż R. P. nie jest zobowiązany do zwrotu wypłaconego zasiłku chorobowego za okres od 1 sierpnia 2013 roku do 28 sierpnia 2013 roku. II. nie obciąża Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. kosztami postępowania na rzecz R. P. . Sygn. akt IV Ua 1/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 26 marca 2015 roku Wyrokiem z dnia 29 października 2014 r. Sąd Rejonowy w Nowym Sączu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu sprawy z odwołania R. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w C. o zwrot zasiłku chorobowego na skutek odwołania R. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia 28 marca 2014 r. znak: (...) oddalił odwołanie. Sąd Rejonowy ustalił, iż R. P. prowadzi działalność gospodarczą jako wspólnik spółki (...) . Od 1 sierpnia 2013 r. do 14 sierpnia 2013 r. i od 15 sierpnia 2013 r. do 28 sierpnia 2013 r. R. P. przebywał na zwolnieniach lekarskich w związku z niezdolnością do pracy. W dniu 14 sierpnia 2013 r. R. P. przeprowadzał szkolenie w zakresie BHP pracownika J. M. . Odwołujący w tym dniu przeprowadził instruktaż ogólny i stanowiskowy J. M. . Następnie w dniu 16 sierpnia 2013 r. R. P. przeprowadził kolejny instruktaż stanowiskowy, na stanowisku pracy mechanik kierowca tegoż pracownika. Sąd I instancji powołał się na treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ( Dz. U. z 2010 r. Nr 77 poz. 512 ) zgodnie, z którym ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Sąd Rejonowy wskazał, iż zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem pracą zarobkową jest każda aktywność ludzka zmierzająca do osiągnięcia zarobku. Takie znaczenie wyrażeniu praca zarobkowa nadaje się również w doktrynie. Rozumie się przez nią wszelką pracę zarobkową wykonywaną na każdej podstawie prawnej albo bez takiej podstawy, bez względu na wymiar czasu tej pracy. Zdaniem Sądu Rejonowego, szkolenia w zakresie BHP stanowią niewątpliwie działalność zarobkową. Wprawdzie odwołujący nie trudni się taką działalnością zawodowo ale wykonując czynności w tym zakresie poczynił oszczędności w zakresie wydatków na specjalistę zajmującego się szkoleniami BHP. Twierdzenia odwołującego zawarte w odwołaniu jakoby to nie on osobiście szkolił pracownika są całkowicie gołosłowne gdyż stoją w oczywistej sprzeczności z dokumentem sporządzonym przez spółkę (...) , w którym stwierdza się wyraźnie, że szkolenia w dniach 14 sierpnia 2013 i 16 sierpnia 2013 r. przeprowadził R. P. . Ponadto należy zauważyć, iż oprócz szkolenia ogólnego R. P. przeprowadził również instruktaż stanowiskowy. Mając powyższe na uwadze, wobec braku przesłanek do zmiany orzeczenia Sąd Rejonowy na zasadzie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. Powyższy wyrok został zaskarżony w drodze apelacji przez R. P. . W apelacji odwołujący R. P. zarzucił: - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust.1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa poprzez jego błędną wykładnię, w wyniku której przyjęto, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do utraty prawa do zasiłku chorobowego, - naruszenie art. 5 k.c. poprzez zobowiązanie R. P. do zwrotu zasiłku chorobowego za cały okres od dnia 1 sierpnia 2013 roku do dnia 28 sierpnia 2013 roku podczas gdy szkolenie BHP było prowadzone przez 2 dni z 28 dni zwolnienia lekarskiego czyli w ¼ okresu zwolnienia, co stanowi nadużycie prawa podmiotowego. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, nadto o zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych , w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pełnomocnictwa. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Apelacja R. P. zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn naprowadzonych w apelacji. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy aczkolwiek nie podziela ich oceny prawnej dokonanej przez Sąd I instancji . Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia dotyczące wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Ustalenia Sądu I instancji znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w sprawie, jednakże ich ocena budzi zastrzeżenia Sądu Okręgowego w świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych . Jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji szkolenia w zakresie BHP stanowią działalność zarobkową. Wprawdzie odwołujący nie trudnił się zawodowo taką działalnością ale wykonując czynności w tym zakresie za specjalistę zajmującego się szkoleniami BHP wykorzystał zwolnienie lekarskie wydane na okres, kiedy był niezdolny do pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. W ocenie Sądu Okręgowego, mimo braku prawa do zasiłku chorobowego za sporny