Sad powszechny, VIII U 1329/13

Sygn. akt VIII U 1329/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Janina Kościelniak Protokolant: Kamila Niemczyk po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia w Gliwicach sprawy M. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do emerytury na skutek odwołania M. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 28 marca 2013 r. nr (...) oddala odwołanie. (-) SSO Janina Kościelniak Sygn. akt. VIII U 1329/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 28.03.2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu M. L. prawa do emerytury w niższym wieku w oparciu o art. 184 uzt.1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), ponieważ nie udowodnił on 15 - letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury, oraz zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. na rzecz odwołującego kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Ubezpieczony wskazał, iż spełnia wszystkie przewidziane prawem warunki do uzyskania wcześniejszej emerytury w oparciu o art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , ponieważ ukończył wymagany wiek 60 lat, legitymuje się sumą okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze ponad 25 lat, nie przystąpił do OFE, a jego staż pracy w szczególnych warunkach wynosi, co najmniej 15 lat. Skarżący podniósł, iż dysponuje świadectwem pracy poświadczającym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych wystawionym przez Zakład (...) (obecnie T. ) za okres od 1.05.1974 r. do 30.09.1996 r. Odwołujący wnioskował również o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków w osobach: K. C. oraz S. P. ( P. ), na okoliczność potwierdzenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Ubezpieczony M. L. , urodzony (...) w dniu 12.03.2013 r. złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Ubezpieczony 60 lat ukończył 23.03.2013 r. Skarżący, na dzień 1 stycznia 1999 r., legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze ponad 25 lat. Ubezpieczony nie jest członkiem OFE. Ubezpieczony był zatrudniony kolejno : 1) w okresie od 1.09.1968 r. do 30.09.1996 r. w (...) S.A. w G. , w tym: - w okresie od 1.05.1974 r. do 30.09.1980 r. na stanowisku elektromontera, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, - w okresie od 1.10.1980 r. do 30.06.1982 r. na stanowisku elektromontera sieci średnich i niskich napięć, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, - w okresie od 1.07.1982 r. do 30.09.1996 r., na stanowisku instruktora praktycznej nauki zawodu, przy czym dodatkowo zatrudniony był na ¼ etatu w charakterze konserwatora sprzętu, odwołujący wykonywał obowiązki konserwatora sprzętu poza wymiarem czasu pracy instruktora praktycznej nauki zawodu, 2) w okresie od 1.09.1992 r. do 31.10.1995 r., oraz od 1.09.1996 r. do 31.08.2000 r. w Zespole Szkół Zawodowych nr (...) w G. , wykonywał pracę na stanowisku nauczyciela zawodu w niepełnym wymiarze czasu pracy 3) w okresie od 1.10.1996 r. do 31.12.1999 r., oraz w okresie od 1.01.2000 r. do 30.06.2002 r. w Rejonie W. Napięć w (...) sp. z.o.o. w C. , na stanowisku instruktora praktycznej nauki zawodu i mistrza produkcji pomocniczej, w pełnym wymiarze czasu pracy, 4) w okresie od 1.07.2002 r. do 31.07.2004 r. wykonywał pracę na stanowisku koordynatora ds. usług gospodarczych, referenta, technika ds. eksploatacji, 5) w okresie od 2.01.2006 r. do 28.02.2013 r. w P.H.U. (...) na stanowisku telemontera w pełnym wymiarze czasu pracy, W okresie od 3.08.2004 r. do 2.01.2005 r. ubezpieczony był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie P. jako bezrobotny i w okresie od 2.11.2004 r. do 31.12.2004 r. oraz w okresie od 1.01.2005 r. do 2.01.2005 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. W okresie od 6.04.1972 r. do 10.04.1974 r. ubezpieczony odbywał zasadniczą służbę wojskową. Spośród w/w okresów pracy organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu następujące okresy zatrudnienia do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych: -od.1.05.1974 r. do 30.09.1980 r. w (...) S. A. w charakterze elektromontera, -od 1.10.1980 r. do 30.06.1982 r. w (...) S. A. , w charakterze elektromontera sieci średnich i niskich napięć. Powyższe okresy zatrudnienia dają ubezpieczonemu w sumie 8 lat i 2 miesiące pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie zaliczył natomiast ubezpieczonemu do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 1.07.1982 r. do 30.09.1996 r. w (...) S. A. , na stanowisku instruktora praktycznej nauki zawodu. Powodem nieuwzględnienia w/w okresu pracy jest fakt, że stanowisko „instruktor praktycznej nauki zawodu” nie jest wymienione pod wskazaną pozycją Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. W okresie spornym tj. od 1.07.1982 r. do 30.09.1996 r. ubezpieczony wykonywał zatrudnienie w Zakładzie (...) , późniejszym (...) S.A. (obecnie (...) ), którego przedmiotem działalności było dostarczanie energii na obszarze całego (...) . Zakład ten dzielił się na rejony niskich napięć (13 rejonów) oraz rejony wysokich napięć (2 rejony). Ubezpieczony pracował jako instruktor praktycznej nauki zawodu w dziale szkolenia w/w zakładu, prowadząc praktyczne zajęcia dla uczniów I i II klasy szkoły zawodowej (mieszczącej się przy Zakładzie (...) ) na warsztacie, oraz w razie potrzeby także w terenie. W zakresie obowiązków odwołującego leżał m.in. instruktaż obejmujący czynności mechaniczne, elektryczne, remontowe. W ramach tak prowadzonej nauki odwołujący najpierw sam manualnie pokazywał, jak powinna przebiegać wzorcowo wykonana czynność, a następnie, nadzorował praktykujących uczniów. Przedmiotem ćwiczeń, były bieżące zadania składające się na aktualnie realizowane przez Zakład (...) zlecenia. Wstępnie uczniowie przygotowywali na warsztacie elementy, które następnie przeznaczone były do montażu. W ramach praktycznej nauki zawodu, która odbywała się w warsztacie, wykonywano takie czynności jak: konstrukcja skrzyni do stacji, konstrukcja elementów do układów elektrycznych, oraz haków do izolatorów, ale też gięcie, spawanie, lutowanie, toczenie, wiercenie. W terenie z kolei wykonywano m.in. montaż sieci napowietrznych i sieci podziemnych, naprawę transformatorów, montaż urządzeń takich jak skrzynki rozdzielcze, ale też prace przygotowawcze polegające np. wykopywaniu, pogłębianiu dołów, zakładaniu folii. W trakcie pracy ubezpieczony instruował uczniów posługując się takimi narzędziami jak tokarki, szlifierki, piły, spawarki, wiertarki oraz kompresory. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o : akta organu rentowego, akta osobowe ubezpieczonego, zeznania świadków: K. C. , S. P. ( P. ), S. B. ( B. ), oraz zeznań ubezpieczonego. Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

1. W myśl 184 ust. 2 ustawy – w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2012r. – emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługiwała pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Z dniem 1.01.2013 r. treść art. 184 ust. 2 ustawy, uległa zmianie – na mocy art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r. poz. 637). Zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 184 ust. 2 ustawy, od 1 stycznia 2013r. rozwiązanie stosunku pracy nie jest już przesłanką konieczną do nabycia emerytury na podstawie tego przepisu. W zakresie określenia wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 32 ust. 1 w/w ustawy, rodzajów prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których ubezpieczonym przysługuje prawo do emerytury art. 32 ust. 4 odsyła do uregulowań Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zm.). W myśl § 3 i 4 rozporządzenia, pracownik który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w załączonym do rozporządzenia wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
2. osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 60 lat dla mężczyzn
3. ma wymagany 25 - letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 i 2 w/w rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Natomiast jak stanowi § 1, ust. 1 i 2 rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B. Z treści wykazu A stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia, że „ prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych”, stanowią prace wykonywane w warunkach szczególnych. W przedmiotowej sprawie okoliczność sporna dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego wymaganego na dzień 1.01.1999 r. 15-letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony nie legitymuje się wymaganym 15 - letnim okresem pracy wykonywanej