Sad powszechny, I Ns 20/14

(1), R. O. , R. O. o stwierdzenie nabycia spadku po J. O. p o s t a n a w i a: 1. stwierdzić, że spadek po J. O. zmarłym w dniu (...) roku w M. i tamże ostatnio na stałe zamieszkałym dziedziczy z mocy ustawy - jego córka R. O.

(1)córka J. i B. w całości;

1. nakazać pobrać od wnioskodawcy (...) Banku (...) SA w K. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Myszkowie kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem nieuiszczonych kosztów postępowania;
2. stwierdzić, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Sygn. akt I Ns 20/14 UZASADNIENIE (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w K. wniósł o stwierdzenie, że spadek po J. O. zmarłym w dniu (...) w M. dziedziczą z mocy ustawy jego rodzice Z. O.

(2)i R. O.

(2)w ½ części każdy, ewentualnie na podstawie art. 670 kpc o ustalenie przez sąd spadku z urzędu kto jest spadkobiercą po zmarłym J. O. . Jednocześnie wniósł o zasądzenie od uczestników ma rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania wg norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 120 zł. i opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. oraz opłaty skarbowej w wysokości 22 zł. z tytułu uzyskania skróconego odpisu aktu zgonu spadkodawcy oraz kwoty 17 zł. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu wskazał, że posiada legitymację do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie praw do spadku po w/w J. O. albowiem spadkodawca w chwili śmierci był dłużnikiem wnioskodawcy. Z tej przyczyny dla dochodzenia należności przysługującej z tego tytułu wnioskodawcy konieczne jest ustalenie następców prawnych zmarłego. Uczestnicy Z. O.

(1)i R. O.

(2)sprzeciwili się wnioskowi. Wyjaśnili, że w pierwszej kolejności powołane są do spadku dzieci spadkodawcy, a zatem spadek po ich synu J. O. na podstawie ustawy nabyła w całości córka spadkodawcy R. O.

(1). Dopiero w braku zstępnych oni jako rodzice spadkodawcy powołani byliby do spadku. Uczestniczka R. O.

(1)oświadczyła, że była zaskoczona wnioskiem otrzymanym z Sądu. Dodała, że chciałaby odrzucić spadek po ojcu. Sąd ustalił stan faktyczny: W dniu 28 kwietnia 2008r. J. O. zawarł umowę nr (...) o korzystanie z (...) karty kredytowej (...) Banku (...) S.A. W umowie kredytobiorca poddał się egzekucji do kwoty 3 000 zł. (dowód: umowa k: 12-17) Spadkodawca J. O. zmarł w dniu (...) w M. , gdzie ostatnio na stałe zamieszkiwał. Był raz żonaty - z B. O. , z którą się rozwiódł w grudniu (...) Z tego związku małżeńskiego urodziła się jedna córka R. O.

(1). Ponownie spadkodawca nie zawarł związku małżeńskiego. Innych dzieci pozamałżeńskich, czy przysposobionych spadkodawca nie pozostawił. Nie sporządził także testamentu i nie były zawierane umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia. Niniejsza sprawa jest pierwszą o stwierdzenie praw do spadku po spadkodawcy. U notariusza nie był sporządzany akt poświadczenia dziedziczenia. Rodzicami jego byli Z. O.

(1)i R. O.

(2). (dowód: zapewnienie spadkowe złożone przez uczestniczkę R. O. k: 65v, akty stanu cywilnego k: 18, 34, 52, 67) Na rozprawie w dniu 24 lutego 2015r. uczestniczka R. O.

(1)złożyła oświadczenia, że spadek po ojcu J. O. przypadający jej z mocy ustawy odrzuca. (dowód: oświadczenia złożone na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r. k: 71v) O tragicznej śmierci taty uczestniczka powzięła wiadomość kilka dni później po jego śmierci. Do daty rozwodu spadkodawca zamieszkiwał razem z córką R. i żoną B. w lokalu mieszkalnym położonym w M. przy ul. (...) , a następnie wyprowadził się w nieznane miejsce. Nie zamieszkał jednak w domu rodzinnym ze swoimi rodzicami w Ż. . Od 2007r. spadkodawca pracował okresowo za granicą. Uczestniczka wiedziała, że ojciec ma konto w banku lecz nie wiedziała o zadłużeniu ojca z tytułu karty kredytowej. Ojciec nie posiadał żadnego majątku. (dowód: zeznania uczestniczki k: 77, zeznania uczestniczki R. O. k: 78, zeznania uczestnika Z. O.

