Sad powszechny, VI Ga 71/15

Sygn. akt VI Ga 71/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anna Harmata po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa: Ł. A. przeciwko : (...) Sp. z o.o. w R. o zapłatę na skutek apelacji powoda co do pkt II i pkt III wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 2 października 2014r. sygn. akt V GC 771/14 oraz na skutek apelacji pozwanego co do punktu I i III wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 2 października 2014r. sygn. akt V GC 771/14

1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że I. zasądza od pozwanego (...) Sp. z o.o. w R. na rzecz powoda Ł. A. kwotę 2 387, 84 zł ( dwa tysiące trzysta osiemdziesiąt siedem złotych 84/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 14 grudnia 2013r. do dnia zapłaty, II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 559,13 zł tytułem zwrotu kosztów procesu,
2. oddala apelację pozwanego,
3. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt VI Ga 71/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 31 marca 2015 r. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt V GC 771/14, Sąd Rejonowy w Rzeszowie Wydział V Gospodarczy w sprawie z powództwa Ł. A. przeciwko (...) Sp. z o.o. w R. o zapłatę kwoty 2.387,84 zł, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.296,20 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 14 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty (pkt. I wyroku), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt. II wyroku) oraz zniósł wzajemnie koszty postępowania pomiędzy stronami (pkt. III wyroku). Uzasadniając motywy swego rozstrzygnięcia Sąd I instancji - mając na uwadze, że powód wywodził swe żądania z umów spedycji - przyjął, iż kluczowymi dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiami było : ustalenie czy w istocie doszło do wykonania pierwszej z umów dotyczącej transportu towaru z (...) do (...) oraz czy doszło do zawarcia pomiędzy stronami kolejnej umowy dotyczącej przewozu powrotnego z (...) do (...) . Odnosząc się do kwestii wykonania umowy zawartej pomiędzy stronami stosownie do treści zlecenia (...) , Sąd Rejonowy przyjał, iż powód umowę tę, zrealizował albowiem przewoźnik, którym powód się posłużył odebrał przesyłkę i dostarczył ją do miejsca przeznaczenia. Okoliczności natomiast, dotyczące uszkodzenia przesyłki, osoby za uszkodzenie odpowiedzialnej i jej ewentualnego zawinienia, nie mają wpływu na ocenę faktu wykonania umowy, stanowią bowiem ewentualną podstawę do stwierdzenia nienależytego wykonania umowy a nie jej niewykonania. Pozwany nie sformułował w sprawie zarzutu nienależytego wykonania umowy, a swe żądania oparł wyłącznie na twierdzeniach odnośnie niewykonania umowy. W konsekwencji, Sąd I instancji uznał żądanie powoda za zasadne w zakresie obejmującym wynagrodzenie za realizację umowy dotyczącej przewozu z (...) do (...) , wskazując zarazem, iż bezzasadnym w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego było żądanie zapłaty wynagrodzenia za transport powrotny albowiem w okolicznościach niniejszej sprawy brak stosunku umownego w oparciu o który, powód mógłby skutecznie domagać się należności z powyższego tytułu. Sąd I instancji przywołał w tym względzie okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, a to, iż M. L. jednoznacznie zakomunikował pracownikowi powoda, że brak jest możliwości wystawienia zlecenia spedycyjnego i zapłaty za przewóz powrotny. W tym zakresie Sąd Rejonowy stwierdził, iż umowa spedycji z zasady jest odpłatna a w konsekwencji, iż do jej zawarcia pomiędzy stronami nie doszło. W związku z powyższym Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne częściowo, a to w zakresie żądania wynagrodzenia wynikającego z pierwszej umowy, której przedmiotem był odbiór towaru i przewóz z (...) do (...) . Sąd zasądził w tym zakresie od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.296,20 zł i oddalił powództwo w pozostałym zakresie jako bezzasadne na podstawie art. 794 § 1 k.c. W przedmiocie odsetek Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c. Orzeczenie w przedmiocie kosztów procesu Sąd oparł na treści art. 100 k.p.c. Od powyższego wyroku apelację wniosła strona powodowa ( co do pkt II i III) oraz strona pozwana ( co do pkt I i III). Strona powodowa zaskarżyła przedmiotowe rozstrzygnięcie w części w której Sąd oddalił powództwo oraz zniósł wzajemnie koszty postępowania wnosząc o:
