Sad powszechny, III U 178/15

Sygn. akt III U 178/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący SSO Anna Kicman Protokolant st. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. w Przemyślu na rozprawie sprawy M. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę pomostową na skutek odwołania M. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 17 grudnia 2014 r., znak : (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyni M. D. prawo do emerytury pomostowej, począwszy od 1 kwietnia 2015 r. Sygn. akt III U 178/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 8 kwietnia 2015 r. Decyzją z dnia 17 grudnia 2014 r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił wnioskodawczyni M. D. prawa do emerytury pomostowej. W podstawie prawnej powołano ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ wnioskodawczyni nie udowodniła okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącym co najmniej 15 lat; po dniu 31 grudnia 2008 r. wnioskodawczyni nie udowodniła prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych ; wnioskodawczyni nie udowodniła rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą. Zakład przyjął za udowodnione okresy nieskładkowe w wymiarze 6 lat, 10 miesięcy i 21 dni; składkowe – 22 lat, 6 miesięcy i 24 dni; łącznie – 29 lat, 5 miesięcy i 15 dni, w tym w szczególnych warunkach/charakterze – 13 lat. Do pracy w warunkach szczególnych/szczególnym charakterze Zakład nie zaliczył okresów od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. oraz od 1 stycznia 2013 r. do 14 lipca 2014 r., ponieważ stanowiska salowej nie można zakwalifikować do personelu medycznego i wobec powyższego praca na tym stanowisku nie jest pracą personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z pacjentami. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła w dniu 2 lutego 2015 r. wnioskodawczyni M. D. , wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez przyznanie jej świadczenia emerytalnego. Na uzasadnienie swojego stanowiska podała, że z treści świadectwa pracy wydanego przez pracodawcę (...) w J. wynika jednoznacznie, że po 31 grudnia 2008 r. skarżąca będąc zatrudniona na stanowisku salowej wykonywała pracę wymienioną w wykazie A, Dział XII – w służbie zdrowia i opiece społecznej oraz innych wymienionych w treści świadectwa, a także zgodnie z załącznikiem nr 2 pkt 23 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych . Stanowisko salowej zatrudnionej na oddziałach psychiatrycznych mieści się w pojęciu personelu medycznego użytego przez ustawodawcę w załączniku nr 2 poz. 23 ustawy o emeryturach pomostowych . Wnioskodawczyni oprócz bezpośredniego kontaktu z pacjentami leczonymi psychiatrycznie, wykonywała również na zlecenie pielęgniarki czynności związane z unieruchamianiem pacjentów agresywnych poprzez stosowanie przymusu bezpośredniego. Świadczyła pomoc pielęgniarce przy wykonywaniu toalety pacjentów, w tym toalety chorego zanieczyszczonego, pomoc przy przenoszeniu chorych, ich karmieniu, a także prowadzeniu obserwacji chorych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniesiono, że organ rentowy uwzględnił do pracy w szczególnych warunkach okres zatrudnienia wnioskodawczyni w (...) Zespole (...) w J. od 1 lutego 1994 r. do 31 grudnia 2008 r. na stanowisku salowej, wymienionym w wykazie A, dziale XII, poz. 1 lit. b, pkt 11 stanowiącym załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach, łącznie 13 lat. Nie wystarcza on jednak do przyznania prawa do emerytury w oparciu o art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych . Do pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie uwzględnił pozostałego okresu pracy wnioskodawczyni w (...) Zespole (...) w J. , przypadającego po dacie wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych (po 31 grudnia 2008 r.), tj. od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. i od 1 stycznia 2013 r. do 14 lipca 2014 r., gdyż wykonywana przez wnioskodawczynię praca salowej nie została ujęta w załączniku nr 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych . W ocenie organu rentowego brak jest podstaw do przyjęcia, że po dniu 31 grudnia 2008 r. wnioskodawczyni wykonywała pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych . W punkcie 23 załącznika nr 2 do tej ustawy zawierającego wykaz prac o szczególnym charakterze, zostały wymienione prace personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z pacjentami, zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zdrowia psychicznego . Ustawodawca zamieszczając pod poz. 23 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych pracę personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z pacjentami, zwrócił szczególną uwagę na