Sygn. akt: I C 1122/14 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Nysie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki Protokolant: protokolant sądowy Joanna Pilc-Syposz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na rozprawie w N. sprawy z powództwa (...) S.A. przeciwko M. M. o zapłatę I. zasądza od pozwanej M. M. na rzecz strony powodowej (...) S.A. w W. kwotę 3.183,86 zł (trzy tysiące sto osiemdziesiąt trzy złote i osiemdziesiąt sześć groszy) wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 3 października 2014 r. do dnia zapłaty, II. w pozostałym zakresie powództwo oddala, III. zasądza od pozwanej M. M. na rzecz strony powodowej (...) S.A. w W. kwotę 537,75 zł (pięćset trzydzieści siedem złotych i siedemdziesiąt pięć groszy) tytułem części poniesionych kosztów postępowania, IV. wyrokowi nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. UZASADNIENIE Strona powodowa (...) S.A. w W. w pozwie wniesionym października 2014 r. wniosła o zasądzenie od pozwanej M. M. kwoty 4.244,98 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a nadto o zasądzenie od pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W uzasadnieniu pozwu strona powodowa wskazała, że zawarła z pozwaną w dniu 23 stycznia 2012 r. umowę pożyczki nr (...) , w dniu 28 maja 2012 r. umowę pożyczki nr (...) , a w dniu 16 lipca 2012 r. umowę pożyczki nr (...) . W skład świadczenia, do zwrotu którego pozwana się zobowiązała z tytułu umowy pożyczki nr (...) wchodziły: kwota 1.800 zł tytułem pożyczki netto, odsetki umowne w kwocie 245,71 zł, opłata przygotowawcza (w tym dodatkowa opłata przygotowawcza) w kwocie 250,56 zł, koszt ubezpieczenia spłaty pożyczki w kwocie 288 zł oraz opłata za obsługę pożyczki w domu klienta w kwocie 781,82 zł. Pozwana z tytułu tej pożyczki nie dokonała żadnej spłaty i do uregulowania pozostaje kwota łączna w wysokości 1.723,05 zł w skład której wchodzi kapitał (kwota brutto pożyczki) pozostały do spłaty w wysokości 1.322,85 zł oraz kwota należnej opłaty za obsługę pożyczki w domu w wysokości 400,20 zł. W skład świadczenia, do zwrotu którego pozwana się zobowiązała z tytułu umowy pożyczki nr (...) wchodziły: kwota 800 zł tytułem pożyczki netto, odsetki umowne w kwocie 118,91 zł, opłata przygotowawcza (w tym dodatkowa opłata przygotowawcza) w kwocie 111,36 zł, koszt ubezpieczenia spłaty pożyczki w kwocie 128 zł oraz opłata za obsługę pożyczki w domu klienta w kwocie 411,20 zł. Wobec zmniejszenia rocznej stopy oprocentowania kwota należna do spłaty z tytułu odsetek została pomniejszona o 0,39 zł. Pozwana z tytułu tej pożyczki nie dokonała żadnej spłaty i do uregulowania pozostaje kwota łączna w wysokości 1.385,45 zł w skład której wchodzi kapitał (kwota brutto pożyczki) pozostały do spłaty w wysokości 942,61 zł, kwota należnych odsetek umownych w wysokości 79,84 zł oraz kwota należnej opłaty za obsługę pożyczki w domu w wysokości 363 zł. W skład świadczenia, do zwrotu którego pozwana się zobowiązała z tytułu umowy pożyczki nr (...) wchodziły: kwota 600 zł tytułem pożyczki netto, odsetki umowne w kwocie 88,56 zł, opłata przygotowawcza (w tym dodatkowa opłata przygotowawcza) w kwocie 83,52 zł, koszt ubezpieczenia spłaty pożyczki w kwocie 96 zł oraz opłata za obsługę pożyczki w domu klienta w kwocie 308,40 zł. Wobec zmniejszenia rocznej stopy oprocentowania kwota należna do spłaty z tytułu odsetek została pomniejszona o 0,92 zł. Pozwana z tytułu tej pożyczki nie