Sad powszechny, II Ka 123/15

(2)położone w O. przy ulicy (...) , w dniu 20 listopada 2011 roku darował: M. K. samochód marki L. (...) nr rej. (...) , H. K. samochód marki V. (...) nr rej. (...) , J. K. samochód marki S. (...) nr rej. (...) i ukrył: skuter marki K. i samochód marki A. (...) oraz broń: sztucer półautomatyczny marki (...) nr (...) , bock marki F. (...) (...) nr (...) , sztucer marki C. (...) V. (...) (...) , nr (...) , bock marki B. (...) (...) nr (...) , dryling marki F. kal. (...) (...) , nr (...) , sztucer marki M. (...) (...) , nr (...) i bock marki S. , (...) nr (...) działając tym samym na szkodę powyższego wierzyciela, tj. o czyn z art. 300 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Ostrołęce wyrokiem z dnia 26 listopada 2014 r. wydanym w sprawie II K 570/13 w ramach zarzucanego aktem oskarżenia czynu uznał P. K. za winnego tego, że w okresie od dnia 27 maja 2011 roku do dnia 20 listopada 2011 r. w O. działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w warunkach grożącej mu niewypłacalności działając na szkodę wierzyciela (...) Spółka z o.o. (...)-(...) G. ul. (...) w celu udaremnienia egzekucji roszczenia dochodzonego przez pokrzywdzonego zbył zagrożone zajęciem mienie i tak: w dniu 27 maja 2011 roku darował na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr (...) H. K. mieszkanie o powierzchni 68,4 m 2 położone w O. przy ulicy (...) , w dniu 20 listopada 2011 roku darował: M. K. samochód marki L. (...) nr rej. (...) , H. K. samochód marki V. (...) nr rej. (...) , J. K. samochód marki S. (...) nr rej. (...) udaremniając wierzycielowi skuteczne wyegzekwowanie dochodzonej w procesie sądowym kwoty, kwalifikując czyn z art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za tak przypisany czyn na podstawie art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. skazał go, a na podstawie art. 300 § 2 k.k. wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres próby 2 lat. Na mocy art. 33 § 1 i 2 k.k. Sąd wymierzył oskarżonemu grzywnę w wymiarze 50 stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł. Orzekając o kosztach, Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w wysokości 655,60 zł, w tym opłatę sądową w wysokości 380 zł. Apelacje od powyższego wyroku wnieśli oskarżyciel posiłkowy (...) Spółka z o.o. oraz obrońca oskarżonego. Pierwszy z apelujących zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości na niekorzyść P. K. , zarzucając naruszenie art. 300 § 3 k.k. poprzez jego niezastosowanie i nie uznanie, że czyn oskarżonego wyrządza szkodę wielu wierzycielom w sytuacji, gdy czyn oskarżonego wyrządził szkodę wielu wierzycielom w myśl art. 300 § 3 k.k. W konkluzji apelacji skarżący wniósł o skazanie oskarżonego za czyn z art. 300 § 3 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności. Drugi z apelujących zaskarżył powyższy wyrok w całości na korzyść oskarżonego. Orzeczeniu temu zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 300 § 2 k.k. poprzez błędną wykładnię wymienionego przepisu, a w konsekwencji błędne i bezpodstawne przyjęcie, iż oskarżony swoim zachowaniem wypełnił dyspozycję przepisu art. 300 § 2 k.k. , 2. mające wpływ na jego treść naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

1. a)art. 4 k.p.k. , art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez nierozważenie okoliczności dotyczących strony podmiotowej oraz przedmiotowej czynu zabronionego zarzucanego P. K. , w szczególności w odniesieniu do świadomości oskarżonego (bądź jej braku) co do skutku związanego z dokonywanymi czynnościami oraz rzeczywistą wolą oskarżonego w zakresie celu ich dokonywania, a w rezultacie popadnięcie przez Sąd w rażącą dowolność ocen i zastąpienie prawdziwych ustaleń faktycznych niedopuszczalnymi w ustawie karnej domniemaniami,