krąg podmiotów wykonujących tę pracę, tj. na osoby dysponujące odpowiednim wykształceniem, doświadczeniem, przeszkoleniem. Przyjął odmienne rozwiązanie, niż w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego w dziale XII, pkt 1 wykazu A, gdzie praca na oddziałach psychiatrycznych w bezpośrednim kontakcie z pacjentami były włączone do wykazu prac w szczególnych warunkach, bez wskazania kręgu podmiotów wykonujących te prace. Pracodawca wnioskodawczyni wyjaśnił, iż w ZOZ stanowisko salowej jest równoznaczne ze stanowiskiem sanitariusza i jest zaliczane do personelu medycznego pomocniczego, który pracuje w bezpośrednim kontakcie z pacjentem. Jednakże możliwość zaliczenia salowej do personelu medycznego jest kwestyjna, zważywszy na fakt, że do tej kategorii należą osoby wykonujące zawody medyczne w rozumieniu art. 18d ust. 1 pkt 1 ustawy o zoz, uprawnione do udzielania świadczeń zdrowotnych polegających na podejmowaniu działań służących zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia oraz zasad ich wykonywania. W rezultacie w ocenie ZUS wnioskodawczyni nie legitymuje się wymaganym co najmniej 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych, w tym po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych , a nadto nadal pozostaje w stosunku pracy. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawczyni M. D. , ur. (...) , w dniu 14 listopada 2014 r. złożyła wniosek o emeryturę pomostową. Do wniosku dołączyła: zaświadczenie z dnia 12 listopada 2014 r. wystawione przez (...) Zespół (...) im. prof. A. K. w J. , z którego wynika, że wnioskodawczyni jest zatrudniona w Specjalistycznym Psychiatrycznym ZOZ J. na stanowisku salowej w oddziale psychiatrycznym od dnia 1 lutego 1994 r. na czas nieokreślony, przy tym nie przebywała na urlopach bezpłatnych i wychowawczych; świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 7 listopada 2014 r. wystawione przez (...) Zespół (...) im. prof. A. K. w J. , z którego wynika, że wnioskodawczyni jest zatrudniona w tym zakładzie pracy od 1 lutego 1994 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 1 lutego 1994 r. do 31 grudnia 2009 r. i od 1 stycznia 2013 r., wykonując pracę w oddziale psychiatrycznym na stanowisku salowej, wymienionym w wykazie A, dziale XII – „W służbie zdrowia i opiece społecznej”, poz. 1 – „Prace na oddziałach intensywnej opieki medycznej, anestezjologii, psychiatrycznych, odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń oraz ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentami”, litery b na oddziałach psychiatrycznych i odwykowych (dotyczy to również personelu zatrudnionego w sanatoriach dla nerwowo i psychicznie chorych, sanatoriach i oddziałach neuropsychiatrii dziecięcej, zakładach dla dzieci głęboko niedorozwiniętych do lat 3, zakładach leczenia odwykowego dla alkoholików i narkomanów oraz oddziałach dziennych, nocnych dla osób z zaburzeniami psychicznymi), pkt 15 – salowa wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej oraz zgodnie z załącznikiem nr 2 pkt 23 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych . W aktach organu rentowego zalega również pismo z dnia 16 grudnia 2014 r. (...) Zespołu (...) im. prof. A. K. w J. , w którym poinformowano, że w tym zakładzie pracy stanowisko salowej jest równoznaczne ze stanowiskiem sanitariusza i jest zaliczane do personelu medycznego pomocniczego, który pracuje w bezpośrednim kontakcie z pacjentem. Do przedmiotowego pisma pracodawca dołączył zakres czynności sanitariusza/salowego. Decyzją z dnia 17 grudnia 2014 r. znak: (...) ZUS odmówił wnioskodawczyni prawa do emerytury pomostowej. Zakład przyjął za udowodnione okresy nieskładkowe w wymiarze 6 lat, 10 miesięcy i 21 dni; składkowe – 22 lat, 6 miesięcy i 24 dni; łącznie – 29 lat, 5 miesięcy i 15 dni, w tym w szczególnych warunkach/charakterze – 13 lat. Dowód – akta organu rentowego: - wniosek o emeryturę pomostową z dnia 14.11.2014 r., - zaświadczenie z dnia 12.11.2014 r. oraz świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 7.11.2014 r. wystawione przez (...) im. prof. A. K. w J. , - pismo z dnia 16.12.2014 r. (...) im. prof. A. K. w J. , - decyzja ZUS z dnia 17.12.2014 r. Ponadto Sąd ustalił, że wnioskodawczyni M. D. została zatrudniona w (...) Zespole (...) w J. z dniem 1 lutego 1994 r. na stanowisku salowej. Z zakresu czynności salowej (salowego) SP ZOZ w J. z dnia 26 lutego 1994 r. wynika, że salowa ma obowiązek pracować w Szpitalu na każdym stanowisku pracy dla salowych wskazanych przez Dyrekcję. Bezpośrednim przełożonym salowej jest pielęgniarka oddziałowa lub kierownik odpowiedniej komórki organizacyjnej szpitala. Do obowiązków salowej należy w szczególności: rozpoczynanie i kończenie pracy zgodnie z grafikiem