Sygn. akt: VU 2467/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Mirosława Molenda-Migdalewicz Protokolant : Katarzyna Awsiukiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 r. w Legnicy sprawy z wniosku R. A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o emeryturę na skutek odwołania R. A. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 12 maja 2014 roku znak (...) oddala odwołanie Sygn. akt VU 2467/14 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na mocy decyzji z dnia 12 maja ,znak (...) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 21 marca 2014r. odmówił wnioskodawcy R. A. prawa do emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy podał, powołując się na art. 184 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz na § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , iż wnioskodawca nie udowodnił 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zdaniem organu rentowego ubezpieczony w dniu wejścia w życie ustawy ( 01 styczeń 1999r. ) udowodnił 23 lata, 6 miesięcy i 12 dni stażu sumarycznego oraz nie udowodnił żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych wobec wymaganych 15 lat. Organ rentowy nie uznał do stażu ogólnego okresu pobierania nauki od 01 września 1970 do 24 czerwca 1972r. na podstawie świadectwa pracy z dnia 06 grudnia 1988r. z uwagi na nieczytelną pieczątkę zakładu pracy i podpis Dyrektora Szkoły oraz brak indywidualnej umowy o naukę zawodu zawartej z (...) Przedsiębiorstwem Budownictwa (...) we W. . Ponadto w legitymacji ubezpieczeniowej brak pieczątki oraz podpisu osoby dokonującej wpisu za w/w okres. Przedłożone dodatkowe dokumenty nie są wystarczające, aby przyznać prawo do świadczenia. Zakład nie uznał jako pracy w szczególnych warunkach okresu: od 25 czerwca 1996r. do 18 marca 1998r. oraz od 07 września 1998r. do 31 grudnia 1998r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. w L. na podstawie świadectw pracy z dnia 18 marca 1998r. i z dnia 26 lutego 1999r., ponieważ nie określono charakteru pracy ściśle wg właściwego wykazu, działu i pozycji Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i nie powołano się na w/w rozporządzenie oraz nie określono stanowiska pracy według właściwego przepisu branżowego tj. aktu prawnego ustanowionego przez właściwego ministra lub kierownika urzędu centralnego, centralne związki spółdzielcze dla podległych i nadzorowanych zakładów pracy, z których wynika zajmowane stanowisko. W związku z przedłożonymi przez wnioskodawcę w dniu 17 czerwca 2014r. dodatkowymi dokumentami, w dniu 01 lipca 2014 r. została wydana kolejna decyzja odmowna, którą organ rentowy uwzględnił do stażu szczególnego 1 rok, 9 miesięcy i 29 dni. Organ rentowy uwzględnił okres zatrudnienia wnioskodawcy od 25 czerwca 1996r. do 18 marca 1998r. oraz od 07 września 1998r. do 31 grudnia 1998r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. w L. z wyłączeniem 16 dni urlopów bezpłatnych i 69 dni zasiłków chorobowych. Organ rentowy nadal nie uznał do stażu ogólnego okresu pobierania nauki od 01 września 1970 do 24 czerwca 1972r.. W odwołaniu od decyzji ZUS z dnia 12 maja 2014 r., skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie spornych okresów zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach oraz uwzględnienie okresu pobierania nauki do stażu ogólnego. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując w całości treść zaskarżonej decyzji i argumenty w niej przedstawione. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: R. A. , ur. (...) , wykształcenie zawodowe-murarz-tynkarz. Na dzień 01 stycznia 1999r. wykazał 23 lata, 6 miesięcy i 12 dni okresów składkowych i nieskładkowych oraz 1 rok, 9 miesięcy i 29 dni stażu w szczególnych warunkach. Jest członkiem OFE, ale wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Wiek emerytalny 60 lat osiągnął (...) , po złożeniu wniosku o emeryturę. ( bezsporne ) W okresie od 01 września 1970 r. do 24 czerwca 1972r. ( 1 rok, 9 miesięcy i 24 dni ) wnioskodawca był zatrudniony we (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) we W. na stanowisku uczeń-murarz. Dyrektor zakładu podpisał umowę z (...) Szkołą Zawodową (...) , natomiast wnioskodawca nie podpisywał z zakładem pracy umowy o naukę zawodu. Skarżący posiadał status pracownika. 3 dni w tygodniu była nauka w szkole, 3 dni praktyka, raz w miesiącu otrzymywał wynagrodzenie. Dowód: t. II, k. 9 akt ubezpieczeniowych- świadectwo pracy; t. III, k. 10 akt ubezpieczeniowych-wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej na k.33,82; świadectwo ukończenia ZSZ (...) , k. 16; akta osobowe dot. okres. zatrud. w latach 1972-1977- odpis świadectwa ukończenia ZSZ (...) , k.5; zeznania wnioskodawcy- nagranie audio-video-00:16:37-00:33:
