Sad powszechny, III U 200/15

Sygn. akt III U 200/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący SSO Anna Kicman Protokolant st. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. w Przemyślu na rozprawie sprawy S. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę na skutek odwołania S. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 27 stycznia 2015 r., znak : (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy S. B. prawo do emerytury, począwszy od 14 listopada 2014 r. Sygn. akt III U 200/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 8 kwietnia 2015 r. Decyzją z dnia 27 stycznia 2015 r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił wnioskodawcy S. B. przyznania emerytury. W podstawie prawnej powołano art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013, poz. 1440 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, ze względu na fakt, że nie przedłożył on żadnego świadectwa pracy potwierdzającego zatrudnienie w szczególnych warunkach. Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 6 miesięcy i 23 dni; składkowe – 23 lat, 6 miesięcy i 25 dni; uzupełniające - rola – 1 roku, 1 miesiąca i 8 dni; łącznie – 25 lat. Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu 18 lutego 2015 r. wnioskodawca S. B. , wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu prawa do emerytury. Na uzasadnienie swojego stanowiska podał, że pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych od dnia 7 listopada 1975 r. do 30 listopada 1991 r. w Przedsiębiorstwie (...) w J. . W Przedsiębiorstwie tym był zatrudniony na stanowisku mechanika samochodowego pracującego tylko w kanale remontowym. Przedsiębiorstwo świadczyło usługi transportowe dla budownictwa. W zakładzie było ponad 100 samochodów ciężarowych różnego rodzaju. Przy remoncie i konserwacji tych samochodów zatrudnionych było na stałe około 20 mechaników, pracujących na dwie zmiany. W hali remontowej znajdowało się trzy kanały remontowe. Wnioskodawca zajmował się m.in. naprawą podwozi, zawieszeń, sprzęgieł, skrzyń biegów, wymianą oleju, regulacją hamulców, naprawą mostów tylnych. W 1983 r. wnioskodawca został przekazany na zasadzie porozumienia między zakładami do Przedsiębiorstwa (...) , skąd wyjechał do pracy na budowę eksportową na teren byłego ZSRR. W okresie od 3 maja 1983 r. do 10 maja 1984 r. w ramach zatrudnienia w (...) jako mechanik samochodowy, pracował w pełnym wymiarze czasu pracy na terenie ówczesnego ZSRR, wykonując ten sam rodzaj pracy, co w kraju. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, że dokumentacja nie daje podstaw do uwzględnienia okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w J. jako pracy w szczególnych warunkach. Przedłożone świadectwo pracy z dnia 30 listopada 1991 r. nie zawiera adnotacji o zatrudnieniu w szczególnych warunkach. Wynika z niego jedynie, że w okresie zatrudnienia w tym Przedsiębiorstwie wnioskodawca zajmował stanowisko mechanika samochodowego. Organ rentowy nie dysponował aktami osobowymi wnioskodawcy, co pozwoliłoby ustalić, czy zakład pracy prowadził ewidencje stanowisk pracy w szczególnych warunkach oraz zamieścił stosowne zapisy w aktach osobowych pracownika, a tym samym, czy zasadne jest żądanie wnioskodawcy dotyczące zakwalifikowania wykonywanej przez niego pracy na wymienionym stanowisku do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy w Przemyślu ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca S. B. , ur. (...) , w dniu 19 listopada 2014 r. złożył wniosek o emeryturę, oświadczając w nim, iż nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Do wniosku dołączył dokumentację poświadczającą przebieg zatrudnienia, z której wynikało w szczególności, że: w okresie od 7 listopada 1975 r. do 30 listopada 1991 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w J. , w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku mechanika samochodowego; w okresie od 3 maja 1983 r. do 19 czerwca 1984 r. był zatrudniony w (...) w K. , w pełnym wymiarze czasu pracy jako mechanik pracujący w kraju (przygotowanie do wyjazdu) od 3 maja 1983 r. do 10 maja 1983 r. oraz mechanika pracującego na budowie eksportowej od 11 maja 1983 r. do 19 czerwca 1984 r.; był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w okresie od 11 maja 1983 r. do 9 maja 1984 r. na (...) (...) w ZSRR; w związku z pracą na budowie eksportowej pracownikowi udzielono 23 dni urlopu wypoczynkowego w okresie od 24 maja 1984 r. do 19 czerwca 1984 r. oraz 12 dni wolnych od pracy w okresie od 10 maja 1984 r. do 23 maja 1984 r. z tytułu dojazdu i czasu wypracowanego. Na podstawie całości zgromadzonej w aktach organu rentowego dokumentacji, ZUS wydał zaskarżoną decyzję z dnia 27 stycznia 2015 r. na podstawie, której odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury, ponieważ do dnia 1 stycznia 1999 r. nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 6 miesięcy i 23 dni; składkowe – 23 lat, 6 miesięcy i 25 dni; uzupełniające – rola – 1 roku, 1 miesiąca i 8 dni; łącznie – 25 lat. Dowód – akta emerytalne wnioskodawcy: - wniosek o emeryturę z dnia 19.11.2014 r., - świadectwo pracy z dnia 30.11.1991 r. wystawione przez Przedsiębiorstwo (...) w J. , - świadectwo pracy z dnia 18 września 2013 r. wystawione przez (...) Huta Spółka Akcyjna w K. , - zaświadczenie wystawione przez Przedsiębiorstwo (...) – N. (...) w S. , - kserokopia pisma dotyczącego terminu zakończenia urlopu bezpłatnego wnioskodawcy w związku z jego pracą na budowie eksportowej w ZSRR, - zaskarżona decyzja ZUS z dnia 27.01.2015 r. Ponadto Sąd ustalił, że wnioskodawca był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w J. w okresie od 7 listopada 1975 r. do 30 listopada 1991 r. Wnioskodawca został zatrudniony na stanowisku mechanika samochodowego. W zakładzie pracy było trzy kanały remontowe. Przedsiębiorstwo zatrudniało około 10-20 mechaników, którzy pracowali na 2 zmiany po 8 godzin i dzielili się na pracujących w kanałach remontowych