dokonała żadnej spłaty i do uregulowania pozostaje kwota łączna w wysokości 1.136,48 zł w skład której wchodzi kapitał (kwota brutto pożyczki) pozostały do spłaty w wysokości 761,21 zł, kwota należnych odsetek umownych w wysokości 77,35 zł oraz kwota należnej opłaty za obsługę pożyczki w domu w wysokości 297,92 zł Łączne zobowiązanie do spłaty z tytułu zawartych przez pozwaną umów pożyczek na dzień wniesienia pozwu wynosiło 4.244,98 zł. Pismem z dnia 4 lipca 2014 r. strona powodowa wezwała pozwaną do zapłaty należności żądanej pozwem. Jednocześnie strona powodowa wskazała, iż wraz z umowami pożyczki pozwana wyraziła chęć skorzystania z dodatkowej usługi w postaci obsługi pożyczki w domu. Wysokość opłaty za tę usługę została ustalona z uwzględnieniem kosztów ponoszonych przez stronę powodową (wynagrodzenie pracowników, koszty dojazdów, marża, itp.) Pozwana mimo prawidłowego wezwania na rozprawę w dniu 19 grudnia 2014 r. nie wdała się w spór i nie stawiła się na tę rozprawę Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Dnia 23 stycznia 2012 r. pozwana M. M. zawarła z (...) S.A. w W. umowę pożyczki nr (...) , zgodnie z którą otrzymała do wypłaty kwotę 1.800 zł. Ponadto zobowiązała się zwrócić stronie powodowej kwotę 187,92 zł tytułem opłaty przygotowawczej, kwotę 62,64 zł tytułem dodatkowej opłaty przygotowawczej, odsetki w wysokości 19 % w stosunku rocznym, czyli kwotę 245,71 zł, koszt ubezpieczenia w kwocie 288 zł. Jednocześnie zadeklarowała chęć skorzystania z usługi obsługi pożyczki w domu i zgodziła się uiścić z tego tytułu kwotę 781,82 zł. Zgodnie z umową pożyczkodawca był zobowiązany wobec pożyczkobiorcy do odbioru spłaty rat pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy. Pozwana z tytułu tej pożyczki nie dokonała żadnej spłaty i strona powodowa ustaliła, że do uregulowania przez pozwaną pozostaje kwota łączna w wysokości 1.723,05 zł w skład której wchodzi kapitał (kwota brutto pożyczki) pozostały do spłaty w wysokości 1.322,85 zł oraz kwota należnej opłaty za obsługę pożyczki w domu w wysokości 400,20 zł. Dowód: umowa pożyczki k. 4-6, fakt nie zaprzeczony przez pozwaną, informacja o przekazaniu sprawy do Centrum Windykacji k. 13, informacja o stanie zadłużenia k.
- Dnia 28 maja 2012 r. pozwana M. M. zawarła z (...) S.A. w W. umowę pożyczki nr (...) , zgodnie z którą otrzymała do wypłaty kwotę 800 zł. Ponadto zobowiązała się zwrócić stronie powodowej kwotę 83,52 zł tytułem opłaty przygotowawczej, kwotę 27,84 zł tytułem dodatkowej opłaty przygotowawczej, odsetki w wysokości 19 % w stosunku rocznym, czyli kwotę 119,30 zł, koszt ubezpieczenia w kwocie 128 zł. Jednocześnie zadeklarowała chęć skorzystania z usługi obsługi pożyczki w domu i zgodziła się uiścić z tego tytułu kwotę 411,20 zł. Zgodnie z umową pożyczkodawca był zobowiązany wobec pożyczkobiorcy do odbioru spłaty rat pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy. Pozwana z tytułu tej pożyczki nie dokonała żadnej spłaty i strona powodowa ustaliła, że do uregulowania przez pozwaną pozostaje kwota łączna w wysokości 1.385,45 zł w skład której wchodzi kapitał (kwota brutto pożyczki) pozostały do spłaty w wysokości 942,61 zł, kwota należnych odsetek umownych w wysokości 79,84 zł oraz kwota należnej opłaty za obsługę pożyczki w domu w wysokości 363 zł. Dowód: umowa pożyczki k. 7-9, fakt nie zaprzeczony przez pozwaną, informacja o przekazaniu sprawy do Centrum Windykacji k. 13, informacja o stanie zadłużenia k.