2. b)art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k. poprzez niewskazanie przez Sąd w treści pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku na jakich dowodach Sąd oparł się uznając konkretne fakty za udowodnione (w szczególności wskazujących na sprawstwo oskarżonego w popełnieniu zarzucanego czynu), bądź nieudowodnione i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, w tym nie dokonanie oceny oraz nie ustosunkowanie się do dowodów o charakterze korzystnym dla oskarżonego, a także niezamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku toku rozumowania, jaki doprowadził do wniosków o wiarygodności jednych dowodów i braku wiarygodności innych, a poprzestanie na lakonicznych i ogólnikowych stwierdzeniach w tym zakresie, co uniemożliwiło dokonanie prawidłowej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia,
3. c)art. 424 § 1 pkt. 2 k.p.k. poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez Sąd I instancji podstaw prawnych wyroku, a ograniczenie się wyłącznie do wymienienia przepisów prawa materialnego, których dyspozycję w ocenie Sądu wypełnił oskarżony swoim zachowaniem, bez przedstawienia przy tym argumentacji przemawiającej za dokonaniem takiej właśnie kwalifikacji prawnej, 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który miał istotny wpływ na treść orzeczenia polegający na niezasadnym przyjęciu, że oskarżony P. K. w celu udaremnienia egzekucji dochodzonego przez (...) Spółka z o.o. roszczenia w sposób przemyślany podjął kroki mające na celu wyzbycia się majątku, a w konsekwencji swoim zachowaniem wypełnił znamiona czynu zabronionego stypizowanego w art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Stawiając powyższe zarzuty apelujący wniósł o uniewinnienie oskarżonego P. K. od zarzucanego mu czynu, ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Wniesione przez obrońcę oskarżonego oraz oskarżyciela posiłkowego apelacje są bezzasadne w stopniu oczywistym. Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, wprowadzając do procesu wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody. Ocena tych dowodów, znajdująca odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jest wszechstronna, szczegółowa, uwzględnia wszystkie okoliczności ujawnione na rozprawie, zarówno te, które przemawiały na korzyść oskarżonego, jak i na jego niekorzyść. Nadto, dokonana została w sposób spełniający wymogi art. 7 k.p.k. , tj. po rozważeniu wszystkich przeprowadzonych dowodów, według zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Jeżeli zatem ocena dowodów została dokonana w ramach swobody, o której mowa w art. 7 k.p.k. , a nadto bez naruszenia art. 4 k.p.k. i 410 k.p.k. , nie można stwierdzić, by ustalenia faktyczne dokonane w sprawie obarczone były jakimś błędem, w szczególności mogącym mieć wpływ na treść wyroku. Podkreślenia wymaga zarazem, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w najistotniejszych aspektach, tj. zarówno w zakresie ustaleń faktycznych, oceny dowodów jak i oceny prawnej zachowania oskarżonego ma charakter modelowy i w sposób precyzyjny przedstawia zarówno stanowisko Sądu I instancji, jak również argumenty, jakie za tym stanowiskiem miałyby przemawiać. W znacznej mierze w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znajdują się odpowiedzi na wszystkie pytania, czy zagadnienia wskazane we wniesionych środkach odwoławczych, co powoduje, że akceptując stanowisko Sądu I instancji, Sąd odwoławczy zwolniony jest od ponownego, szczegółowego przedstawiania tych samych okoliczności, na jakie wskazał już Sąd Rejonowy. W tym stanie rzeczy podkreślenia wymaga jedynie, że Sąd meriti słusznie uznał zachowanie oskarżonego za wypełniające znamiona występku z art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Przestępstwo określone w wymienionym przepisie ma charakter skutkowy, a więc do wypełnienia wszystkich jego znamion niezbędne jest udaremnienie, bądź uszczuplenie egzekucji. To w konsekwencji oznacza, iż kryminalizacją objęto tylko te postacie udaremnienia egzekucji przez dłużnika, które prowadzą do oznaczonego skutku w postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela. Przez „udaremnienie zaspokojenia wierzyciela” należy rozumieć całkowite uniemożliwienie zaspokojenia jego roszczenia – wierzyciel nie znajdzie zaspokojenia nawet w części. Przez „uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela” należy zaś rozumieć zmniejszenie zaspokojenia wierzyciela, a więc uniemożliwienie zaspokojenia jego roszczenia w jakiejkolwiek części. Wymienione skutki przestępne są określone w art. 300 § 2 k.k. , który