Sad powszechny, VI Gz 92/15

Sygn. akt VI Gz 92/15 POSTANOWIENIE Dnia 23 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Beata Hass-Kloc Protokolant: st. sekr. sądowy Joanna Kościak po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa: R. S. przeciwko: A. S. o zapłatę w przedmiocie zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w R. V Wydział Gospodarczy z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt V GC 767/14 w przedmiocie odrzucenia pozwu postanawia: I. uchylić zaskarżone postanowienie, II. oddalić wniosek powoda o zawieszenia postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2.10.2014r Sąd Rejonowy w R. V Wydział Gospodarczy w pkt I odrzucił pozew, a w pkt. II uchylił postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 18 czerwca 2013 r. w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty wydanemu przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt V GNc 1493/

1. W pisemnych motywach niniejszego podniósł ,że powód R. S. w pozwie z dnia 27 marca 2013 r. zażądał zasądzenia od pozwanej A. S. kwoty 1.451,42 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 2010 r. W jego uzasadnieniu podał, że strony zawarły w dniu 19 maja 1998 r. umowę spółki cywilnej. W ramach tej spółki są uprawnieni do udziału w zyskach po 50 %. Wspólnicy pozostają w konflikcie, zarząd majątkiem sprawuje pozwana, która to nie wypłaciła powodowi części zysku za rok
2. Dochodzona kwota stanowi udział w zysku wykazany przez pozwaną w PIT za 2009 r. Powód nadmienił, że wspólnicy byli małżonkami, majątek spółki cywilnej z chwilą jego powstania stanowi majątek odrębny od majątku małżeńskiego i nie podlega podziałowi w ramach postępowania o podział majątku małżeńskiego. Pozwana złożonym sprzeciwie od nakazu zapłaty podała, że w toku jest sprawa o podział majątku dorobkowego stron, nadto powód pobrał z konta spółki w 2009 r. ponad 50.000 zł na własne cele, nie związane z prowadzeniem działalności spółki. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2014 r. pozwana zażądała odrzucenia pozwu i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, względnie oddalenia powództwa. Pozwana wskazała, że pomiędzy stronami toczy się sprawa o podział majątku wspólnego spółki cywilnej rozwiązanej dnia 31 grudnia 2012 r. Sprawa ta obejmuje również rozliczenie zysków i strat spółki za okres objęty pozwem. W związku z tym wytoczenie niniejszego powództwa jest niedopuszczalne i zachodzą przesłanki określone treścią art. 199 § 1 pkt 2 kpc . W piśmie procesowym z dnia 29 września 2014 r. powód podniósł, że od dnia rozwodu spółka cywilna istniała pomiędzy obcymi osobami. Na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. strony podtrzymały swe żądania. Oświadczyły, że bezspornym jest fakt rozwiązania spółki dnia 31 grudnia 2012 r. nadto, że strony nie zawierały umowy wyłączającej wspólność ustawową małżeńską. W toku jest sprawa o podział majątku. W rozważaniach prawnych Sąd Rejonowy przywołał treść art. 199 § 1 pkt 2 kpc wskazują ,że Sąd odrzuci pozew , jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. W ocenie Sądu Rejonowego w toczącym się postępowaniu o podział majątku dorobkowego koniecznym dla ustalenia składników podlegającego podziałowi majątku jest ustalenie majątku spółki cywilnej, którą strony prowadziły i w związku z rozwiązaniem spółki dokonanie rozliczenia majątku wspólnego z uwzględnieniem składników związanych z prowadzoną przez strony w formie spółki cywilnej działalnością gospodarczą. Wbrew twierdzeniom powoda majątek spółki cywilnej z chwilą jego powstania, zdaniem Sądu Rejonowego, nie stanowi majątku odrębnego od