(1)k: 78) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych powyżej dowodów, w tym w szczególności na podstawie dowodów z dokumentów, albowiem ich prawdziwość nie budziła wątpliwości, a okoliczności z nich wynikające były spójne, logiczne i konsekwentne, a nadto korelowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Nadto żadna ze stron przedmiotowego postępowania nie kwestionowała ważności wskazanych dokumentów. Z tych samych względów Sąd dał wiarę także zapewnieniu spadkowemu złożonemu przez uczestniczkę. Sąd zważył, co następuje: Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć osoba mająca w tym interes, tj. interes w uzyskaniu stwierdzenia ( art. 1025 § 1 k.c. ). Krąg osób uprawnionych do wszczęcia postępowania ustawa zakreśla stosunkowo szeroko, osobą taką będzie każdy, kto ma interes w powstaniu skutków prawnych związanych z wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po określonym spadkodawcy przez osoby wymienione w orzeczeniu sądu. Termin "interes" należy więc interpretować stosunkowo szeroko, nie zawsze musi to być interes prawny, chodzi o jakikolwiek interes, o charakterze osobistym czy majątkowym. Interes prawny ma każdy, kogo praw dotyczyć może wynik postępowania. W rozumieniu art. 1025 § 1 k.c. oraz art. 669-679 k.p.c. zainteresowanymi w zgłoszeniu żądania stwierdzenia nabycia spadku zarówno w podstawowym trybie przewidzianym w art. 669-677 k.p.c. , jak i w trybie szczególnym przewidzianym w art. 679 k.p.c. są nie tylko spadkobiercy lub ich następcy prawni, lecz także wszystkie inne osoby mające interes prawny w prawidłowym wykazaniu następstwa po spadkodawcy, z czym wiążą się doniosłe skutki prawne, w szczególności przewidziane w art. 1025 § 2, art. 1027 i 1028 k.c. (post. SN z dnia 12 stycznia 1983 r., III CRN 218/82, OSNC 1983, nr 8, poz. 124). Zdaniem Sądu wnioskodawca ma interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie praw do spadku po J. O. . Przysługuje mu bowiem wierzytelność wobec zmarłego J. O. wynikająca z umowy kredytowej. Postępowanie spadkowe w ostateczności doprowadzi do ustalenia spadkobierców, którzy wstąpią w ogół praw i obowiązków po zmarłym. Zgodnie z treścią przepisu art. 926 § 1 kc powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, zgodnie z treścią przepisu art. 670 kpc , sąd bada z urzędu kto jest spadkobiercą. Obowiązkiem sądu jest w szczególności zbadanie czy spadkodawca pozostawił testament oraz czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne. Sąd natomiast nie jest związany treścią wniosku inicjującego postępowanie ani wskazaniem przez wnioskodawcę spadkobierców uprawnionych jego zdaniem do dziedziczenia. Bezspornym w niniejszej sprawie jest to, że spadkodawca nie pozostawił testamentu. Skoro zatem spadkodawca sam nie określił osób, które mają po nim dziedziczyć, to spadkobranie następuje na podstawie przepisów kodeksu cywilnego . Art. 926 § 2 kc stanowi, że „ dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą .” Sytuacja niepowołania spadkobiercy zachodzi zatem wtedy, gdy spadkodawca w ogóle nie sporządził testamentu lub gdy sporządzony testament okazał się nieważny lub bezskuteczny. Należy przy tym zauważyć, iż w myśl art. 925 kc : „ Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku ”. Chwilą tą zaś jest zgodnie z art. 924 kc śmierć spadkodawcy. To właśnie chwila śmierci spadkodawcy przesądza o kręgu spadkobierców uprawnionych do dziedziczenia, jak i o składzie majątku spadkowego. Nie może zatem być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani też osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje ( art. 927 § 1 kc ). Konsekwencją tego, iż spadkodawca nie dokonał rozrządzenia swoim majątkiem w drodze testamentu jest to, iż do ustalenia kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia po zmarłym J. O. znajdują zastosowanie reguły dziedziczenia ustawowego. Krąg spadkobierców ustawowych i kolejność powoływania ich do dziedziczenia określają art. 931-937 kc. Do kręgu tego należą osoby połączone ze spadkodawcą więzami rodzinnymi (zstępni, rodzice, rodzeństwo i zstępni rodzeństwa) oraz prawnymi (małżonek i przysposobieni). W ostatniej kolejności - w braku innych spadkobierców ustawowych - do dziedziczenia powołana jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy i Skarb Państwa. Spadkobiercami ustawowymi w pierwszej kolejności są więc dzieci zmarłego i jego małżonek. Nie ma znaczenia czy spadkobierca jest dzieckiem pochodzącym z małżeństwa zmarłego czy dzieckiem pozamałżeńskim, którego pochodzenie zostało ustalone w drodze uznania lub sądowego ustalenia ojcostwa lub macierzyństwa. Wszystkie dzieci osoby zmarłej dziedziczą na tych samych zasadach. Dzieci spadkodawcy i jego małżonek, dziedziczą w częściach równych, z tym jednakże zastrzeżeniem, iż część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku ( art. 931 § 1 kc ). Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadł, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis art. 931 § 2 kc stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych. W rozpatrywanym przypadku, spadkodawca w chwili śmierci był osobą rozwiedzioną. I pozostawił po sobie jedną córkę R. O. , która przeżyła spadkodawcę. Na wniosek uczestniczki R. O. na rozprawie w dniu 24 lutego 2015r. Sąd przyjął od uczestniczki oświadczenie, że spadek po zmarłym J. O. przypadający jej z mocy ustawy odrzuca. Nadmienić należy, iż Sąd nie ma podstaw do odmówienia przyjęcia takowego oświadczenia. Zgodnie z treścią art. 1012 kc spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku, w myśl art. 1015 § 1 kc może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Jednakże brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. ( art. 1015 § 2 kc ) Spadkodawca zmarł w dniu (...) a uczestniczka złożyła oświadczenia w dniu 24 lutego 2015r., czyli po ponad trzech i pół roku. Uczestniczka jest córką zmarłego J. O. . O dacie jego śmierci jak zeznała powzięła wiadomość kilka dni później. Przyjąć zatem należy, iż w/w oświadczenie o odrzuceniu spadku zostało złożone z uchybieniem przypisanego terminu. W tym stanie Sąd uznał w/w oświadczenie uczestniczki za bezskuteczne. Mając powyższe na względzie Sąd na zasadzie w/w przepisów w pkt 1 sentencji postanowienia stwierdził, iż spadek po zmarłym J. O. dziedziczy z mocy ustawy jego córka R. O.

(1). Jednocześnie zauważyć należy, iż w dacie śmierci spadkodawcy nie obowiązywały już przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych. Wyrokiem z dnia 31.01.2001r. (P 4/99, Dz.U. Nr 11, poz. 91), który wszedł w życie z dniem 14.02.2001r. Trybunał Konstytucyjny uchylił przepisy art. 1059, 1060, 1062, 1063, 1064, 1087 kc jako niezgodne z Konstytucją RP . Na zasadzie art. 520 § 1 kpc w związku z art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. tj. z 2014r. poz. 1025) Sąd w pkt 2 sentencji postanowienia nakazał pobrać od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Myszkowie kwotę 500 zł. tytułem nieuiszczonych kosztów postępowania. W pkt 3 sentencji postanowienia Sąd na zgodnie z treścią w/w art. 520 § 1 kpc stwierdził, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postepowania związane ze swoim udziałem w sprawie.