Sad powszechny, II Ca 191/15

Sygn. akt II Ca 191/15 POSTANOWIENIE Dnia 21 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący SSO Grażyna Kobus Sędziowie SO Jerzy Dydo SO Małgorzata Mróz Protokolant Bogusława Mierzwa po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z wniosku M. S. przy udziale (...) o zasiedzenie na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 30 grudnia 2014 r. sygn. akt I Ns 1265/14 p o s t a n a w i a: I. oddalić apelację; II. zasądzić od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania 90 zł kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 191/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 grudnia 2014 r. w sprawie z wniosku M. S. z udziałem (...) o zasiedzenie Sąd Rejonowy w Kłodzku oddalił wniosek. Sąd Rejonowy ustalił, że właścicielem nieruchomości, składającej się z działek nr (...) (zabudowanej domem mieszkalnym) i nr (...) , o łącznej powierzchni 0,56 ha, położonej w Ś. (...) , dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku prowadził księgę wieczystą nr (...) , był J. P. , który zmarł w dniu 24 listopada 1992r. Spadek po nim nabyła na mocy ustawy (...) . Wnioskodawczyni jest właścicielką sąsiedniej nieruchomości działki nr (...) , położonej pod adresem Ś. (...) Nabyła ją w drodze dziedziczenia po dziadkach I. W. , zmarłej 16 sierpnia 2010r., i H. W. , zmarłym 7 października 2010r., którzy kupili nieruchomość w dniu 9 marca 1970r. J. P. opłacał podatki za sporną nieruchomość. Wraz z nim na terenie nieruchomości w Ś. (...) mieszkała M. K. , również po jego śmierci. Była tam zameldowana od 23 września 1946r. do 12 czerwca 2001r, kiedy to zmarła. Po śmierci J. P. , nadal płaciła podatki za przedmiotową nieruchomość. J. P. hodował na swojej nieruchomości konie, krowy, sadził ziemniaki. Na spornej nieruchomości, na działce (...) , znajduje się studnia, będąca ujęciem wody pitnej dla nieruchomości wnioskodawczyni - działki nr (...) . Dziadkowie wnioskodawczyni i później ona sama naprawiali studnię, wymienili rurę doprowadzającą wodę, zlecali badanie przydatności wody do spożycia. Dziadkowie wnioskodawczyni żyli w dobrych stosunkach sąsiedzkich z J. P. , który z uwagi na podeszły wiek i stan zdrowia nie chciał już uprawiać swoich gruntów i zezwolił dziadkom i ojcu wnioskodawczyni na korzystanie z nich – koszenie trawy, nasadzenia. Dziadkowie i ojciec wnioskodawczyni, od lat 70-tych XX wieku, kosili trawę na spornej nieruchomości, a uzyskane z niej siano wykorzystywali przy hodowli zwierząt, zasadzili drzewa, czyścili znajdujące się na działce (...) oczko wodne, a H. W. hodował w nim ryby. W 1998r. wybudowano na tej działce drewniany garaż. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy, w oparciu o art. 172 k.c. uznał wniosek o stwierdzenie zasiedzenia za bezzasadny. Ustalił, że wnioskodawczyni wykazała, że ona i jej poprzednicy prawni, (jeszcze za życia poprzedniego właściciela spornej nieruchomości, J. P. , i później, po jego śmierci, do której doszło w 1992r.) korzystali z części tej nieruchomości - poza częścią zabudowaną budynkiem mieszkalnym i terenem przed budynkiem na działce nr (...) , a na zajętej części gruntu, na działce (...) , znajdowała się (i znajduje do dzisiaj) studnia, będąca ujęciem wody pitnej dla sąsiedniej nieruchomości wnioskodawczyni - działki nr (...) . Natomiast ustalając stan faktyczny sprawy, w wyniku przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków Sąd zakwalifikował posiadanie poprzedników prawnych wnioskodawczyni, jako zależne, o czym świadczy, że to poprzedni (...) , a po jego śmierci, mieszkająca tam nadal M. K. (do 2001r.) opłacali podatek od nieruchomości, mieszkali w posadowionym tam budynku, a J. P. hodował tam konie, krowy i sadził ziemniaki. Sąd dodatkowo ustalił, że dziadkowie wnioskodawczyni żyli w dobrych sąsiedzkich stosunkach z J. P. , który, z uwagi na podeszły wiek i stan zdrowia, nie chciał już uprawiać swoich gruntów, zaś okoliczność, że dziadkowie wnioskodawczyni użytkowali, za zgodą jej właściciela, część przedmiotowej nieruchomości i pobierali z niej pożytki (zbierając skoszoną trawę i wykorzystując ją przy hodowli zwierząt) wskazuje, że uważali się za osoby, którym przysługuje prawo używania zajętej części gruntu i pobierania pożytków (jak przy wykonywaniu względem nieruchomości dzierżawy - art. 693 § 1 kc ), nie zaś prawo własności nieruchomości, co do której nie ponosili podatków ani innych ciężarów, związanych z własnością. Dodatkowo Sąd wskazał, że nawet, gdyby uznać posiadanie poprzedników prawnych wnioskodawczyni po śmierci M. K. (mieszkającej do końca na terenie spornej nieruchomości i opłacającej za nią podatki po śmierci J. P. ) za prowadzące do zasiedzenia, to okres takiego posiadania, liczony od czerwca 2001 roku, nie był wystarczający do wywołania skutku w postaci nabycia własności nieruchomości (niezależnie od istnienia dobrej lub złej wiary). Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyła wnioskodawczyni, zarzucając mu :