majątku małżeńskiego. Majątek taki bowiem w istocie nie istnieje, z chwilą zawarcia umowy spółki można mówić o majątku wspólnym wspólników spółki cywilnej, w tym konkretnym przypadku współmałżonków. Konsekwencją powyższego jest konieczność zaliczenia tegoż majątku, co do zasady do majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską, w istocie wspólność jest jedna, a istnieją jej dwie podstawy formalno prawne. W zaistniałym w sprawie stanie rzeczy nie sposób, zatem przyjąć, w ocenie Sądu Rejonowego, mimo faktu, iż spółka trwała po ustaniu związku małżeńskiego, że sprawa tocząca się aktualnie przed tutejszym sądem o podział majątku wspólnego może być prawidłowo rozstrzygnięta bez kompleksowego rozliczenia spółki za cały okres jej istnienia. W tych okolicznościach Sąd ten uznał, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka procesowa określona w art. 199 § 1 pkt 2 kpc uzasadniająca odrzucenie pozwu. Na marginesie wskazano , iż nawet przyjęcie odmiennej koncepcji ,niż wyżej zaprezentowana w przedmiocie zasadności odrzucenia pozwu, generowałoby uznanie konieczności rozdzielenia mas majątkowych stanowiących przedmiot współwłasności i po rozliczeniu majątku dorobkowego, w tym majątku związanego z prowadzoną w formie spółki działalnością gospodarczą, konieczność dokonania podziału majątku będącego przedmiotem współwłasności stron po ustaniu spółki cywilnej (majątku powstałego w okresie od ustania związku małżeńskiego do ustania stosunku spółki). Ewentualnie zatem w takim trybie powód mógłby dochodzić swych ewentualnych praw, nie może tego natomiast, z racji rozwiązania spółki skutecznie realizować w trybie procesu o zapłatę. Na koniec Sąd Rejonowy odniósł się do treści pkt. II wydanego orzeczenia podnosząc ,że ponieważ wydany w niniejszej sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym utracił moc (w sensie prawnym nie istnieje) w skutek złożenia przez pozwaną skutecznego sprzeciwu, należało na podstawie art. 359 § 1 kpc w zw. z art. 777 § 1 kpc uchylić postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności temuż nakazowi. Powyższe orzeczenie zaskarżył powód wnosząc o jego uchylenie; nie precyzując zarzutów podniósł ,że powód doskonale wiedziała jaka kwota jest mu należna z tytułu rozliczeń w spółce za rok 2009 i kiedy ma być mu wypłacona. Zarzucił, że majątek po zlikwidowanej spółce wchodzi do majątków osobistych wspólników w oparciu o kodeks cywilny , a nie kodeks rodzinny i opiekuńczy . Jednocześnie wniósł o zawieszenie niniejszego postepowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postanowieniem wstępnym czy w skład majątku dorobkowego wchodzi majątek spółki cywilnej. Sąd Okręgowy mając na uwadze powyższe zważył co następuje: Zażalenie powoda zasługuje na uwzględnienie. Oceniając zarówno zarzuty podniesione w zażaleniu przez pryzmat argumentów przytoczonych przez Sąd Rejonowy należy na wstępie dokonać pewnych rozważań natury prawnej , albowiem wykładnia przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego mimo ich zmiany polegającej na ich uporządkowaniu co do stosunków majątkowych małżonków nadal budzi istotne wątpliwości. Spółka cywilna jest stosunkiem zobowiązaniowym łączącym strony umowy. W wyniku jej zawarcia powstaje organizacja wspólników powiązanych wspólnością łączną dla osiągnięcia wspólnego celu. Istnienie między małżonkami ustroju ustawowego ustroju majątkowego oznacza równoległe czasowe istnienie dwóch wspólności łącznych , podlegających samodzielnym reżimom prawnym. Co do zasady ustanie którejkolwiek z nich powoduje zmiany w sferze drugiej. Podstawową cechą istniejącej między wspólnikami