Sygn. akt: III U 128/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2015r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Monika Obrębska Protokolant: sekretarz sądowy Przemysław Dudziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015r. w O. sprawy z odwołania J. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P. o prawo do emerytury na skutek odwołania J. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z dnia 10.02.2015r. znak (...) orzeka:
- zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje J. L. prawo do emerytury począwszy od dnia 10.01.2015r.;
- stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Sygn. akt III U 128/15 UZASADNIENIE W dniu 12.01.2015r. J. L. złożył w Oddziale ZUS w P. Inspektorat w O. , wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 10.02.2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił J. L. prawa do tego świadczenia uznając, iż nie udowodnił wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. J. L. decyzję powyższą zaskarżył, wnosząc od niej odwołanie. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że w szczególnych warunkach pracował w (...) Zakład (...) w W. i Zakładzie (...) w O. . W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że J. L. nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , gdyż nie udokumentował wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył, co następuje: Odwołanie J. L. jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą do ubiegania się przez odwołującego o prawo do emerytury jest art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , gdyż urodził się on 10.01.1955 roku. Zgodnie z tymi przepisami, prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 01.01.1949r., jeżeli: - osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, - nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa, - w dniu 01.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Zasadniczo okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). ZUS do pracy w szczególnych warunkach nie uwzględnił odwołującemu okresu zatrudnienia od 01.09.1980r. do 31.12.1988r. w (...) Zakład (...) w W. Oddział w O. , ponieważ w przedłożonym przez odwołującego świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 31.01.2002r. wskazane stanowisko pracy nie jest zgodne ze stanowiskiem wymienionym w zarządzeniu resortowym. ZUS nie uwzględnił też okresu od 01.01.1989r. do 10.10.1997r. w (...) w O. z uwagi na brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Wobec powyższego zasadniczą kwestią wymagająca przesądzenia w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy odwołujący w spornych okresach wykonywał pracę w szczególnych warunkach. W celu ustalenia rzeczywistego charakteru pracy odwołującego w spornych okresach Sąd dopuścił dowód z zeznań świadków oraz odwołującego w charakterze strony, przeprowadził też dowód z dokumentów z akt osobowych. Z zeznań świadków S. K. i J. N. wynika, że w Przedsiębiorstwie (...) w W. Oddział w O. , a następnie po reorganizacji w Zakładzie (...) w O. odwołujący pracował w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Jeździł J. , S. , przewoził przetwory mięsne. Świadkowie dodali, że również oni w pewnym okresie czasu mieli angaż kierowca-konwojent. Wyjaśnili, że wiązało się to jedynie z odpowiedzialnością za przewożony towar, który był zaplombowany. Były to z reguły tzw. przerzuty międzyzakładowe. Świadkowie nie pamiętali by odwołujący przez jakiś czas pracował jako mechanik. Obaj świadkowie podkreślili, że oni pracowali w takim samym charakterze jak odwołujący i uzyskali prawo do wcześniejszej emerytury. Zeznania świadków w pełni korespondują z zeznaniami odwołującego J. L. , który zeznał, że przyjął się do pracy w 1980r. Zakład nosił wtedy nazwę - Przedsiębiorstwo (...) w W. Oddział w O. . Został przyjęty na stanowisko kierowcy samochodów ciężarowych o ładowności pow. 3,5 tony. Dostał wtedy S. . Na początku woził żywiec. Pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołujący podał, że charakter jego zatrudnienia nie zmieniał się. Cały czas aż do końca zatrudnienia w 1997r. pracował jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Podobnie jak przesłuchani świadkowie również on podał, że angaż kierowcy konwojenta wiązał się jedynie z odpowiedzialnością za przewożony towar. Dodał, że nazwy zakładu pracy zmieniały się. Potem podlegali pod O. . Odwołujący zaprzeczył, by przez okres kilku miesięcy pracował jako mechanik. Sąd co do zasady dał wiarę zeznaniom świadków i odwołującego, nie znajdując podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Świadkowie są osobami obcymi dla odwołującego. Nie mają żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań. Ich zeznania wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczną całość. Świadkowie pracowali razem z odwołującym w spornych okresach, zatem posiadali wiedzę w przedmiocie charakteru jego pracy. Sąd odmówił jedynie wiarygodności zeznaniom odwołującego w części, w której kwestionował on, by kiedykolwiek pracował w charakterze mechanika. Zeznaniom odwołującego w tym zakresie przeczą dowody z dokumentów. Ze świadectwa pracy z dnia 31.03.1989r. wynika, że odwołujący przez 5 miesięcy w okresie od 01.09.1986r. do 01.02.1987r. pracował jako mechanik samochodowy. Powyższy zapis w świadectwie pracy potwierdza też dokumentacja z list płac, gdzie stanowisko pracy odwołującego określane było w całym spornym okresie jako „kierowca”, jednakże na karcie płac za 1987r. widnieje adnotacja „od 2 II 87 przen. na kierowcę”. Powyższy zapis koresponduje więc z zapisem w świadectwie pracy. Świadectwo pracy z dnia 31.01.2002r. w pkt. 8 potwierdza z kolei, że w okresie od 01.01.1989r. do 10.10.1997r. odwołujący wykonywał prace w szczególnych warunkach jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony. Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem i doktryną, to nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj powierzonej pracy, ma najistotniejsze znaczenie dla oceny czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze. Z przeprowadzonych dowodów osobowych wynika, że w okresie od 01.09.1980r. do 30.08.1986r. i od 02.02.1987r. do 10.10.1997r. ( tj. z wyłączeniem okresu od 01.09.1986r. do 01.02.1987r., kiedy był zatrudniony jako mechanik samochodowy) odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony. Reasumując powyższe Sąd doszedł do przekonania, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że powyższy okres w łącznym wymiarze 16 lat, 8 miesięcy i 6 dni należy odwołującemu zaliczyć jako pracę wykonywaną w szczególnych warunkach. W tym okresie J. L. pracował jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Była to praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Prace te są wyszczególnione w wykazie A dziale VIII poz. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . J. L. spełnił też wszystkie pozostałe przesłanki warunkujące nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury wynikające z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na dzień 01.01.1999 r. udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat tj. łącznie zgromadził 25 lat i 7 dni, osiągnął wiek 60 lat w dniu (...) oraz nie jest członkiem OFE (vide: dokumenty z akt emerytalnych). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu o art. 477 14 §2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję z dnia (...) i przyznał J. L. prawo do emerytury począwszy od dnia 10.01.2015r. tj. od dnia, w którym odwołujący ukończył 60 lat, gdyż dopiero na tę datę odwołujący spełnił wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do tego świadczenia. Zgodnie z treścią art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego odnośnie do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2010 roku, II UK 330/09, LEX 604220). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do wcześniejszej emerytury. Przedłożone przez odwołującego, na okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach dokumenty, mogły budzić wątpliwości co do zasadności uznania pracy odwołującego w spornych okresach jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Dopiero na etapie postępowania sądowego po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego odwołujący w sposób niewątpliwy wykazał, że zgromadził wymagany ustawą 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych. Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 wyroku.