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 172 k.c. w zw. 336 k.c. poprzez przyjęcie, że wnioskodawczyni, a wcześniej jej poprzednicy prawni byli w posiadaniu działek objętych wnioskiem – jednak nie było to posiadanie samoistne a posiadanie zależne;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 339 k.c. poprzez przyjęcie, że domniemanie samoistnego posiadania zostało obalone w oparciu o ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny w oparciu o zeznania świadków;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 693 § 1 k.c. poprzez przyjecie, że posiadanie przez dziadków wnioskodawczyni działek objętych wnioskiem, a w szczególności charakter ich użytkowania miał cechy dzierżawy;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 6 k.c. poprzez przyjęcie, że uczestnik postępowania wykazał i udowodnił, że posiadanie poprzedników prawnych wnioskodawczyni miało charakter zależny;
5. naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 227 k.pc. w zw. z art. 233 § 1 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez ustalenie, że: - do ewentualnego biegu zasiedzenia mogło dojść w 1998 r. lub od czerwca 2001 r. - dowód z zeznań oznaczonych świadków doprowadził do ustalenia stanu faktycznego - dziadkowie wnioskodawczyni żyli w dobrych stosunkach sąsiedzkich i na tej podstawie wysnucie tezy, że właściciel zezwolił im użytkować działki, a użytkowanie to miało charakter dzierżawy tj. posiadania zależnego; - domniemanie prawne w przedmiocie posiadania zależnego zostało obalone - przesłuchany w sprawie świadek H. M. nie znał znaczenia pojęcia „niezakłóconego posiadania zależnego”, zatem to oświadczenie nie ma waloru dowodowego; - właściciel J. P. hodował konie, krowy i sadził ziemniaki na działkach objętych wnioskiem; - właściciel działek opłacał podatki od całej nieruchomości. Skarżąca podniosła, że Sąd Rejonowy pominął, że poprzednicy prawni jak i sama wnioskodawczyni użytkowali i traktowali działki objęte wnioskiem w taki sam sposób jak swoją działkę przyległą, zachowywali się jak właściciele i nie musieli uzyskiwać zgody na zmianę ich przeznaczenia, czynili nakłady (wybudowali garaż), dokonywali nasadzeń. Wskazując na powyższe wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie, że wnioskodawczyni nabyła z dniem 2 stycznia 2011 r. nieruchomość składającą się z działek nr (...) , ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył: Apelacja nie jest zasadna. Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, mających oparcie w przeprowadzonych dowodach oraz właściwie zastosował prawo materialne. Nietrafne są zarzuty apelacji, dotyczące naruszenia przez Sąd Rejonowy prawa materialnego tj. art. 172 kc i 336 kc. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd Rejonowy właściwie rozumie pojęcia samoistnego posiadania traktując je jako faktyczne władztwo nad rzeczą, przy czym posiadacz musi przejawiać zamiar władania rzeczą jak właściciel, a jego wola właścicielskiego posiadania musi być przejawiana na zewnątrz. Prawidłowo Sąd Rejonowy wskazał również przesłanki zasiedzenia, a mianowicie: posiadanie samoistne oraz upływ czasu. W tej sytuacji nie może być mowy o niewłaściwej wykładni powołanych wyżej przepisów. Sąd Rejonowy nie zastosował tych przepisów, gdyż ustalenia jakie poczynił nie dały podstaw do uznania, że zarówno wnioskodawczyni jak i jej poprzednicy prawni posiadali sporną nieruchomość jako posiadacze samoistni. Trzeba również zwrócić uwagę, że wnioskodawczyni domagała się zasiedzenia obu działek – (...) , tymczasem już z uzasadnienia wniosku wynika, że jeżeli chodzi o pierwszą działkę to była ona użytkowana przez poprzedników prawnych wnioskodawczyni w ograniczonym zakresie. Mianowicie na działce nr (...) znajdował się budynek w