Sad powszechny, II Cz 92/15

Sygnatura akt II Cz 92/15 POSTANOWIENIE K. , dnia 17 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO. Wojciech Vogt po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2015 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa J. J. przeciwko pozwanemu S. M. o zapłatę na skutek zażalenia powoda od postanowienia Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I C 2211/14 postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim oddalił wniosek powoda o zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ustalił, że powód z działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 3.408,43 zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żona I. , która pracuje i zarabia 1900 zł. M. na utrzymaniu troje małoletnich dzieci. Powód jest właścicielem dwóch samochodów osobowych roczniki 202 i 2014 Powód spłaca dwa kredytu w wysokości 1960 zł na samochód osobowy i i na firmę w wysokości 3.864 zł. I pożyczkę na remont mieszkania w wysokości 175 zł. Zażalenie od tego rozstrzygnięcia złożył powód zarzucając, że Sąd bezzasadnie przyjął, że długi nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami wobec Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych. Wniósł o zmianę rozstrzygnięcia i zwolnienie powoda od kosztów sądowych w całości lub części. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie jest zupełnie bezzasadne. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że powód jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.) strona dokonująca czynności procesowej, od której należy pobrać opłatę sądową, co do zasady obowiązana jest ponieść te koszty, gdyż sprawy cywilne są prowadzone na koszt stron. W sytuacjach wyjątkowych, a w stosunku do osób fizycznych, taką sytuację wyjątkową opisuje art. 102 ust. 1 cytowanej ustawy, może się ona ubiegać o zwolnienie od kosztów sądowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy. Nie bez znaczenia jest fakt, iż w razie przegrania sporu przez osobę zwolnioną od kosztów sądowych - następuje to na koszt Skarbu Państwa, a więc wszystkich podatników. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP . Dlatego też zwolnienia mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, LEX nr 393645 oraz z dnia 31 lipca 2008 r., II FZ 297/08, LEX nr 493855). W swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy wyraził również pogląd, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób najuboższych, które bez drastycznego ograniczenia bieżących kosztów związanych z ich egzystencją nie są w stanie ponieść kosztów sądowych. Chodzi zatem o sytuacje, w których strona nie tylko wykaże, że nie posiada bieżących dochodów, czy też jakichkolwiek oszczędności na pokrycie ewentualnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym, ale również nie jest w stanie w żaden sposób takich środków zdobyć w oparciu o majątek, którego jest właścicielem. Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84). Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., I CZ 99/80). Wskazać również należy, że instytucja zwolnienia od kosztów nie służy utrzymaniu dotychczasowego poziomu życia, skoro granicą określoną w art. 102 u.k.s.c. jest utrzymanie konieczne wnioskującego i jego rodziny, lecz ma uczynić realną drogę sądową, na skutek indywidualizacji opłaty sądowej. W związku z powyższym należy podkreślić, że pozwany wnosi o zwolnienie go od kosztów sądowych nie z uwagi na to, że osiąga dochody, które nie pozwalają mu na opłacenie tych kosztów ale dlatego, że zaciągnęła zobowiązania kredytowe, które utrudniają mu uzyskanie środków na opłacenie kosztów. W tej sytuacji nie można uznać, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Do niezbędnych kosztów utrzymania nie można bowiem wliczać konieczności spłaty kredytów zaciągniętych celem osiągnięcia wyższego poziomu konsumpcji . Każdy obywatel ma prawo dążyć do osiągnięcia tego wyższego poziomu ale nie kosztem kredytowania jego wydatków w zakresie kosztów sądowych przez Państwo. Zwolnienie pozwanego od kosztów sądowych – z uwagi na obciążenia kredytowe – byłoby nadużyciem przepisu art. 102 ustawy o kosztach sądowych. Mając powyższe na uwadze należało, zgodnie z art. 385 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. , orzec jak w sentencji.