w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jak wynika z postępowania dowodowego ubezpieczony w okresie spornym wykonywał zatrudnienie na stanowisku instruktora praktycznej nauki zawodu (elektromontera). Stanowisko to nie zostało wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r., zawierające wykaz prac wykonywanych w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie jest również możliwe zakwalifikowanie zatrudnienia ubezpieczonego w okresie spornym jako pracy elektomontera. Ubezpieczony wprawdzie wykonywał czynności elektromontera, jednak nie wykonywał ich stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołujący w trakcie szkolenia uczniów szkoły zawodowej wykonywał sekwencję czynności, m.in. demonstrowanie poprawnego wykonania fachowych czynności elektromonterskich, nadzór przy wykonywaniu elementów konstrukcyjnych na warsztacie, czy też nadzór przy wykonywaniu montażu. W związku z powyższym brak podstaw do stwierdzenia, że pracę elektromontera wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, skoro czynności elektromonterskie stanowiły wąski wycinek zakresu obowiązków, leżących w gestii ubezpieczonego. Nie jest również uzasadnione przyjęcie, że pełnił on czynności nadzoru technicznego, albowiem osobami nadzorowanymi nie byli pracownicy, a uczniowie szkoły przyzakładowej, czyli pracy ubezpieczonego nie można zaliczyć do prac wymienionych w wykazie A Działu XIV poz. 24 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. Nie można w końcu uznać, że skarżący pracował jako nauczyciel w rozumieniu § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. Stosownie do treści powołanego przepisu nauczyciel, wychowawca lub inny pracownik pedagogiczny wykonujący pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 pkt 1-7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19, Nr 25, poz. 287, Nr 31, poz. 214 i z 1983 r. Nr 5, poz. 33), określoną w tej ustawie jako praca zaliczona do I kategorii zatrudnienia, nabywa prawo do emerytury na zasadach określonych w § 4 i jest uważany za wykonującego prace w szczególnym charakterze. W okresie bowiem, gdy ubezpieczony nie prowadził zajęć z uczniami, wysyłany był w razie potrzeby do prac przy bieżących pracach elektromonterskich w (...) S.A. (obecnie (...) ), co podważa fakt spełnienia wymogu pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze nauczyciela. Po wtóre przyjęcie, że odwołujący posiadał status nauczyciela, nie dałoby mu 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. W tym miejscu należy podkreślić, że przy ustalaniu okresów zatrudnienia warunkujących nabycie prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym nie jest możliwe zaliczenie okresu pracy w szczególnym charakterze nauczyciela do okresów pracy w szczególnych warunkach ( § 15 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) (patrz – Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2005r., sygn. akt II UZP 10/05, OSNP 2006/1-2/21, Prok.i Pr.-wkł. (...) , Biul.SN 2005/9/29, Pr.Pracy 2005/11/33, M.P.Pr. (...) , lex nr 155414). Nadto w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2005 r., II UK 137/04 (OSNP 2005 nr 15, poz. 234) , zawarto tezę, według której § 4 ust. 1 pkt 1, 3 oraz 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie przewidują możliwości zaliczenia nauczycielom do okresów pracy w szczególnym charakterze jakichkolwiek innych okresów zatrudnienia, nawet uznanych w myśl rozporządzenia za wykonywane w szczególnym charakterze, tym bardziej więc nie jest dopuszczalne łączenie okresów pracy w warunkach szczególnych z pracą w szczególnym charakterze. Przedstawione zasady, wynikają także z - podzielanej przez skład rozpoznający sprawę - uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 1986 r., III UZP 56/85, (OSNCP 1986 nr 12, poz. 203). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela dotychczasowe powołane orzecznictwo sądowe. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że ubezpieczony nie legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999r. wymaganym 15 - letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, co oznacza, że odwołujący nie spełnił wszystkich warunków uprawniających go do otrzymania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę Sąd Okręgowy na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. SSO Janina Kościelniak