okres, ubezpieczony nie ma obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami. Zdaniem Sądu Okręgowego, w świetle obowiązujących przepisów prawa, nie sposób uznać zasiłku chorobowego wypłaconego R. P. za okres od dnia 1 sierpnia 2013 roku do dnia 28 sierpnia 2013 roku za świadczenie nienależne. Za takim przyjęciem przemawia treść art. 84 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 121), który to przepis decyduje o tym, jakie świadczenie może zostać zakwalifikowane jako nienależne. W myśl przytoczonego przepisu za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia. Ze stanowiska Sądu Najwyższego, wyrażonego w wyroku z dnia 17 stycznia 2012 roku, sygn. I UK 194/11, Lex nr 1227962, wynika, że przepis art. 66 ust. 2 ustawy z 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa nie stanowi przepisu szczególnego w stosunku do art. 84 ust. 2 u.s.u.s. – w tym znaczeniu, że wyłącza stosowanie tego ostatniego przepisu do nienależnie pobranych zasiłków chorobowych. Przepis art. 66 ust. 2 ustawy zasiłkowej określa w szczególny sposób zasady potrącania oraz egzekucji, nie wyłącza natomiast stosowania definicji nienależnie pobranych świadczeń, wynikającej z art. 84 ust. 2 u.s.u.s., do nienależnie pobranych zasiłków chorobowych. Sąd Najwyższy podkreślił, iż ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się do wszystkich ubezpieczeń społecznych, w tym m.in. do ubezpieczenia w razie choroby i macierzyństwa (art. 1 pkt 3 ustawy systemowej). Żaden z przepisów ustawy zasiłkowej nie reguluje odmiennie niż art. 84 ust. 2 ustawy systemowej kwestii zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Inaczej mówiąc, art. 66 ust. 2 ustawy zasiłkowej nie reguluje odmiennie okoliczności przemawiających za uznaniem świadczenia za pobrane nienależnie niż czyni to art. 84 ust. 2 ustawy systemowej. Przedstawiony powyżej pogląd prawny Sąd Okręgowy w pełni podziela. W rozpoznawanej sprawie organ rentowy nie wziął pod uwagę zasadniczej kwestii, a mianowicie, że wypłacając ubezpieczonemu w okresie spornym zasiłek chorobowy, nie pouczył go o okolicznościach wyłączających prawo do pobrania tego rodzaju świadczenia. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż dopiero prawidłowe pouczenie pobierającego świadczenie o braku prawa do jego pobierania stanowi podstawę do zakwalifikowania pobranego świadczenia jako świadczenia nienależnego. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z dnia 26.04.1980r, II URN 51/80, OSNCP 1980, Nr 10, poz. 202, wyrok z dnia 10.12.1985r II URN 207/83, PiZS 1986, Nr 3, poz. 71) przyjmuje się, że brak pouczenia świadczeniobiorcy o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń zwalnia go z obowiązku zwrotu świadczeń pobranych mimo istnienia tych okoliczności, choćby nawet mógł powziąć o nich wiadomość z innych źródeł. Obowiązek pouczania spoczywa na organie rentowym, samo zaś pouczenie powinno być wyczerpujące, zawierające informacje o obowiązujących w dniu pouczania zasadach ustania lub wstrzymania wypłaty świadczeń. Brak pouczenia zwalnia osobę bezpodstawnie pobierającą świadczenie z obowiązku ich zwrotu. Wskazać należy, że obowiązek dowodowy, zgodnie z regułą rozkładu ciężaru dowodu zawartą w art. 6 k.c. , spoczywał w niniejszym postępowaniu na organie rentowym. To organ rentowy winien był wykazać w niniejszym postępowaniu, iż udzielił ubezpieczonemu pouczenia co do tego, iż nie posiadał on w spornym okresie prawa do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia społecznego. W warunkach przedmiotowej sprawy organ rentowy, dokonując wypłaty spornego zasiłku chorobowego, winien był pouczyć ubezpieczonego, w jakich okolicznościach prawo to jej nie przysługuje. Organ rentowy nie udowodnił w toku postępowania, aby udzielił ubezpieczonemu jakiegokolwiek pouczenia o braku prawa do pobranych świadczeń. W związku z tym wypłaconego za sporny okres zasiłku chorobowego nie można uznać w myśl art. 84 ust. 2 za świadczenie nienależne. A tylko świadczenie nienależnie pobrane w myśl ust. 1 art. 84 podlega zwrotowi. Sąd Okręgowy podkreśla, że sam fakt pobrania świadczenia, które nie przysługiwało wobec istnienia okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczenia, nie przesądza jeszcze o obowiązku jego zwrotu (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2005 roku, I UK 440/03). W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy przyjął, iż apelacja wnioskodawcy wprawdzie zawierała błędnie sformułowane zarzuty, w istocie okazała się skuteczna i na podstawie powołanych wyżej przepisów i art. 386 § 1 k.p.c. i zmienić zaskarżony wyrok. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 102 k.p.c. SSR M. Wójcik