wspólności łącznej jest jej bezudziałowy charakter. Każdemu z wspólników przysługują równe prawa do całego majątku . W tej sytuacji nie można mówić o jakichkolwiek udziałach wspólników w czasie trwania spółki cywilnej , ani udziałach w poszczególnych składnikach tego majątku. Zgodnie zaś z treścią art. 863 par 1 kc wspólnik nie może rozporządzać udziałem w wspólnym majątku wspólników, ani udziałem w poszczególnych składnikach tego majątku. (...) spółki cywilnej znosi ustrój wspólności łącznej i odrębność wspólnego majątku wspólników. Po rozwiązaniu zaś tej spółki małżonkowi wspólnikowi przysługuje udział w nadwyżce wspólnego majątku, pozostałej po zapłaceniu długów, która będzie mogła obejmować prawa rzeczowe , wierzytelności i inne ( art. 875 par 3 kc ); a także w następstwie jej rozwiązania od tej chwili dochodzi do zmiany statusu prawnego - wspólność łączna majątku przekształca się odpowiednio w wspólność masy majątkowej do której odpowiednio zastosowanie mają przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych ( art. 875 par 1 kc ). Jeśli chodzi zaś o ustawowy ustrój majątkowy małżeński majątek małżonków to dzieli się on na: majątek wspólny i majątki osobiste każdego z małżonków. Zgodnie z art. 33 pkt 7 kro do majątku osobistego każdego z małżonków zalicza się wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków. Do majątku osobistego należy także prawo do udziału w zyskach ( art. 867 par 1 kc ) , które mają charakter abstrakcyjny ( potencjalny). Również abstrakcyjny (potencjalny) charakter ma prawo żądania podziału i wypłaty zysków , które staje się wymagalne dopiero po rozwiązaniu spółki cywilnej ( art. 868 par 1 kc ). Jednakże gdy spółka została zawarta na czas dłuższy wspólnicy mogą żądać podziału i wypłaty zysków z końcem każdego roku obrachunkowego. Takie żądanie przybiera postać normatywną wierzytelności , należy zatem do majątku osobistego wspólnika na podstawie art. 33 pkt 7 kro . Natomiast już pobrany udział w zyskach należy do majątku wspólnego małżonków jako dochód z „innej” działalności zarobkowej ( art.31 par 2 kro ) lub dochód „ z majątku osobistego” ( postanowienie SN dnia 16.01.2013r , II CSK 193/12, Komentarz do kro pod red. prof. K. P. , wyd. C. H. B. , 2015, LEX, System Prawa Prywatnego, tom 11, pod red. prof. T. S. , wyd. C. H. B. , 2014, L. ). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że powód domaga się w nim - jako wspólnik spółki cywilnej , rozwiązanej w dniu 31.12.2012r - zapłaty od pozwanej wypłaty części zysku za 2009r. Istotne w sprawie jest również to ,że małżeństwo stron procesu zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 14.07.2008r , a więc przed rozwiązaniem spółki cywilnej i od tej chwili przestała istnieć majątkowa wspólność ustawowa. Ponadto nie może umknąć uwadze ,że w sprawie o podział majątku wspólnego przedmiotem rozpoznania są jedynie należące do niego aktywa, a nie pasywa ( por. post. SN z dnia 20.10.2011r, IV CSK 53/11). Z tych przyczyn , nie oceniając na tym etapie postępowania czy powództwo jest merytorycznie zasadne , czy też nie , Sąd Okręgowy uznał, iż roszczenie o zapłatę objęte żądaniem niniejszego pozwu nie jest tym samym roszczeniem o które toczy się sprawa w Sądzie Rejonowym Dębicy o podział majątku wspólnego pod sygn.. akt I Ns 236/10 w rozumieniu art. 199 pkt 2 kpc . Taki wniosek uzasadniał uchylenie zaskarżonego postanowienia po myśli art. 397 par 2 kpc w zw. z art. 386 kpc . W tych okolicznościach brak było podstaw do uwzględnienia wniosku powoda o zawieszenie postępowania na tym etapie rozpoznawania niniejszej sprawy. ZARZĄDZENIE (...) - (...) - (...) - (...)