Sad powszechny, V U 3050/14

Sygn. akt V U 3050/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Regina Stępień Protokolant : Ewelina Trzeciak po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. w Legnicy sprawy z wniosku H. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o emeryturę na skutek odwołania H. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 15 września 2014 roku znak (...) I. zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 15 września 2014 roku znak (...) w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy H. S. prawo do emerytury od dnia 16 września 2014 roku, II. stwierdza, iż organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w przyznaniu prawa do świadczenia. Sygn. akt VU 3050/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 15 września 2014 r., znak (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił wnioskodawcy H. S. prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, podając, iż ubezpieczony nie spełnia wszystkich koniecznych warunków do uzyskania świadczenia, określonych w przepisach art. 184 ust. 1 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej „ustawa emerytalna”) oraz w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.), albowiem nie wykazał żadnego stażu pracy w warunkach szczególnych, wobec wymaganych 15 lat. Organ odmówił zaliczenia wnioskodawcy do szczególnego stażu pracy okresu jego zatrudnienia w (...) Spółce z o.o. w L. w okresach: od 29 listopada 1979 r. do 24 kwietnia 1974 r. oraz od 12 maja 1976 r. do 3 września 1993 r., gdyż przedłożone na tę okoliczność świadectwo pracy w warunkach szczególnych nie wskazywało stanowiska według wykazu z w.w. rozporządzenia. W odwołaniu od powyższej decyzji, uzupełnionym w piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2014 r., H. S. wnosił o przyznanie mu prawa do emerytury, domagając się uznania za pracę w warunkach szczególnych zakwestionowanego przez organ rentowy jego zatrudnienia w (...) w okresach od 29 listopada 1979 r. do 24 kwietnia 1974 r., a także od 12 maja 1976 r. do 30 września 1993 r., zgodnie z przedłożonym świadectwem pracy w warunkach szczególnych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, nadmieniając dodatkowo, żę ze świadectwa pracy z dnia 3 września 1993 r. wynika, iż wnioskodawca zdobył dyplom mistrza w zawodzie elektromontera 27 marca 1977 r. Sąd ustalił: Wnioskodawca H. S. urodził się (...) , w dniu (...) r. ukończył 60 lat. Na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił 26 lat, 0 miesięcy i 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Dnia 19 sierpnia 2014 r. wnioskodawca wystąpił do ZUS Oddział w L. z wnioskiem o emeryturę po raz pierwszy. /okoliczności bezsporne/ W okresie od 29 listopada 1972 r. do 3 września 1993 r. wnioskodawca był zatrudniony w (...) Spółce z o.o. w L. (wcześniej (...) Zakład (...) w L. ), najpierw na okres próbny, następnie na umowę o pracę na czas nieokreślony, na pełen etat. Od początku zatrudnienia wnioskodawca został przyjęty do pracy na stanowisko elektromontera – zgodnie z jego podaniem o pracę oraz odpowiednio do wyuczonego zawodu elektromontera. Ubezpieczony pracował na Wydziale (...) , który zajmował się okablowaniem terenu (...) , tj. rozwijaniem kabli wysokiego napięcia, rozkładaniem ich w wykopach, budowaniem linii niskiego i wysokiego napięcia, sieci kablowych, rozdzielni napowietrznych. Były to prace na powietrzu, na zewnątrz budynków. W tym czasie wnioskodawca nie wykonywał prac związanych z konserwacją instalacji elektrycznych. Pracę w wyżej opisanym charakterze wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy do dnia 24 kwietnia 1974 r. W okresie od 25 kwietnia 1974 r. do 30 kwietnia 1976 r. wnioskodawca odbył zasadniczą służbę wojskową. Po jej odbyciu od dnia 12 maja 1976 r. kontynuował zatrudnienia na stanowisku elektromontera w (...) , wykonując te same czynności i w tym samym wymiarze czasu pracy, co przed powołaniem do wojska. Dalej też wnioskodawca należał do tego samego Wydziału – do grupy robót elektrycznych. Dnia 27 marca 1977 r. wnioskodawca uzyskał dyplom mistrza w zawodzie elektromontera. Do końca roku 1985 w angażach