dotyczy także mienia „zagrożonego zajęciem”. W świetle tego przepisu nie jest zatem wymagane, aby w czasie przestępnego działania istniało już orzeczenie, którego wykonanie sprawca chce udaremnić (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt VKK 226/11). Przenosząc powyższe wywody na grunt przedmiotowej sprawy należy jednoznacznie stwierdzić, że skoro pokrzywdzony w 2010 roku wystąpił do Sądu Okręgowego w Łodzi w celu uzyskania zaspokojenia swoich roszczeń względem oskarżonego, to od tego czasu istnieje wspomniany wyżej stan zagrożenia zajęciem. W zaistniałej sytuacji dokonanie przez P. K. w okresie od dnia 27 maja 2011 roku do dnia 20 listopada 2011 roku czynności rozporządzających polegających na zbyciu składników swego majątku, niewątpliwie musi zostać uznane za wyczerpuje dyspozycję art. 300 § 2 k.k. Oskarżony miał świadomość, iż znajduje się w stanie grożącej mu niewypłacalności, czynności przez niego przedsiębrane miały na celu udaremnienie przyszłej egzekucji. Z punktu widzenia odpowiedzialności karnej za czyn z art. 300 § 2 k.k. absurdalnymi są twierdzenia oskarżonego i jego obrońcy, iż P. K. nie miał poczucia współwłasności mieszkania położonego przy ul. (...) w O. , jak też został tylko dopisany w akcie notarialnym jako współwłaściciel. Z dowodów zgromadzonych w rzeczonej sprawie wyraźnie wynika, że wskazany lokal małżonkowie K. nabyli w związku z zawarciem umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesieniem tego lokalu na ich rzecz jako małżonków na prawach wspólności ustawowej. Wewnętrzne odczucia oskarżonego w tym przypadku nie mają żadnego znaczenia. Niczym nieuzasadnione pozostają również wywody apelującego, iż oskarżonemu nie można przypisać winy umyślnej w postaci zamiaru kierunkowego. Niewątpliwie P. K. miał świadomość posiadania znacznego zadłużenia i liczył się z możliwością jego dochodzenia przez wierzycieli na drodze sądowej. Gdy obawy te urzeczywistniły się, podjął nie jedną, lecz szereg czynności faktycznych i prawnych zmierzających do uszczuplenia swojego majątku. Wbrew twierdzeniom skarżącego obrońcy rozwiązanie zawartej uprzednio umowy darowizny nie świadczy o chęci dobrowolnego uregulowania należności, a potwierdza wcześniej podjęty zamiar. Zauważyć należy, iż zwrócony lokal został obciążony hipoteką na rzecz D. S. , której wysokość znacznie przewyższała wartość nieruchomości. Z uwagi na obowiązującą w prawie cywilnym zasadę pierwszeństwa zaspokojenia wierzycieli hipotecznych przed osobistymi, wierzytelność pokrzywdzonego (...) Sp. z o.o. nie miała szans na realizację. Odnosząc się do apelacji wniesionej przez oskarżyciela posiłkowego, a kwestionującej kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonemu, wskazać należy, iż przepis art. 300 § 3 k.k. stanowi typ kwalifikowany przestępstwa niezaspokojenia wierzyciela z art. 300 § 1 k.k. ze względu na wyrządzenie szkody wielu wierzycielom. Oznacza to, że sprawca udaremnia lub uszczupla zaspokojenie większej liczby wierzycieli niż w typie podstawowym, a zatem powoduje ten sam skutek, ale na szerszą skalę. Skutek ten musi być objęty umyślnością. W piśmiennictwie prawniczym – słusznie zresztą – przyjmuje się, iż znaczenie słowa „wielu” wskazuje na konieczność wyrządzenia czynem zabronionym szkody 10 albo większej liczbie wierzycieli (H. Pracki, Przestępstwa, s. 165-166; O. Górniok, w: O. Górniok (red.), Prawo, s. 108; M. Kulik, w: Mozgawa (red.), Kodeks karny, 2013, s. 701). Tymczasem w rzeczonej sprawie brak jest podstaw, aby czynić ustalenia o tak dużej liczbie pokrzywdzonych czynem P. K. oraz okolicznościach jego popełnienia. Niemożliwym jest także przypisanie zachowaniu oskarżonego umyślności oraz zamiaru kierunkowego popełnienia przestępstwa. Z powyższych powodów apelacje obrońcy oskarżonego i oskarżyciela posiłkowego należało uznać za oczywiście bezzasadna. Z przytoczonych względów Sąd Odwoławczy – na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. – orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku. Orzeczenie o kosztach za postępowanie odwoławcze uzasadniają przepisy art. 624 § 1 k.p.k. i art. 17 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (Dz.U. Nr 49, poz. 223 z późn. zm.).