- Dnia 16 lipca 2012 r. pozwana M. M. zawarła z (...) S.A. w W. umowę pożyczki nr (...) , zgodnie z którą otrzymała do wypłaty kwotę 600 zł. Ponadto zobowiązała się zwrócić stronie powodowej kwotę 62,64 zł tytułem opłaty przygotowawczej, kwotę 20,88 zł tytułem dodatkowej opłaty przygotowawczej, odsetki w wysokości 19 % w stosunku rocznym, czyli kwotę 89,48 zł, koszt ubezpieczenia w kwocie 96 zł. Jednocześnie zadeklarowała chęć skorzystania z usługi obsługi pożyczki w domu i zgodziła się uiścić z tego tytułu kwotę 308,40 zł. Zgodnie z umową pożyczkodawca był zobowiązany wobec pożyczkobiorcy do odbioru spłaty rat pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy. Pozwana z tytułu tej pożyczki nie dokonała żadnej spłaty i strona powodowa ustaliła, że do uregulowania przez pozwaną pozostaje kwota łączna w wysokości 1.136,48 zł w skład której wchodzi kapitał (kwota brutto pożyczki) pozostały do spłaty w wysokości 761,21 zł, kwota należnych odsetek umownych w wysokości 77,35 zł oraz kwota należnej opłaty za obsługę pożyczki w domu w wysokości 297,92 zł . Dowód: umowa pożyczki k. 10-12, fakt nie zaprzeczony przez pozwaną, informacja o przekazaniu sprawy do Centrum Windykacji k. 13, informacja o stanie zadłużenia k.
- Pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. strona powodowa poinformowała pozwaną o skierowaniu należności z tytułu wyżej opisanych pożyczek do Centrum Windykacji, z uwagi na zaległości w spłatach rat pożyczek. Dowód: informacja o przekazaniu sprawy do Centrum Windykacji k.
- Pismem z dnia 4 lipca 2014 r. strona powodowa wezwała pozwaną do zapłaty należności z tytułu udzielonych pożyczek nr (...) , nr (...) , nr (...) w kwocie 4.244,98 zł w terminie do 18 lipca 2014 r. pod rygorem wszczęcia postępowania sądowego. Dowód: pismo z dnia 04.07.2014 r. k.
- Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Ustalając stan faktyczny w sprawie Sąd oparł się na dowodach z dokumentów przedłożonych przez stronę powodową, a które nie były kwestionowane przez stronę pozwaną. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 720 k.c. , który stanowi, że przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W przedmiotowej sprawie strony zawarły umowy pożyczki z dnia 23 stycznia 2012 r., 28 maja 2012 r., 16 lipca 2012 r. w których doprecyzowały wysokość pożyczek i sposób spłaty. Pozwana nie spłaciła w pożyczek w wyznaczonym terminie, więc stronie powodowej należy się ich zwrot. Natomiast Sąd uznał, iż nie należy się stronie powodowej całość kwot z tytułu opłat za skorzystanie z usługi obsługi pożyczki w domu. Koszt obsługi pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy jest kosztem związanym z wykonaniem umowy, a nie z jej zawarciem. Jest świadczeniem dodatkowym polegającym na tym, że pracownik pożyczkodawcy przychodzi w określonych datach do pożyczkobiorcy i odbiera od niego raty. Zdaniem Sądu strona powodowa nie może żądać całości opłaty za obsługę pożyczki w domu, w przypadku, gdy pożyczka nie jest spłacana. Strona powodowa w pozwie wskazała, iż wysokość opłaty za obsługę pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkodawcy wynika z uwzględnienia kosztów ponoszonych przez stronę powodową na realizację tej obsługi. Tak więc, gdy pracownik strony powodowej nie stawia się u pozwanego, bowiem ten zaniechał spłaty, strona powodowa nie ponosi żadnych kosztów. Żądanie opłaty za obsługę pożyczki w domu, w sytuacji, gdy taka obsługa nie ma miejsca, jest zdaniem Sądu sprzeczne z postanowieniami przepisów art. 385 1 k.c. Przepis § 1 wyżej wskazanego artykułu stanowi, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Norma prawna zawarta w przepisie kolejnego paragrafu stanowi, że jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Z kolei przepis art. 385 1 § 3 k.c. stanowi, że nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Natomiast przepis kolejnego paragrafu stanowi, że ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Zgodnie z przepisem art. 385 2 k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Zdaniem Sądu skonstruowanie zapisu umowy w ten sposób, iż w przypadku niespłacania pożyczki przez