i innych dokumentach osobowych pracodawca wpisał wnioskodawcy jedynie stanowisko elektromontera. W późniejszym okresie – od 1986 r. do końca stycznia 1991 r. - pracodawca w pismach wystosowywanych do wnioskodawcy wskazuje na zajmowane przez niego stanowisko elektromontera w Wydziale (...) , w którym to wydziale prace skupiały się na budowie budynków, w tym wykonywaniu instalacji elektrycznych wewnętrznych i pracach konserwatorskich, do przydzielenia których wnioskodawca wnosił w listopadzie 1986 r. W angażach z tego okresu od 1 września 1987 r. wnioskodawca na Wydziale (...) miał powierzane stanowisko elektryka, a od 1 stycznia 1988 r. stanowisko elektromontera. Od dnia 1 lutego 1991 r. ubezpieczony powrócił na stanowisko elektromontera w Wydziale (...) (dotychczasowy Wydział (...) ) i pozostał na tym stanowisku do końca zatrudnienia w (...) , tj. do 3 września 1993 r., wykonując prace związane z instalacją napowietrznych linii wysokiego i niskiego napięcia. Od 1 września 1992 r. pełnił funkcję brygadzisty. Pracodawca (...) wystawił wnioskodawcy dnia 29 stycznia 1996 r. świadectwo pracy w warunkach szczególnych wskazując, że na stanowisku elektromontera w okresach: od 29 listopada 1972 r. do 24 kwietnia 1974 r. oraz od 12 maja 1976 r. do 3 września 1993 r. wykonywał on stale i w pełnym wymiarze prace przy wytwarzaniu, przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych. Dowody : - dokumenty zgromadzone w aktach emerytalnych: wniosek – k. 1-6, decyzja z dn. 15.09 .2014 – k. 22 ; - dokumenty zgromadzone w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w (...) : podania z dn. 29.10.1972 r. i 5.5.1976 r., odpis karty powołania, angaże, umowa o pracę, pismo z dn. 3.07.1986 r., arkusz oceny robotnika, podanie z dn. 11.11.1986 r., świadectwo pracy, świadectwo pracy w szczególnych warunkach, karta stanowiska brygadzisty; - zeznania świadków : S. D. – k. 26v , e-protokół z dn. 22.04.2015 r. – 00:04:18- 00:09 :00; A. Ż. – k. 26v , e-protokół j.w . – 00: 09:56 -00: 20 :00; - przesłuchanie wnioskodawcy – k. 26v-27 , e-protokół j.w . – 00: 20:25 -00: 25 :00. Sąd zważył: W świetle poczynionych ustaleń faktycznych odwołanie skarżącego zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 wskazanej ustawy, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 25 lat dla mężczyzn. Emerytura, o której mowa, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 01 stycznia 1949r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 . Wiek emerytalny, o którym mowa we wskazanym artykule, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Z dyspozycji § 4 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, ma okres zatrudnienia 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Przy czym, zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W sprawie bezspornym było, iż na dzień 1 stycznia 1999r. wnioskodawca udowodnił przed organem rentowym ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a dnia (...) ukończył 60 lat. Sporną kwestią pozostawało, czy na dzień 1 stycznia 1999r. wnioskodawca posiadał 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ubezpieczony wywodził bowiem, iż pracę w szczególnych warunkach wykonywał w okresie zatrudnienia w (...) Spółce z o.o. w L. w okresach wskazanych na zakwestionowanym przez ZUS świadectwie pracy w warunkach szczególnych, czyli w okresach: od 29 listopada 1979 r. do 24 kwietnia 1974 r. oraz od 12 maja 1976 r. do 3 września 1993 r. Należy przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie stanowiskiem świadectwo pracy w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę stanowi domniemanie i podstawę do przyjęcia, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych, o którym mowa w art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Wskazać przy tym należy, że organ rentowy może zakwestionować to świadectwo pracy, które jak każdy dokument nieurzędowy w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c. podlega kontroli zarówno co do prawidłowości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej, gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. W powyższej sytuacji, jak i w przypadku braku