i pracujących poza nimi. Wnioskodawca pracował od samego początku w kanałach remontowych, przez pierwsze 2 tygodnie w okresie próby przy doświadczonym mechaniku, a później już na samodzielnym stanowisku. Do jego obowiązków należała naprawa podwozia, sprzęgła, skrzyni biegów, resorów, wymiana oleju, konserwacja smarami. Zakład pracy posiadał ponad 100 samochodów ciężarowych m.in. marki J. , K. Z. , S. , T. , S. . Samochody były bardzo eksploatowane, zakład pracy świadczył bowiem usługi transportowe dla budownictwa i w związku z tym często podlegały przeglądom, naprawom. Na stanowisku mechanika samochodowego przy wykonywaniu ww. czynności wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W okresie od 11 września 1985 r. do 3 listopada 1985 r. S. B. pracował na stanowisku dozorcy. Sąd ustalił również, że wnioskodawca został oddelegowany do pracy w (...) w K. , skąd wyjechał do pracy na budowę eksportową w ZSRR. Pracę w tym przedsiębiorstwie rozpoczął z dniem 3 maja 1983 r. i do dnia 10 maja 1983 r. przygotowywał się w kraju do wyjazdu, pracując na warsztacie. Potem wyjechał do Związku (...) i pracował w S. . Na budowie eksportowej pracował podobnie jak w kraju w kanałach remontowych przy naprawie podwozi, wymianie olejów. Po zakończeniu pracy na budowie eksportowej S. B. powrócił do pracy w macierzystym zakładzie pracy w Przedsiębiorstwie (...) w J. z dniem 4 lipca 1984 r. Dowód: - dokumentacja zawarta w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w J. , - dokumentacja zawarta w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w (...) Huta S.A. w K. , - zeznania świadka S. K. , - zeznania świadka W. C. , - przesłuchanie wnioskodawcy. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach emerytalnych wnioskodawcy, w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w J. oraz w (...) Huta S.A. w K. , których domniemanie prawdziwości wynika z art. 244 i nast. k.p.c. , a nadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków W. C. i S. K. , a także wnioskodawcy S. B. , jako logicznym, spójnym, wzajemnie się uzupełniającym. Wynika z nich jednoznacznie, w jakim charakterze, przy jakich pracach i w jakich warunkach był zatrudniony wnioskodawca w spornym okresie pracy. Zgromadzona w aktach osobowych wnioskodawcy dokumentacja wskazuje, że wnioskodawca pracował na stanowisku mechanika (z wyjątkiem krótkiego okresu, kiedy pracował jako dozorca), natomiast zeznania świadków i wnioskodawcy uszczegółowiły, iż praca S. B. była świadczona w kanałach remontowych, zarówno w kraju, jak i podczas pracy na budowie eksportowej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie wnioskodawcy S. B. należy uznać za uzasadnione. Na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2 art. 184). Zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 i 3 , zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3 . Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się: okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 32 ust. 1a pkt 1). Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2). Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32). Przepisy dotychczasowe to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) - pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Bezspornym w sprawie pozostaje, że wnioskodawca w dniu (...) r. ukończył 60 lat, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, a ponadto wykazał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany okres zatrudnienia wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn. Istotą sporu w niniejszej sprawie była natomiast kwestia ustalenia, czy wnioskodawca posiada okres zatrudnienia wynoszący co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd ustalił, że wnioskodawca był zatrudniony w warunkach szczególnych w Przedsiębiorstwie (...) w J. w okresie od 7 listopada 1975 r. do 2 maja 1983 r., od 4 lipca 1984 r. do 10 września 1985 r. oraz od 4 listopada 1985 r. do 30 listopada 1991 r., a ponadto w (...) Huta S.A. w K. w okresie od 3 maja 1983 r. do 10 maja 1984 r. (praca na budowie eksportowej), stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku mechanika samochodowego pracującego w kanałach remontowych. Wskazane wyżej stanowisko zajmowane przez wnioskodawcę wymienione zostało w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) w wykazie A, Dziale XIV – „Prace różne”, poz. 16 – „Prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych” oraz w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy, podległych ministrowi budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach w wykazie A, Dziale XIV, poz. 16, pkt 1 – „mechanik samochodowy, stale wykonujący prace w kanałach remontowych”. Ustalając wymiar pracy w warunkach szczególnych Sąd wyłączył okres pracy wnioskodawcy w Przedsiębiorstwie (...) w J. na stanowisku dozorcy od 11 września 1985 r. do 3 listopada 1985 r., która to praca nie jest zaliczana do prac wykonywanych w warunkach szczególnych, a ponadto dni wolne po zakończeniu pracy na budowie eksportowej. Podkreślić należy, iż w postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi w art. 227-309 k.p.c. , zwłaszcza że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ( art. 477 8 i nast. k.p.c. ) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie, art. 473 § 1 k.p.c. stanowi, że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza, że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i renty oraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także zeznaniami świadków i stron. Z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a tym samym spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury w świetle wyżej powołanych przepisów. Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. W niniejszej sprawie wnioskodawca wszystkie przesłanki do nabycia świadczenia spełnił od dnia 14 listopada 2014 r., a więc od dnia ukończenia 60 roku życia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w sentencji wyroku.