- W okresie od 07 grudnia 1972 r. do 31 marca 1977 r. ( 4 lata, 3 miesiące i 25 dni ) wnioskodawca był zatrudniony w (...) w K. Zakładzie (...) w K. na stanowisku murarza. Od 25 kwietnia 1974 r. do dnia 21 października 1975r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Skarżący był zatrudniony w brygadzie remontowo-budowlanej, która obsługiwała wszystkie zakłady przy (...) . Brygada zajmowała się budową i remontem mieszkań i budynków gospodarczych, zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz budynku. Prace skarżącego polegały na murowaniu, układaniu cegieł, pustaków, kładzeniu tynku, malowaniu w wymiarze 8- godzinnego czasu pracy, w okresie od wiosny do jesieni w wymiarze 10-12 godzin dziennie. Dowód: t.II akt ubezpieczeniowych- świadectwo pracy, k. 11; akta osobowe- umowa o pracę, k.8; angaże, k.16,17; świadectwo pracy, k. 19; zaświadczenie o odbyciu zasadniczej służby wojskowej, k. 21; t. III, k. 10 akt ubezpieczeniowych-wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej na k.7; zeznania wnioskodawcy- nagranie audio-video-00:16:37-00:33:
- Od dnia 01 lipca 1977 r. do dnia 04 kwietnia 1978 r. ( 9 miesięcy i 4 dni ) wnioskodawca wykonywał pracę na stanowisku murarza w Zakładach (...) we W. Odcinek L. , przyjęty do brygady remontowo-budowlanej. Praca skarżącego polegała na wykonywaniu prac murarskich, tynkarskich, malarskich w pomieszczeniach po Armii Radzieckiej. Podczas tego zatrudnienia ubezpieczony uległ wypadkowi i od dnia 04 kwietnia 1978 r. do dnia 24 kwietnia 1979 r. przebywał na rencie. Dowód: t.II akt ubezpieczeniowych- świadectwo pracy, k. 13; akta osobowe- umowa o pracę, angaże, karta obiegowa zmiany, k. 1-6; t. III, k. 10 akt ubezpieczeniowych-wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej na k.7; zeznania wnioskodawcy- nagranie audio-video-00:16:37-00:33:
- W okresie od 02 maja 1979 r. do 31 stycznia 1993 r. ( 13 lat, 7 miesięcy i 6 dni ) skarżący był zatrudniony w (...) w K. Zakładzie (...) w K. , po wyłączeniu okresów zasiłków chorobowych: od 17 do 20 stycznia 1992r.- 4 dni, od 22 sierpnia do 18 września 1992 r.- 28 dni, od 21 września do 12 października 1992r. – 22 dni ( łącznie 54 dni ). W dniu 02 maja 1979 r. strony zawarły umowę o pracę, w której powierzono R. A. obowiązki pastucha bydła na okres pasienia bydła od wiosny do jesieni. Praca na tym stanowisku wiązała się z wypełnianiem obowiązków polegających na zaganianiu i wyganianiu bydła do obór, sprawdzaniu stanu ogrodzenia na pastwisku, karmieniu bydła. W dniu 02 listopada 1979 r. zawarto kolejną umowę o pracę, w której powierzono skarżącemu obowiązki konserwatora budowlanego. Na tym stanowisku skarżący zajmował się naprawami i remontami, były to prace związane z poprawianiem ubytków w posadzkach- trzeba było skuć starą posadzkę, wyrobić beton, zalać betonem, wyrównać powierzchnię; prace związane z osadzaniem drzwi, naprawą dachów, wykonywaniem podjazdów betonowych dla pojazdów i maszyn rolniczych. Pomimo braku prawa jazdy wnioskodawca jeździł ciągnikiem wewnątrz obiektów, rozwoził siano, słomę, paszę na obiekty. W dniu 01 lutego 1983 r. R. A. zatrudniony w charakterze traktorzysty został przeszkolony z zakresu aparatury ochrony roślin, środków chemicznych ochrony roślin, ich stosowania oraz zasad przestrzegania przepisów bhp- w wyniku czego został upoważniony do wykonywania chemicznych zabiegów ochrony roślin oraz pracy przy środkach chemicznych. Podobne szkolenie wnioskodawca odbył 22 stycznia 1988r.. W dniu 05 grudnia 1983 r. powierzono skarżącemu stanowisko pracownika produkcji roślinnej, do którego obowiązków należało: wykonywanie wszelkich prac polowych, stosownie do poleceń brygadzisty; wykonywanie innych prac w obrębie gospodarstwa oraz poza gospodarstwem i powierzonego rozładunku i załadunku oraz wszelkich innych prac zleconych doraźnie przez brygadzistę; przestrzeganie przy wykonywaniu wszelkich robót przepisów bhp i przeciwpożarowych szczególnie przy obsłudze maszyn i urządzeń rolniczych; właściwe obchodzenie się z przydzielonymi narzędziami, sprzętem ochrony osobistej, odpowiednie ich przechowywanie i konserwacja; właściwe