wymaganego świadectwa pracy w warunkach szczególnych wystawionego przez pracodawcę za dany okres, Sąd prowadza postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy praca wykonywana przez stronę, była wykonywana w warunkach wymaganych przepisami rozporządzenia. Nie ulega też wątpliwości, że ograniczenia dowodowe obowiązujące organ rentowy, wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. Nr 237 poz. 1412) nie dotyczą postępowania przed sądem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997 roku, II UNK 186/97, publ. OSNAP 1998/11/342; LEX nr 32696). Wobec powyższego Sąd, zobligowany do rozstrzygnięcia wskazanego wyżej przedmiotu sporu, przeprowadził postępowanie dowodowe, zgodnie z regułami procedury cywilnej. Postępowanie to pozwoliło na ustalenie rzeczywistych obowiązków wnioskodawcy w spornym okresie i umiejscowienie ich w Wykazie A stanowiącego załącznik do Rozporządzenia z 7.02.1983r. Na podstawie ustalonych powyżej faktów, Sąd uznał, iż wnioskodawca wykazał przekraczający 15 lat okres pracy w szczególnych warunkach. Sąd oparł się w szczególności o zeznania świadków, dowód z przesłuchania wnioskodawcy oraz treść dokumentów w jego aktach osobowych. Na ich podstawie Sąd ustalił w szczególności, że częściowo w okresie zatrudnienia w (...) , tj. w okresach od 29 listopada 1972 r. do 24 kwietnia 1974 r. (1 rok, 4 miesiące i 24 dni), od 12 maja 1976 r. do 30 grudnia 1985 r. (9 lat, 7 miesięcy i 20 dni) oraz od 1 lutego 1991 r. do 3 września 1993 r. (2 lata, 7 miesięcy i 3 dni) wnioskodawca niewątpliwie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace na stanowisku elektromontera, czyli prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych - wymienione w Dz. II Wykazu A, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Taki charakter pracy potwierdzają angaże za powyższe okresy w aktach osobowych wnioskodawcy, w których wskazywano konsekwentnie stanowisko elektromontera. Z kolei świadkowie przesłuchani w sprawie szczegółowo opisali czynności, jakie wykonywał wnioskodawca jako elektromonter, czym potwierdzili, że zakres jego obowiązków na tym stanowisku odpowiadał charakterowi prac, określonych w w.w. rozporządzeniu jako prace przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych. Z ich zeznań wynika też, że praca elektromontera w tym zakresie, tj. prace dotyczące napowietrznych montażu linii wysokiego i niskiego napięcia oraz linii elektrycznych podziemnych odpowiadał profilowi działalności wydziału, w którym był zatrudniony wnioskodawca w okresach od 29 listopada 1972 r. do 24 kwietnia 1974 r., od 12 maja 1976 r. do 30 grudnia 1985 r. oraz od 1 lutego 1991 r. do 3 września 1993 r. Świadek S. D. nie miał też wątpliwości, że wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy w.w. montażach jako elektromonter. Sąd uznał dowód z zeznań tego świadka za miarodajny dla określenia stałości i wymiaru czasu pracy wnioskodawcy, gdyż świadek ten był bliskim współpracownikiem H. S. w spornym okresie, w przeciwieństwie do świadka A. Ż. , który z uwagi na prace w innej brygadzie nie posiadał szczegółowej wiedzy odnośnie charakteru zatrudnienia wnioskodawcy. Sąd dał też wiarę twierdzeniom wnioskodawcy, że w powyższych okresach stale i w pełnym wymiarze wykonywał tylko prace elektromontera. Wyżej wymienione dowody osobowe i z dokumentów wzajemnie się uzupełniają i nie zawieraną sprzeczności, przez co nie można im było odmówić wiarygodności. Jednocześnie nie było podstaw do zaliczenia do szczególnego stażu pracy okresu zatrudnienia skarżącego w tym samym przedsiębiorstwie w okresie od 1 stycznia 1986 r. do 31 stycznia 1991 r., bowiem treść dokumentów osobowych z tamtego okresu, poddawała w wątpliwość, by wnioskodawca również stale i w pełnym wymiarze wykonywał prace sklasyfikowane w dziale II Wykazu A, stanowiącego załącznik do w.w. rozporządzenia. Z angaży i pism kierowanych przez pracodawcę do skarżącego z tego okresu wynika, że wykonywał czynności na Wydziale (...) , który nie skupiał się na elektrycznych pracach instalacyjnych. Ponadto angaże wskazują wprost na powierzenie wnioskodawcy prac elektryka. Obowiązki na tym zaś stanowisku, jak zeznał