Sad powszechny, III U 624/14

Sygn. akt: III U 624/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 kwietnia 2015r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Monika Obrębska Protokolant: sekretarz sądowy Przemysław Dudziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2015r. w O. sprawy z odwołania R. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o prawo do emerytury na skutek odwołania R. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. z dnia 07.04.2014r. znak (...) orzeka: oddala odwołanie UZASADNIENIE W dniu 03.12.2013r. R. D. złożył w ZUS, wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 7.04.2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił mu prawa do tego świadczenia uznając, że nie udowodnił on wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. R. D. decyzję powyższą zaskarżył, wnosząc od niej odwołanie. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że do okresów pracy w szczególnych warunkach winien być mu zaliczony okres od 19.07.1985r. do 30.08.1986r. w Przedsiębiorstwie (...) w B. jako kierowca samochodu ciężarowego. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że R. D. nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , gdyż pomimo, iż nie jest członkiem OFE, legitymuje się 25-letnim ogólnym stażem pracy, nie posiada on wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. ZUS nie uznał jako okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresu od 19.07.1985r. do 30.08.1986r. w Przedsiębiorstwie (...) w B. z uwagi na brak dostatecznego udokumentowania tego okresu pracy. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył, co następuje: Odwołanie R. D. nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą do ubiegania się przez odwołującego o prawo do wcześniejszej emerytury jest art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , gdyż urodził się on 3.01.1954r. Zgodnie z tymi przepisami prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 01.01.1949r., jeżeli: - osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, - nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa, - w dniu 01.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Regułą jest, że okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). Na okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach w spornym okresie odwołujący przedłożył jedynie ogólne świadectwo pracy z dnia 03.09.1986r., z którego wynika, że R. D. był zatrudniony od 19.07.1985r. do 30.08.1986r. w Przedsiębiorstwie (...) w B. na stanowisku kierowcy. Wobec zakwestionowania przez ZUS zasadności zaliczenia powyższego okresu do stażu pracy w szczególnych warunkach, zasadniczą kwestią wymagająca rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie, czy charakter pracy R. D. w tym okresie pozwala na zakwalifikowanie go jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Na powyższe okoliczności Sąd przesłuchał zawnioskowanych przez odwołującego świadków oraz odwołującego w charakterze strony, przeprowadził też dowód z dokumentów z akt osobowych. Odwołujący przesłuchany w charakterze strony utrzymywał, że w spornym okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w B. pracował jako kierowca, z tym, że jeździł tylko S. (...) , bądź S. (...) . Nie jeździł mniejszymi samochodami, takimi jak Ż. czy N. . Dodał, że do jego obowiązków należał też załadunek towarów, które przewoził. Zeznań odwołującego nie potwierdził zawnioskowany przez niego świadek J. K. , który zeznał, że pracował z odwołującym w spornym okresie w Przedsiębiorstwie (...) w B. . Świadek zeznał, że odwołujący, podobnie jak on był zatrudniony w charakterze kierowcy. Wbrew twierdzeniom odwołującego świadek podał, że odwołujący jeździł S. ale również N. , Ż. . Świadek zeznał, że to dyspozytor decydował o tym jaki samochód danego dnia przydzielić danemu pracownikowi. Dodał, że nawet jeśli któryś pracownik miał uprawnienia do kierowania samochodami ciężarowymi to jeździł również mniejszymi samochodami. Zeznania świadków Z. S. i R. W. nie wniosły wiele do sprawy. Z zeznań R. W. wynika, że pracował on razem z odwołującym z (...) w B. . Świadek podał, że odwołujący pracował tam jako kierowca S. i ciągnika z naczepą. Świadek przyznał jednak, że ma poważne problemy z pamięcią, nie był w stanie nawet sprecyzować czy pracował w (...) w B. w latach 70–tych, 80-tych czy 90-tych. Z zeznań świadka Z. S. wynika, że pracował on z odwołującym w Przedsiębiorstwie (...) w B. , ale w latach 70–tych. Świadek podał, że