którym mieszkał aż do śmierci ich właściciel - J. P. , a potem - jego partnerka życiowa, a zatem część tej działki nie była w jakimkolwiek użytkowaniu (nawet zależnym). W powyższym zakresie wniosek skarżącej jest oczywiście bezzasadny. Natomiast ustalenia sądu dotyczące użytkowania przez dziadków i ojca wnioskodawczyni spornych nieruchomości (min. poprzez koszenie trawy, sadzenie drzew, czyszczenie studni, wybudowanie drewnianego garażu) są prawidłowe i zgodne z przeprowadzonymi dowodami. Nie mniej jednak opisane wyżej działania nie mogą zostać zakwalifikowane jako posiadanie samoistne, a wyłącznie zależne. Na terenie nieruchomości, która miała być zasiedziana mieszkał bowiem J. P. , a potem jego partnerka życiowa, zatem nie można uznać, że prawowity właściciel wyzbył się swojego prawa własności. W świetle orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2011 r., (IV CSK 642/10 LEX nr 1001334), które jest kontynuacją wcześniejszej jednolitej linii orzeczniczej, zamieszkiwanie w nieruchomości przez jej właściciela lub jednego ze współwłaścicieli wyklucza stwierdzenie zasiedzenia własności przez korzystającego z tej samej nieruchomości, za zgodą i wiedzą właścicieli, posiadacza, jeśli zostanie wykazane, że właściciel lub współwłaściciel nie ustąpił ze swego animus co do całości prawa , a zamanifestowane przez posiadacza czynności faktyczne nie wskazują na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa nad rzeczą. Sytuacja taka ma miejsce w rozpatrywanym przypadku, albowiem wbrew stanowisku skarżącej, brak jest podstaw do przyjęcia, że właściciel działek, zezwalając w ramach sąsiednich stosunków na korzystanie z przedmiotowej działki, zrezygnował z prawa własności tejże działki dla siebie, zaś użytkowanie tej działki przez wnioskodawcę i jej rodzinę, nie stworzyło jeszcze po stronie skarżącej samodzielnego, rzeczywistego i niezależnego od woli J. P. stanu władztwa nad tą nieruchomością, wypełniającego znamiona samoistnego posiadania w rozumieniu art. 336 k.c. Zasiedzenie biegnie przeciwko osobie, która legitymuje się prawem własności do nieruchomości, ale ze swego prawa nie korzysta w jakimkolwiek aspekcie. Reasumując dla uzasadnienia wniosku skarżącej o zasiedzenia niezbędne byłoby wyzbycie się woli i uprawnień właścicielskich J. P. , który zamieszkiwał na spornych działkach do swojej śmierci oraz płacił podatki, natomiast fakt, że sam z uwagi na podeszły wiek nie mógł uprawiać ziemi nie oznacza, że wyzbył się swego prawa. Okoliczność, że wnioskodawczyni, a wcześniej jej poprzednicy, przedmiotową nieruchomość użytkowali to użytkowanie te należy rozumieć w sensie obligacyjnym a nie właścicielskim. Nietrafny jest również zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisu art.339 kc. Wynikające z powołanego przepisu domniemanie na charakter wzruszalny i skutecznie zostało przez uczestnika postępowania podważone, dlatego też nie było podstaw do ustalenia samoistnego posiadania wnioskowany tylko na podstawie domniemania wynikającego z art.339 kc. Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia przepisu art.233 § 1 kpc nie może być on podstawą do podważenia ustaleń Sądu pierwszej instancji. Przede wszystkim skarżąca winna wskazać, które konkretnie dowody Sąd Rejonowy pominął i na czym polegała wadliwa ocena dowodów, tj. wykazać brak logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, naruszenie schematów logiki formalnej i zasad doświadczenia życiowego w ocenie dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjęta przez Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i o ich odmiennej ocenie niż ocena dokonana przez Sąd. W sytuacji, gdy z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać. Zatem okoliczność, że sąd uznał za wiarygodne relacje świadków, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko, nie stanowi naruszenia procesowego mającego wpływ na treść wyroku tj. art. 233 k.p.c. Z powyższych względów na podstawie art.385 kpc w związku z art.13 § 2 kpc apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art.520 § 3 kpc ponieważ w sprawach o zasiedzenie interesy stron są sprzeczne. Z uwagi na brak ustaleń Sądu I instancji wartości przedmiotu sporu wysokość należnego uczestnikom wynagrodzenia dla radcy prawnego ustalono na podstawie § 10 ust.1 pkt 3 w związku z § 12 pkt 1 rozp. Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych /…/.