i prawidłowe wykorzystanie materiałów przydzielonych do wykonywania zadań jak materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin, itp. Praca skarżącego na tym stanowisku wiązała się m.in. z obsługą aparatu do spryskiwania roślin. W tym celu jeździł z traktorzystą i opryskiwał uprawy środkami przeciwgrzybicznymi, pestycydami. (...) w K. liczyło ok. 1000 ha., opryski odbywały się kilka razy w roku przez miesiąc do trzech miesięcy. W czasie kiedy nie wykonywał oprysków wykonywał prace traktorzysty. Dowód: t.II akt ubezpieczeniowych- świadectwo pracy, k. 15; akta osobowe- umowy o pracę, k.11,12; angaże, k.16-20;zaświadczenie o przeszkoleniu, k. 21; zakres czynności i obowiązków, k. 22;angaże, k. 23-46;świadectwo pracy, k. 47; t. III, k. 10 akt ubezpieczeniowych-wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej na k.8-9; zeznania wnioskodawcy- nagranie audio-video-00:16:37-00:33:
- Sąd zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym przed 01 stycznia 1949r., będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3 innym niż 65 lat dla mężczyzn. Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1 , rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . I tak zgodnie z § 4 tego rozporządzenia pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Z mocy art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej cytowane przepisy znajdują zastosowanie w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., którym przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 , jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ( 01.01.1999r. ) osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa ( ust. 2 ). W sprawie bezspornym był fakt, iż w dacie złożenia wniosku o emeryturę wnioskodawca udowodnił 23 lata, 6 miesięcy i 12 dni okresów składkowych i nieskładkowych, 1 rok, 9 miesięcy i 29 dni stażu pracy w szczególnych warunkach, przystąpił do OFE, ale wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Wiek emerytalny 60 lat osiągnął (...) , po złożeniu wniosku o emeryturę. Nadto – w ocenie organu rentowego – na dzień 01 stycznia 1999r. nie udowodnił wymaganego 25 – letniego stażu ogólnego oraz 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca wskazywał natomiast, że ma wymagany staż ogólny oraz 15 – letni okres pracy w szczególnych warunkach. Sąd podzielił stanowisko organu rentowego w tym zakresie, że wnioskodawca nie posiada wymaganego 15 – letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, natomiast nie podzielił stanowiska organu rentowego co do braku legitymowania się 25 letnim stażem ogólnym. Jeśli chodzi o staż ogólny, sporny był okres od 01 września 1970 r. do 24 czerwca 1972r. ( 1 rok, 9 miesięcy i 24 dni ) w którym wnioskodawca był zatrudniony we (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) we W. na stanowisku uczeń-murarz. Z zeznań wnioskodawcy wynika, iż jakkolwiek nie podpisywał z zakładem pracy umowy o naukę zawodu, której podpisanie wymagane było przez ówcześnie obowiązujące przepisy – ustawa z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz.U.1958.45.226 ) dla uznania okresu nauki jako okresu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, to posiadał status pracownika. Dokumentami pośrednimi świadczącymi o tym jest fakt wystawienia przez zakład pracy legitymacji ubezpieczeniowej, świadectwo ukończenia przyzakładowej (...) Szkoły Zawodowej dla pracujących oraz świadectwo pracy, choć z nieczytelną pieczątką imienną, lecz wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej potwierdzają ten okres zatrudnienia. Sąd uznał zatem, iż wnioskodawca na dzień 01 stycznia 1999r. legitymuje się 25-letnim ogólnym stażem pracy, wraz z okresem uznanym przez ZUS posiada 25 lat, 4 miesiące i 6 dni stażu ogólnego. Jeśli chodzi o staż pracy w szczególnych warunkach Sąd na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie uznał, iż wnioskodawca na dzień 01 stycznia 1999 r. nie wykazał 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. są okresy w których praca w szczególnych warunkach wykonywana była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku i tylko praca wymieniona w wykazie A załącznika do rozporządzenia- §2 ust.1 i §4 ust.1 w/w rozporządzenia. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku, stale tj. ciągle wykonuje pracę w szczególnych warunkach i nie wykonuje w tym czasie żadnych innych czynności nie związanych z zajmowanym stanowiskiem ( por. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 1308/12, LEX nr 1286495; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt III AUa 1069/12, LEX nr 1312031). Dla oceny czy konkretna praca była pracą wykonywaną w szczególnych warunkach decydujące znaczenie ma nie sama nazwa zajmowanego stanowiska a czynności w jej ramach faktycznie wykonywane ( vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt III AUa 1192/12 , LEX nr 1240032; wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 1221/12, LEX nr 1294841). Do kognicji Sądu należy zatem samodzielne ustalenie, jakie prace wykonywał wnioskodawca i czy prace te należy zaliczyć do prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( por. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 910/12, LEX nr 1293579 ). Postępowanie sądowe o świadczenia emerytalno-rentowe regulowane jest przepisami kodeksu postępowania cywilnego , które nie zawiera ograniczeń dotyczących postępowania dowodowego co oznacza, iż okoliczności, od których uzależnione jest prawo do emerytury mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego , w tym także zeznaniami świadków czy opiniami biegłych ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt III AUa 291/12, LEX nr 1223240 ). Po przeprowadzeniu w sprawie postępowania dowodowego, w szczególności z akt ubezpieczeniowych i osobowych wnioskodawcy, jak również z zeznań wnioskodawcy Sąd uznał, iż poza okresem uznanym przez ZUS od 25 czerwca 1996r. do 18 marca 1998r. oraz od 07 września 1998r. do 31 grudnia 1998r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. w L. , wnioskodawca w żadnym z pozostałych okresów zatrudnienia nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Pracując na stanowisku murarza tynkarza we (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) we W. ; w (...) w K. Zakładzie (...) w K. oraz w Zakładach (...) we W. Odcinek L. , wnioskodawca wykonywał prace murarza tynkarza przy remoncie i budowie budynku, zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz budynku. Żadne z tych prac nie zostały wymienione w wykazie A załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , a tym samym prace te nie uprawniają do nabycia prawa do emerytury w wieku obniżonym. Ze względu na brak dostatecznych dowodów nie uznano także jako pracy w szczególnych warunkach pracy w (...) w K. od 02 maja 1979 r. do 31 stycznia 1993 r.. Jak wynika z akt osobowych wnioskodawcy w początkowym okresie od 02 maja 1979 r. do 01 listopada 1979 r. wykonywał on pracę pracownika produkcji zwierzęcej polegającą na wypasie bydła, które także nie są wymienione w wykazie A załącznika do w/w rozporządzenia, a od 02 listopada 1979 r. wykonywał prace konserwatora budowlanego i traktorzysty, po przeszkoleniu w dniu 01 lutego 1983 r. z zakresu aparatury ochrony roślin pracował na stanowisku pracownika produkcji roślinnej przy opryskach, jeżdżąc z innym traktorzystą, ale żadnej z tych prac nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W toku postępowania sądowego nie udało się ustalić okresu, w którym wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywałby wyłącznie pracę traktorzysty, którą można by zaliczyć do pracy w szczególnych warunkach, zgodnie z zapisami działu VIII, poz. 3- prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych. Jak zeznał wnioskodawca opryski wykonywane były kilka razy do roku przez okres kilku miesięcy i nie były wykonywane codziennie, a w pozostałym okresie wykonywał inne prace, w tym prace traktorzysty. Nawet gdyby uwzględnić okres wskazany w aktach osobowych, kiedy wnioskodawca był po raz pierwszy wymieniony jako traktorzysta od 01 lutego 1983 r. do końca zatrudnienia w (...) K. , to byłby to okres 9 lat, 10 mcy i 6 dni, lecz z protokołu przesłuchania skarżącego wynika, iż w tym okresie na stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy nie wykonywał on pracy traktorzysty, a wszystkie pozostałe prace które wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, nie były pracami wymienionymi w wykazie A załącznika do cytowanego rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, iż wnioskodawca na dzień 01 stycznia 1999 r. nie legitymuje się wymaganym 15 letnim okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach i Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 kodeksu postępowania cywilnego oddalił odwołanie R. A. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 12 maja 2014 r., znak (...) .