świadek A. Ż. , skupiały się nie na montażu, a na konserwacji urządzeń elektrycznych, zaś prace związane z konserwacją w energetyce nie zostały zakwalifikowane w w.w. rozporządzeniu jako prace w warunkach szczególnych. Sąd nie dał w tym zakresie wiary zeznaniom świadków oraz przesłuchaniu wnioskodawcy, że także w tym okresie wykonywał on jedynie prace elektromontera, jako że pozostawały w sprzeczności z jednoznaczną treścią dokumentów z akt osobowych. Sąd Okręgowy uznał nadto za prawidłowe zaliczenie wnioskodawcy do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zasadniczej służby wojskowej w wymiarze 2 lat 0 miesięcy i 6 dni – od 25 kwietnia 1974 r. do 30 kwietnia 1976 r. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r. (II UK 217/13, LEX nr 1408683), zgodnie z którym pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach, który po zakończeniu czynnej służby wojskowej powraca do tego zatrudnienia w przepisanym terminie, zachowuje w okresie pełnienia służby wojskowej status pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze . W niniejszej sprawie do okresu obytej przez wnioskodawcę służby wojskowej znajde zastosowanie ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP oraz przepisy wykonawcze do niej, w tym zwłaszcza rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin . Zgodnie z treścią art. 108 ust. 1 w zw. z art. 106 ust. 1 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie odbywania służby przez odwołującego, czas odbywania zasadniczej lub okresowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli po odbyciu tej służby podjął on zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby w terminie 30 dni od dnia zwolnienia ze służby. Jako że z akta osobowych wnioskodawcy bezsprzecznie wynika, iż po zwolnieniu ze służby wojskowej dnia 30 kwietnia 1976 r. podjął u dotychczasowego pracodawcy pracę elektromontera w dniu 12 maja 1976 r., to niewątpliwie spełnia on przesłanki zaliczenia okresu służby wojskowej do szczególnego stażu pracy. Podsumowując, do pracy w szczególnych warunkach Sąd zaliczył wnioskodawcy następujące okresy: od 29 listopada 1972 r. do 24 kwietnia 1974 r. (1 rok, 4 miesiące i 24 dni), od 25 kwietnia 1974 r. do 30 kwietnia 1976 r. (2 lat 0 miesięcy i 6 dni), od 12 maja 1976 r. do 30 grudnia 1985 r. (9 lat, 7 miesięcy i 20 dni) oraz od 1 lutego 1991 r. do 3 września 1993 r. (2 lata, 7 miesięcy i 3 dni). Łączny ich wymiar wynosi 15 lat, 7 miesięcy i 23 dni. W konsekwencji należało stwierdzić, że wnioskodawca spełnia sporna przesłankę co najmniej 15 lat szczególnego stażu pracy, wymaganą w § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Zasadnie jest zatem przyjęcie, że spełnia łącznie wszystkie, wynikające z treści art. 184 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, wymogi ustalenia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, wobec czego zachodzi podstawa prawna do przyznania mu tego świadczenia. Odnośnie terminu początkowego przyznanego świadczenia należy podać, że zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej stanowi natomiast, że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Jak wynika z akt ubezpieczeniowych, wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury w dniu 19 sierpnia 2014 r., lecz wymagany wiek emerytalny 60 lat osiągnął dopiero w dniu (...) . Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. w punkcie I wyroku zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. , orzekając jak w sentencji. Mając na względzie treść przepisu art. 118 ust. 1 a ustawy emerytalnej Sąd w punkcie II wyroku ustalił, iż organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w przyznaniu prawa do świadczenia. Sąd uznał, że sformalizowany przebieg postępowania przed organem rentowym, jak również występujące ograniczenia dowodowe nie pozwoliły na prawidłowe wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy i konieczne było przeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego przed Sądem na okoliczność ustalenia czy wnioskodawca świadczył pracę w warunkach szczególnych, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy we wskazywanych przez niego okresach.