dyżurów; utrzymywanie w czystości pomieszczeń i wyposażenia szpitala powierzonych jej opiece; udzielanie chorym pomocy przy zaspokajaniu ich potrzeb fizjologicznych; pomaganie przy czynnościach zabezpieczających odpowiedni stan sanitarno-higieniczny szpitala; pomaganie przy czynnościach niezbędnych do utrzymania bezpieczeństwa chorych i pracowników szpitala; udzielanie personelowi fachowemu szpitala pomocy w prowadzeniu obserwacji chorych; przenoszenie w miejsca wskazane przez przełożonych przedmiotów stanowiących wyposażenie szpitala; zgłaszanie się na każde wezwanie chorego i udzielanie mu stosownej pomocy; odnoszenie do kancelarii pism i przesyłek, a do pracowni – materiałów do badań. W aktach osobowych wnioskodawczyni zalega zakres czynności sanitariusza/salowego z dnia 17 lipca 2013 r., z którego wynika, że miejscem pracy sanitariusza/salowego jest szpital. Sanitariusz/salowy ma obowiązek pracować w szpitalu na każdym stanowisku pracy dla sanitariusza/salowego wskazanym przez dyrekcję. Bezpośrednim przełożonym sanitariusza /salowego jest pielęgniarka oddziałowa lub kierownik odpowiedniej komórki organizacyjnej szpitala. Do obowiązków sanitariusza/salowego w szczególności należy: rozpoczynanie i kończenie pracy zgodnie z grafikiem dyżurowym; utrzymywanie w czystości wszystkich pomieszczeń i wyposażenia szpitala powierzonych jej opiece – mycie i dezynfekcja; słanie łóżek i zmiana bielizny pościelowej; udzielanie pomocy chorym przy zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych oraz wynoszenie, czyszczenie i dezynfekcja naczyń z wydalinami; wykonywanie czynności niezbędnych do utrzymania bezpieczeństwa chorych i pracowników szpitala, a w szczególności na powierzonym odcinku pracy; na zlecenie pielęgniarki unieruchamianie pacjentów agresywnych /stosowanie przymusu bezpośredniego /zgodnie z obowiązującą procedurą oraz pomoc pielęgniarce w przypadku wykonywania wszystkich czynności u pacjentów z utrzymującą się agresją /pacjenci niebezpieczni/; pomoc pielęgniarce przy wykonywaniu toalety pacjentów (toaleta poranna, wieczorna, kąpiele, mycie włosów, toaleta jamy ustnej); pomoc pielęgniarce przy wykonywaniu toalety chorego zanieczyszczonego; pomoc pielęgniarce przy przenoszeniu chorych; pomoc pielęgniarce przy karmieniu chorych. Wnioskodawczyni pracuje na oddziale IV Szpitala – oddziale sądowym o podstawowym zabezpieczeniu, jest to oddział zamknięty. Na oddziale tym leczeni są pacjenci internowani oraz pacjenci cierpiący na schorzenia psychiczne. W ramach swoich obowiązków służbowych wnioskodawczyni ma bezpośredni kontakt z pacjentami szpitala, bierze udział w toalecie pacjenta, pomaga pielęgniarkom przy zabezpieczaniu pacjenta, utrzymuje porządek - sprząta sale pacjentów, zmienia im pościel. Wnioskodawczyni bierze udział w przygotowywaniu posiłków pacjentom i wydawaniu ich pacjentom, karmieniu. Zakres jej obowiązków w zasadzie jest adekwatny do zakresu obowiązków sanitariusza. Sanitariusz może wykonywać samodzielnie czynności związane bezpośrednio z opieką nad pacjentem – toaletą, kąpielą, karmieniem, natomiast salowy te czynności wykonuje jedynie na zlecenie lekarza bądź pielęgniarki. Stosunek pracy wnioskodawczyni rozwiązała z dniem 31 marca 2015 r. W świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach pracodawca wykazał, że wnioskodawczyni w takich warunkach pracowała w okresie od 1 lutego 1994 r. do 31 grudnia 2009 r., a następnie od 1 stycznia 2013 r. Wykazana w tym świadectwie przerwa związana jest z tym, iż pracodawca od stycznia 2010 r. nie uiszczał za pracowników zajmujących stanowisko salowego i sanitariusza składki na fundusz emerytur pomostowych. Składki takie były odprowadzane dopiero od stycznia 2013 r., kiedy w życie weszło zarządzenie wewnętrzne nr (...) w sprawie wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze. Dowód: - dokumentacja zawarta w aktach osobowych wnioskodawczyni, w tym zakres czynności sanitariusza/salowego, - świadectwo pracy wystawione przez (...) w J. w dniu 31.03.2015 r. oraz świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych z dnia 31.03.2015 r. – k. 28-29, - zeznania świadka P. B. , - zeznania świadka J. C. , - zeznania świadka K. Ł. , - zeznania świadka A. Z. , - przesłuchanie wnioskodawczyni. Z dniem 1 stycznia 2010 r. w (...) Zespole (...) w J. zarządzeniem wewnętrznym nr (...) Dyrektora (...) Zespołu (...) w J. z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze, wprowadzono wykaz stanowisk pracy, na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze przez personel medyczny zatrudniony w oddziałach psychiatrycznych i oddziałach leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z pacjentem, w którym ujęto stanowiska: lekarza, psychologa, asystenta, pielęgniarki, instruktora