4. zmianę zaskarżonego wyroku w części, w której Sąd oddalił powództwo (pkt II wyroku) oraz uwzględnienie powództwa także w tej części, poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 1.091,64 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 14 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty,
5. zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kosztów procesu (pkt III wyroku), poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w całości, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie ze spisem kosztów przedłożonym na rozprawie w dniu 2 października 2014 r.,
6. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił:
7. naruszenie przepisu postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 321 k.p.c. , poprzez przyjęcie, że Sąd jest związany podstawą prawną żądania pozwu,
8. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 65 § 1 oraz art. 65 § 2 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wolą stron nie było zawarcie umowy spedycji lub przewozu,
9. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 68 2 k.c. poprzez jego błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie
10. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 735 § 2 k.c. w zw. z art. 796 k.c. poprzez błędne niezastosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie,
11. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust 1 oraz art. 16 ust 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu towarów (CMR), sporządzonej w G. w dniu 19 maja 1956 r. (Konwencja CMR) poprzez ich błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie,
12. naruszenie przepisu postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. , w postaci sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem, przez dokonanie oceny dowodów w sposób nasuwający zastrzeżenia z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania oraz w sposób niewszechstronny; skarżący wskazał, iż w świetle tych zasad nie można zaakceptować stwierdzenia przez Sąd I instancji, że „brak jest stosunku umownego w oparciu o który powód mógłby skutecznie domagać się należności z tego tytułu”. Skarżący podniósł także zarzut, naruszenia prawa materialnego tj. art. 405 k.c. poprzez jego błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie, a to na wypadek nie uznania przez Sąd Okręgowy ww. zarzutów za zasadne. Strona pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Rejonowego w części, tj. co do pkt. I i pkt. III, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania odwoławczego. Skarżący wyrokowi zarzucił:
13. naruszenie art. 794 § 1 k.c. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że umowa spedycji rodzi po stronie przyjmującego zlecenie zobowiązanie starannego działania, a nie zobowiązanie rezultatu jakim jest m. in. dostarczenie przesyłki do wskazanego odbiorcy w taki sposób, że odbiorca nie ma prawa odmowy jej przyjęcia,
14. naruszenie art. 471 k.c. w zw. z art. 794 § 1 k.c. poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że umowa spedycji została wykonana pomimo dostarczenia do odbiorcy przesyłki uszkodzonej, co skutkowało odmową przyjęcia jej przez odbiorcę. Pismem z dnia 25 lutego 2015 r. powód wniósł odpowiedź na apelację pozwanego wnosząc o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy zważył co następuje : Sąd Okręgowy uwzględnił apelację powoda, oddalił zaś apelację pozwanego. Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy w zakresie, w jakim zostały poczynione, w ocenie Sądu Okręgowego zostały poczynione w sposób prawidłowy i mieszczący się w granicach przysługującej Sądowi I instancji swobodnej oceny dowodów. Zarzut apelacji w tym zakresie stanowił więc w istocie polemikę skarżącego ze stanowiskiem Sądu I instancji zajętym w sprawie. Art. 233 k.p.c. daje sądowi możliwość oceny wiarygodności i mocy dowodów według własnego przekonania. Ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy gdy, brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej, albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych (wyrok SN z 27.09.2002, II CKN 817/00, LEX nr 56906; wyrok SN z dnia 14.12.2001 r., V CKN 561/00). Zdaniem Sądu Okręgowego powyższych reguł dowodzenia w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy nie naruszył, wskazując w toku ustaleń na jakich dowodach się oparł, dokonane ustalenia w dowodach tych znajdowały odzwierciedlenie. Sąd Okręgowy podzielił wyjściowo stanowisko Sądu Rejonowego , iż strony istotnie zawarły umowę spedycji. Dający zlecenie (pozwany) zlecił powodowi jako spedytorowi odbiór przesyłki z siedziby nadawcy i jej przewiezienie z miejscowości B. we (...) do miejscowości L. w (...) . Zgodnie z Ogólnymi Warunkami Zlecenia o nr (...) (k. 13), powód jako spedytor przyjął na siebie również obowiązek realizacji umowy przewozu. W związku z powyższym istniejący stosunek obligacyjny wynikający z umowy spedycji został rozbudowany o elementy właściwe dla umowy przewozu zgodnie z art. 800 k.c. a powód jako spedytor nie tracąc pozycji uzyskanej przez zawarcie umowy spedycji, uzyskał nadto prawa i obowiązki przewoźnika. Tym samym dotychczasowy "prosty" stosunek zobowiązaniowy spedycji uległ przekształceniu w "złożony" stosunek zobowiązaniowy, łączący w sobie treść dwóch typów stosunków obligacyjnych: przewozu i spedycji. ( J. R. , System prawa prywatnego, C. H. B. , Tom VII, str. 612). Zważając na okoliczność, iż prawa i obowiązki powoda jako spedytora zostały rozszerzone o obowiązki i prawa przewoźnika, a także mając na uwadze okoliczność, iż zgodnie z treścią umowy spedycji miejscem przyjęcia przesyłki do przewozu była (...) a miejscem rozładunku (...) , stosownie do oznaczeń umownych, zastosowanie w niniejszej sprawie znajdowała Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) z dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962.49.238). Zgodnie z art. 3 Konwencji CMR, przewoźnik odpowiada jak za swoje własne czynności i zaniedbania, za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich innych osób, do których usług odwołuje się w celu wykonania przewozu, kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w celu wykonania swych funkcji. Tym samym powód wobec pozwanego odpowiadał na zasadzie odpowiedzialności przewoźnika mimo, iż zlecił przewóz podwykonawcy, przewoźnikowi R. D. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą (...) , który wykonał przedmiotowy przewóz z miejsca załadunku do miejsca rozładunku zgodnie z warunkami umownymi tj. zleceniem nr (...) (k. 17). Ww. powierzenie nie spowodowało powstania stosunku prawnego pomiędzy nadawcą przesyłki, a podwykonawcą powoda jako przewoźnika (W. Górski, K. Wesołowski, Komentarz do przepisów o umowie przewozu i spedycji, str. 265-266). Zlecony przewóz został wykonany. Przede wszystkim wskazać należy, iż powód zobowiązał się do odebrania przesyłki i jej przewiezienia z miejsca załadunku do miejsca rozładunku. Podstawową istotą umowy przewozu rzeczy jest ich przemieszczenie z jednego miejsca w drugie, przy czym owo przemieszczenie jest zasadniczym, a nie ubocznym przedmiotem umowy. Brak rozładunku nie powoduje , iż przewóz nie został wykonany. Wynika to m.inn. z art. 15 i art. 16 Konwencji CMR , przewidujących przeszkody w wyładunku, wydaniu towaru , nie łącząc niniejszego z sankcją przyjęcia wykonania lub nie przewozu, ani też z należnością bądź nie zapłaty przewoźnego. W realiach niniejszego sprawy odbiorca odmówił przyjęcia towaru, co przewidziane jest w art. 15 ust 1 Konwencji CMR, zgodnie z którym jeżeli po przybyciu towaru do miejsca przeznaczenia okażą się przeszkody w jego wydaniu, przewoźnik powinien zażądać instrukcji od nadawcy. Jak wynika z ustalonego przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego, powód dostarczył towar do miejsca rozładunku tj. do (...) , jednakże odbiorca towaru odmówił jego przyjęcia. W związku z okolicznością, iż przewoźnikowi nie przysługuje wobec odbiorcy prawo żądania odbioru przesyłki, powód zwrócił się do nadawcy tj. do pozwanego o dalsze instrukcje, który wyraźnie wskazał, iż przedmiotowy towar powinien przewoźnik przewieźć do miejsca jego załadunku we Francji. Przewoźnik instrukcją tą wykonał. W związku z powyższym powodowi jako przewoźnikowi należało się wynagrodzenie (przewoźne) za wykonanie przewozu na całej trasie tj. od miejsca załadunku towaru do miejsca gdzie odbiorca odmówił odebrania przedmiotowego towaru, a także za dalszy przewóz zrealizowany zgodnie z poleceniem nadawcy tj. od miejsca odmowy odbioru towaru przez odbiorcę do miejsca jego załadunku we (...) . Powód uzyskał bowiem z mocy prawa uprawnienie wynikające z art. 16 ust 1 Konwencji CMR, stosownie do którego treści przewoźnik ma prawo do zwrotu kosztów spowodowanych wykonaniem przez niego instrukcji, chyba że koszty te wynikły z jego winy. Pozwany w niniejszej sprawie winy przewoźnika nie udowodnił, a na nim to spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie, skoro to on z tejże okoliczności ( noszącej charakter wyjątku od reguły) wywodził korzystne dla siebie skutki. Dodać należy, iż przepisy Konwencji ścisłe przewidują, kiedy nienależnym jest przewoźne ( podlega zwrotowi) i nie przewidują niniejszego w sytuacji odmowy przyjęcia towaru , a jedynie w sytuacji jego zagubienia lub uszkodzenia i to wówczas proporcjonalnie do wysokości, o którą obniżyła się wartość towaru ( art. 23 i 25 konwencji). W niniejszej sprawie z tej okoliczności pozwany nie wywodził skutków w zakresie obniżenia wartości przewoźnego, nie wykazując zresztą żadnych konkretnych proporcji w tym zakresie. Stąd też mając powyższe na uwadze należało przyjąć, iż pozwany był zobowiązany na podstawie łączącego strony stosunku obligacyjnego tj. umowy spedycji rozbudowanej o elementy właściwe dla umowy przewozu, do zapłaty na rzecz powoda kwoty 2.387,84 zł wynikającej z faktur VAT o nr: (...) z dnia 26 września 2013 r. oraz (...) z dnia 27 września 2013 r. Reasumując, uznając, iż apelacja strony powodowej co do pkt II i pkt III wyroku Sądu Rejonowego zasługiwała na uwzględnienie Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, iż zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.387,84 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 14 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty (pkt 1 ppkt. I), w przedmiocie odsetek Sąd Okręgowy orzekając po myśli art. 481 § 1 i 2 k.p.c. W przedmiocie kosztów procesu zważywszy na wynik sprawy, a to, iż stroną wygrywającą ostatecznie jest strona powodowa, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 k.p.c. kwotę 1.559,13 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Na powyższą kwotę złożyły się: opłata od pozwu - 100 zł, opłata od pełnomocnictwa - 17,00 zł, koszty zastępstwa procesowego - 600,00 zł, koszty dojazdu pełnomocnika do budynku Sądu - 842,13 zł (k. 86). W toku sprawy zeznającym świadkom nie przyznano zwrotu kosztów. Uwzględniając zarzut strony powodowej co do kosztów procesu, Sąd Okręgowy uznał, iż koszty podróży do siedziby tut. Sądu pełnomocnika strony powodowej w kwocie 842,13 zł, stanowią koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony w myśl art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Mając powyższą argumentację na uwadze Sąd Okręgowy nie podzielając zarzutów apelacji pozwanego - na podstawie at. 385 k.p.c. - apelację strony pozwanej co do pkt I i III wyroku Sądu Rejonowego jako bezzasadną, o czym orzekł w pkt. 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego Sąd orzekł jak w pkt 3 wyroku - na podstawie art. 108 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i oraz § 12 ust. 1 pkt. 1 w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1349, z późn. zm.), stosownie do wyniku postępowania apelacyjnego.