pożyczkobiorcę i braku kosztów związanych z koniecznością obsługi pożyczki w domu, pożyczkodawca w dalszym ciągu jest uprawniony do żądania całości opłaty za obsługę pożyczki w domu, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i nakłada obowiązek zapłaty przez konsumenta za świadczenie, którego nie otrzymał. Ponadto, jeżeli opłata za obsługę pożyczki w domu miałaby być zupełnie oderwana od kosztów ponoszonych przez pożyczkodawcę, należałoby mieć na względzie, iż taki zapis zmierza do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Zgodnie z przepisem art. 359 § 2 1 k.c. , maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne). Tym samym przedmiotowa opłata w oderwaniu od kosztów samej usługi, stawałaby się ukrytymi, wyższymi niż maksymalne, odsetkami od sumy pożyczonego kapitału. Postanowienie takie, jako zmierzające do obejścia prawa byłoby nieważne na mocy przepisu art. 58 § 1 k.c. Tym samym stronie powodowej należało się wynagrodzenie jedynie za faktyczne wizyty w miejscu zamieszkania pozwanej. Strona powodowa reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wskazała jakichkolwiek dowodów na okoliczność liczby wizyt w domu pozwanej zgodnej z harmonogramem spłat. Ustalając stan faktyczny, Sąd miał na względzie regulację przepisu art. 6 k.c. , zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne (ciężar dowodu), a nadto przepisu art. 3 k.p.c. , wedle którego strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Rzeczą Sądu nie jest zatem zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 232 k.p.c. ). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach ( art. 3 k.p.c. ), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ( art. 227 k.p.c. ) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne ( art. 6 k.c. ). Wobec powyższego, Sąd przyjął jedyny pewny miernik liczby wizyt pracowników strony powodowej u pozwanej, mianowicie procentowy stosunek kwoty uiszczonego świadczenia do całości należnej kwoty. W niniejszej sprawie pozwana nie zapłaciła żadnej kwoty z tytułu umów pożyczek z dnia 23 stycznia 2012 r., 28 maja 2012 r., 16 lipca 2012 r. Strona powodowa pomniejszyła już saldo zadłużenia pozwanej o część opłaty za obsługę pożyczki w domu. Tym samym od dochodzonego świadczenia, czyli kwoty 4.244,98 zł należało odjąć pozostałą jeszcze kwotę za obsługę pożyczki w domu w łącznej wysokości1.061,12 zł (400,20 zł+363+297,92 zł), a która była nienależna. W rezultacie pozostała do zapłaty kwota 3.183,86 zł i taką kwotę Sąd zasądził na rzecz strony powodowej. Orzeczenie o odsetkach uzasadnia przepis art. 481 § 1 k.c. Stanowi on bowiem, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Wysokość odsetek reguluje przepis art. 481 § 2 k.c. , który stanowi, że jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. W przedmiotowej sprawie strona powodowa domagała się odsetek od dnia wytoczenia powództwa i od tej daty Sąd zasądził odsetki ustawowe. W pozostałej części Sąd powództwo oddalił. Ponieważ pozwana nie złożyła odpowiedzi na pozew, ani nie stawiła się na rozprawie, Sąd zgodnie z przepisem art. 339 § 1 k.p.c. wydał wyrok zaoczny. Orzeczenie o rygorze natychmiastowej wykonalności uzasadnia z kolei przepis art. 333 § 1 punkt 3 k.p.c. , który nakazuje, w przypadku wydania wyroku zaocznego, nadać rygor natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 100 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. Sąd dokonał stosunkowego rozdzielenia kosztów w częściach odpowiadających częściom, w jakich każda ze stron utrzymała się ze swoim roszczeniem w niniejszym postępowaniu. Na rzecz strony powodowej zasądzone zostało roszczenie w wysokości 75 % tego, czego się domagała. Poniesione przez stronę powodową koszty to: koszt opłaty sądowej w kwocie 100 zł, koszty wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 600 zł oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Łącznie koszty poniesione przez stronę powodową wyniosły 717 zł. 75 % z tej kwoty to 537,75 zł. Pozwana nie poniosła żadnych kosztów. Od pozwanej na rzecz strony powodowej zasądzono więc kwotę 537,75 zł tytułem części kosztów postępowania.