terapii zajęciowej, uzależnień. W wyniku negocjacji związków zawodowych z pracodawcą, zdecydował się on rozszerzyć krąg stanowisk pracy, na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze przez personel zatrudniony w oddziałach psychiatrycznych i oddziałach leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z pacjentami o stanowiska sanitariusza i salowego. W rezultacie z dniem 22 stycznia 2013 r. w (...) w J. zarządzeniem wewnętrznym nr (...) Dyrektora (...) Zespołu (...) w J. z dnia 22 stycznia 2013 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze, wprowadzono wykaz stanowisk pracy, na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze przez personel medyczny zatrudniony w oddziałach psychiatrycznych i oddziałach leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z pacjentem, w którym ujęto stanowiska: lekarza, psychologa, asystenta, pielęgniarki, instruktora terapii zajęciowej, uzależnień, sanitariusza i salowej. Niezależnie od powyższego faktyczny zakres czynności sanitariusza i salowego przez cały czas był taki sam. Dowód: - zarządzenia wewnętrzne nr (...) i (...) Dyrektora (...) w J. z dnia 30.12.2009 r. i z dnia 22.01.2013 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze – k. 34-35, - zeznania świadka P. B. , - zeznania świadka A. Z. , - przesłuchanie wnioskodawczyni. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, których domniemanie prawdziwości wynika z art. 244 i nast. k.p.c. , a ponadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków P. B. , J. C. , K. Ł. , A. Z. oraz wnioskodawczyni M. D. , jako logicznym, spójnym, wzajemnie się uzupełniającym. Wynika z nich jednoznacznie, w jakim charakterze, przy jakich pracach i w jakich warunkach była zatrudniona wnioskodawczyni w okresie zatrudnienia w (...) Zespole (...) w J. . Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu bhp, w celu ustalenia, czy praca wnioskodawczyni świadczona była w bezpośrednim kontakcie z pacjentami oddziału psychiatrycznego. W ocenie Sądu okoliczności te należą do ustaleń stanu faktycznego sprawy. Sąd w oparciu o zeznania świadków, zeznania wnioskodawczyni, dokumentację zgromadzoną w aktach osobowych wnioskodawczyni ustalenia w tym zakresie jest w stanie poczynić sam, nie wymagają one bowiem wiadomości specjalnych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie wnioskodawczyni M. D. należy uznać za uzasadnione. Przedmiotem toczącego się w sprawie postępowania było ustalenie uprawnień wnioskodawczyni do emerytury pomostowej. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12 , przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; 6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni M. D. w dniu (...) r. osiągnęła wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet. Zakład przyjął za udowodnione okresy nieskładkowe w wymiarze 6 lat, 10 miesięcy i 21 dni; składkowe – 22 lat, 6 miesięcy i 24 dni; łącznie – 29 lat, 5 miesięcy i 15 dni, w tym w szczególnych warunkach/charakterze – 13 lat. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił do pracy w szczególnych warunkach okres zatrudnienia wnioskodawczyni w (...) Zespole (...) w J. od 1 lutego 1994 r. do 31 grudnia 2008 r. na stanowisku salowej. Przed dniem 1 stycznia 1999 r. stanowisko salowej było traktowane, jak zatrudnienie w warunkach szczególnych na mocy przepisów art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 20013 r., poz. 1440 ze zm.) w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) – wykaz A, dział XII – „W służbie zdrowia i opiece społecznej”, poz. 1 – „Prace na oddziałach: intensywnej opieki medycznej, anestezjologicznej, psychiatrycznych i odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń oraz ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentami” w związku z załącznikiem nr 1 do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej – wykaz A, dział XII, poz. 1, pkt 15. Z dniem 31 marca 2015 r. wnioskodawczyni rozwiązała stosunek pracy. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie ostatecznie było natomiast ustalenie, czy wnioskodawczyni po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywała pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych . Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy (art. 3 ust. 3). Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 1 (art. 3 ust. 4). Za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 3 (art. 3 ust. 5). Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (art. 3 ust. 7). Ponadto zaś załącznik nr 2 do ustawy – „wykaz prac o szczególnym charakterze” w punkcie 23 wymienia: "prace personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z pacjentami, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego ". Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że wnioskodawczyni będąc zatrudnioną na stanowisku salowej w (...) w J. w ramach swoich obowiązków służbowych miała bezpośredni kontakt z pacjentami szpitala, bierze ona bowiem udział w toalecie pacjenta, pomaga pielęgniarkom przy zabezpieczaniu pacjenta, utrzymuje porządek - sprząta sale pacjentów, zmienia im pościel, bierze udział w przygotowywaniu posiłków pacjentom i wydawaniu ich pacjentom, karmieniu ich. Podkreślić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. III SA/Lu 339/10, LEX nr 1281320 stwierdził, że pracownika wykonującego pracę salowego należy zaliczyć do personelu medycznego, o którym mowa w pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych. Sąd ten wskazał, że pojęcie "personelu medycznego" zawarte w pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy nie można utożsamiać z definicją "zawodu medycznego", o której mowa w art. 18d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 stycznia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej. Użyte w ustawie o emeryturach pomostowych pojęcie "personel medyczny", jest pojęciem szerszym niż pojęcie "zawód medyczny" używanym przez ustawę o zakładach opieki zdrowotnej . Ustawa o emeryturach pomostowych nie definiuje zwrotu "personel medyczny", podobnie jak inne akty prawne, np. ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 z późn. zm.), czy też rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 marca 1999 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w publicznych zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 30, poz. 300 z późn. zm.). Zgodnie z wykładnią językową - pojęcie "personel" należy rozumieć jako ogół pracowników danej instytucji, biura itp. Według definicji zawartej w § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 52, poz. 543 z późn. zm.) pracownikiem działalności podstawowej jest nie tylko pracownik medyczny legitymujący się stosownym wykształceniem (pkt 1), ale każdy inny pracownik, którego praca pozostaje w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych (pkt 2). Przepis art. 18 ustawy z dnia 19 stycznia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późn. zm.) reguluje zasady i sposób sprawowania przymusu bezpośredniego wobec osób z zaburzeniami psychicznymi przy wykonywaniu czynności przewidzianych w tej ustawie. Analiza tego przepisu wskazuje jednoznacznie, że o zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje lekarz, a wyjątkowo pielęgniarka, która nadzoruje osobiście jego wykonanie przez salowego, przy czym przymus bezpośredni polega na przytrzymywaniu, przymusowym podawaniu leków, unieszkodliwianiu lub izolacji wobec osoby z zaburzeniami psychicznymi. Bez wykonania czynności przymusu bezpośredniego nie byłoby zatem możliwe leczenie pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, a więc salowy uczestniczy w procesie leczenia, co pozwala na stwierdzenie, że wchodzi w skład personelu medycznego oddziału psychiatrycznego i leczenia uzależnień, wykonując prace w bezpośrednim kontakcie z pacjentami. W świetle powyższych rozważań w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie może budzić wątpliwości, że wnioskodawczynię wykonującą pracę salowej należy zaliczyć do personelu medycznego, o którym mowa w pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych. Zakres jej czynności zaś od samego początku pozostawał ten sam. W związku z tym należy uznać, iż po dniu 31 grudnia 2008 r. wnioskodawczyni również wykonywała pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, aż do dnia rozwiązania stosunku pracy. Dodatkowo należy podnieść, że prawo do emerytury pomostowej zależy od tego, czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez okres co najmniej 15 lat, a nie od tego czy był umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz, czy pracodawca odprowadzał stosowne składki na fundusz emerytur pomostowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. III SA/Kr 1421/12, LEX nr 1333619). Z poczynionych wyżej ustaleń wynika więc, że wnioskodawczyni posiada okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywała prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywała pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych . Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych prawo do emerytury pomostowej powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury pomostowej, począwszy od dnia 1 kwietnia 2015 r., a więc od pierwszego dnia, po którym nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy i jednocześnie spełnienie wszystkich przesłanek warunkujących prawo do przedmiotowego świadczenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w sentencji wyroku.