z tego co pamięta odwołujący pracował wówczas jako kierowca, jeździł w trasy. Podał, że były tam S. tzw. szafy 4,5 tonowe. Oceniając wiarygodność zeznań świadków stwierdzić należy, że na danie wiary w pełni zasługują jedynie zeznania J. K. . Tylko ten świadek w pełni stanowczo i przekonująco wyjaśnił, jaki był rzeczywisty charakter zatrudnienia odwołującego w spornym okresie, wskazując jednoznacznie, że odwołujący pracował jako kierowca samochodów ciężarowych o ładowności pow. 3,5 tony, ale jeździł też samochodami o mniejszym tonażu tj. N. i Ż. . Świadek R. W. , w przeciwieństwie do świadka K. , wielokrotnie zasłaniał się lukami w pamięci i nie był nawet w stanie chociażby w przybliżeniu wskazać okresu, w którym pracował w (...) w B. . Świadek Z. S. natomiast, jak się okazało, w ogóle nie pracował z odwołującym w spornym okresie zatrudnienia. Po przesłuchaniu świadka S. R. D. wyjaśnił, że w Przedsiębiorstwie (...) w B. był zatrudniony dwukrotnie. Pierwszy raz w latach 70 –tych, a następnie w latach 1985-1986r. Za pierwszy okres nie posiada nawet ogólnego świadectwa pracy i nie wykazywał tego okresu jako okresu podlegającego zaliczeniu nawet do ogólnego stażu pracy. Odwołujący nie był też w stanie wskazać w jakim okresie był po raz pierwszy zatrudniony w (...) w B. , jak też nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. Sąd z urzędu podjął próbę ustalenia czy również w latach 70 – tych odwołujący był rzeczywiście zatrudniony w (...) w B. i jaki był rzeczywisty charakter świadczonej przez niego pracy i zwrócił się w tym celu do (...) Urzędu Wojewódzkiego w B. oraz do (...) Przedsiębiorstwa (...) w Sp. z o.o. w B. z prośbą o udostępnienie akt osobowych odwołującego, wskazując, że odwołujący był tam zatrudniony w latach 70–ych. Żadna z tych jednostek nie posiadała jednak jakiejkolwiek dokumentacji mogącej potwierdzać zatrudnienie odwołującego w tym zakładzie w latach 70–ych. W takim stanie rzeczy wobec nieprzedstawienia przez odwołującego żadnych dowodów mogących potwierdzać rzeczywiste świadczenie pracy w (...) w latach 70–tych, jak też daty początku i zakończenia tego zatrudnienia, niemożliwym było zaliczenie tego okresu zarówno do ogólnego stażu pracy, jak też stażu pracy w szczególnych warunkach, tym bardziej, że nie wnioskował o to sam odwołujący. Faktu wykonywania przez odwołującego pracy w szczególnych warunkach w spornym okresie nie potwierdzają też dokumenty z akt osobowych. Z umowy o pracę z dnia 19.07.1985r. wynika, że odwołujący został zatrudniony na stanowisku kierowcy. We wszystkich pozostałych dokumentach z akt osobowych (vide: angaże, przeszeregowania, świadectwo pracy, zaświadczenia o przeszkoleniu z zakresu BHP) stanowisko pracy odwołującego było określane ogólnie jako kierowca. Podkreślenia wymaga, że z żadnego z dokumentów z akt osobowych nie da się wysnuć, chociażby w sposób pośredni wniosku, że w rzeczywistości wykonywał on wyłącznie pracę kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony. Wskazać też należy, na co zwrócił też uwagę organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie, że mając na uwadze przedmiot działalności (...) w B. tj. zaopatrzenie sklepów detalicznych – z dużym prawdopodobieństwem należy przyjąć, że do tego rodzaju prac były wykorzystywane też samochody o niższym ciężarze całkowitym niż 3,5 tony, a więc popularne wówczas N. i Ż. , o których w swoich zeznaniach mówił J. K. . Reasumując powyższe, w przekonaniu Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało by charakter pracy R. D. w spornym okresie pozwalał na zaliczenie go do prac wykonywanych w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku. Jak wskazano wyżej, z przeprowadzonych dowodów wynika, że R. D. nie wykonywał pracy kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, gdyż kierował również samochodami takimi jak N. , Ż. . Tego rodzaju praca nie może być zakwalifikowana jako praca, o której mowa w Wykazie A, dział VII poz. 2. Ponadto, jak przyznał odwołujący w swoich zeznaniach, oprócz pracy kierowcy zajmował się on dodatkowo załadunkiem towarów spożywczych. Tymczasem ciężkie prace załadunkowe, o których mowa w Dziale VIII poz. 1 odnoszą się wyłącznie do materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących. Dlatego też w przekonaniu Sądu Okręgowego, nie było podstaw do przyznania wnioskodawcy emerytury stosownie do treści art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Niezależnie od powyższego wskazać należy, że ZUS niezasadnie wyłączył z okresów pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresy przebywania na zasiłku chorobowym. Literalna wykładania art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, mogłaby wprawdzie potwierdzać zasadność stanowiska organu rentowego w tym zakresie. Nie można jednak pominąć poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2011r. (I UK 12/11), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że zastosowanie tego przepisu (wprowadzonego ustawą z dnia 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw Dz. U. 2004.121.1264) jest uzasadnione jedynie wobec tych osób, które przed dniem jego wejścia w życie tj. przed 1 lipca 2004r., nie spełniły wszystkich warunków nabycia prawa do wcześniejszej emerytury wynikających z art. 184 ust. 1 ustawy. Prawo do emerytury na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje bowiem temu ubezpieczonemu, który spełnia warunki określone w tym przepisie, niezależnie od tego, kiedy osiągnął wiek przewidziany w art. 32 tej ustawy. Jednocześnie wyłączenie okresów zwolnień lekarskich i urlopów macierzyńskich wynika tylko i wyłączenie z art. 32 ust. 1a pkt 1, który datą nawiązuje do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji emerytury i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw . Wówczas okres pracy w szczególnych warunkach obejmował zarówno okresy składkowe, jak i okresy nieskładkowe, jeżeli mieściły się one w okresie wykonywania pracy zgodnie z umową o pracę, zatem zaliczało się również min. okresy zasiłku chorobowego w czasie trwania stosunku pracy przypadające po dniu wejścia w życie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent. Zatem na gruncie przepisów prawa (z wyłączeniem właśnie art. 32 ust. 1a pkt 1), w tym i § 2 rozporządzenia, nie ma przeszkód do uwzględniania także zwolnień lekarskich czy urlopów macierzyńskich. A jak już wyżej wspomniano stosowanie ww. przepisu w stosunku do ubezpieczonych, którzy w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli pełny staż ubezpieczeniowy, w tym wymagany okres pracy w szczególnych warunkach, lecz nie osiągnęli wieku emerytalnego, jest wyłączone. Wymaganie bowiem od takich osób dodatkowo warunku osiągnięcia przed dniem 1 lipca 2004r. odpowiedniego wieku emerytalnego byłoby zbyt daleko idące. Uzasadniając powyższe Sąd Najwyższy wskazał, że pomijałoby się wówczas ochronę prawa tymczasowego, ukierunkowanego na przyszłe świadczenia. Sytuacja osób wymienionych w art. 184 polega właśnie na spełnieniu się tylko części stanu faktycznego koniecznego do nabycia prawa, które poprzedza i zabezpiecza przyszłe prawo podmiotowe. W art. 184 ustawodawca utrwalił sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym. Przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, tj. zobowiązania się przez Państwo do powstrzymania się od jakiejkolwiek ingerencji w istniejące prawo tymczasowe. Gwarancji przyszłego prawa do emerytury złożonej wobec osób, o których mowa w art. 184 ustawy, ustawodawca nie mógł już naruszyć przez ustalenie innego sposobu wyliczenia ich stażu ubezpieczenia. Dlatego też, jak podkreślił Sąd Najwyższy, wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. określonego w art. 184 ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004r. Wymaganie od osób, które spełniły w dniu 1 stycznia 1999r. warunki dotyczące stażu ubezpieczenia dodatkowo warunku osiągnięcia przed dniem 1 lipca 2004r. przewidzianego w art. 32 ustawy wieku należy uznać za zbyt daleko idące, pomijające ochronę prawa tymczasowego, ukierunkowanego na przyszłe świadczenia. Przekładając powyższe rozważania na okoliczności niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości, że staż pracy w szczególnych warunkach R. D. winien być ustalony z uwzględnieniem zwolnień lekarskich –wyszczególnionych w wykazie okresów nieskładkowych z dnia 30.12.2002r. ( vide akta rentowe – karty nieponumerowane). Okresy te to łącznie 149 dni. (tj. 4 miesiące i 29 dni). Dołączenie tego okresu do stażu pracy w szczególnych warunkach spowoduje, że odwołujący legitymuje się stażem pracy w szczególnych warunkach w wymiarze jedynie 14 lat, 8 miesięcy i 8 dni, zamiast wymaganych 15 lat. Zatem uznać należy, że odwołujący w dalszym ciągu nie spełnia kwestionowanej przez ZUS przesłanki wymaganego 15 – letniego stażu pracy w szczególnych warunkach. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu o art. 477 14 §1 kpc oddalił odwołanie R. D. od decyzji z dnia 7.04.2014r., gdyż jest ona słuszna i odpowiada prawu.