Sad powszechny, VII Ua 41/15

UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 stycznia 2015 roku, sprostowanym postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 roku w zakresie daty wypadku, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia 2 marca 2012 roku w ten sposób, że przyznał K. S. dodatkowo kwotę 7744 zł tytułem jednorazowego odszkodowania w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 8 czerwca 2010 roku oraz zasądził od organu rentowego na rzecz wnioskodawcy kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję. Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy , zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z 30 października 2002 r o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu przez ustalenie wysokości należnego skarżącemu odszkodowania niezgodnie z ustalonym stopniem uszczerbku na zdrowiu oraz wysokością odszkodowania za 1 % , art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych przez jego niestosowanie w zakresie ustawowych odsetek należnych skarżącemu od daty wydania decyzji ZUS, a nadto błędną wykładnię art. 477 ze zn. 9 § 1 kpc oraz art. 384 kpc przez jego niewłaściwe stosowanie, art. 233 § 1 kpc przez dowolną ocenę opinii biegłego i uznanie za dopuszczalną ingerencję w ustalone przez ustawodawcę stawki procentowego uszczerbku na zdrowiu. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez podwyższenie należnego odszkodowania do kwoty 16.320 zł (za 24 % uszczerbku - 680 zł za 1 %) z ustawowymi odsetkami od dnia 2 marca 2002 r aż do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: W odwołaniu z dnia 30 marca 2012 roku pełnomocnik K. S. wniósł o zmianę decyzji z dnia 2 marca 2012 roku w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 i 3 decyzji, przyznającej jednorazowe odszkodowanie w kwocie 3 225 zł za 5% stałego uszczerbku wskutek wypadku przy pracy. Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 roku pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył, że nie kwestionuje uszczerbku w wysokości 5%. Poparł odwołanie, wnosząc o przyznanie jednorazowego odszkodowania za ustalony 19 – procentowy uszczerbek na zdrowiu. Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2014 roku, sygn. akt X U 79/12, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w pkt

1. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał K. S. kwotę 7.744 zł tytułem jednorazowego odszkodowania w związku z wypadkiem przy pracy, w pkt
2. oddalił odwołanie w pozostałym zakresie oraz w pkt
3. orzekł o kosztach procesu. Sąd Rejonowy oparł rozstrzygnięcie na ustaleniu, że wnioskodawca doznał stałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 11 %. Sąd przyznał wnioskodawcy kwotę 7.744 zł tytułem jednorazowego odszkodowania za 11 % stały uszczerbek (przyjmując za 1 % - 704 zł , oddalając odwołanie w zakresie 8 % uszczerbku ustalonego przez biegłego. Apelację od wyroku z dnia 31 styczna 2014 roku wniósł tylko organ rentowy, zaskarżając punkt 1 i 3 wyroku. Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2014 roku Sąd Okręgowy w Łodzi uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 31 stycznia 2014 roku sygn. akt X U 79/12 w pkt
4. i 3 . i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania pozostawiając mu rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu za drugą instancję. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego ustalił stały uszczerbek wnioskodawcy wskutek wypadku na 15%. Uwzględniając całokształt okoliczności Sąd I instancji zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając, że w wyniku wypadku wnioskodawca doznał – oprócz 5% ustalonych przez organ rentowy z innego powodu – 15% stałego uszczerbku na zdrowiu i w związku z tym przyznał kwotę 7 744 zł tytułem wyrównania jednorazowego odszkodowania. Sąd Rejonowy wskazał, że w tym zakresie był związany prawomocnym oddaleniem odwołania zawartym w pkt
5. wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 31 stycznia 2014r., i zakazem orzekania na niekorzyść strony, której apelacja spowodowała uchylenie sprawy o sygn. akt X U 79/12 do ponownego rozpoznania. Dlatego też, mimo, że zasadnym byłoby zasądzenie na rzecz K. S. kwoty 9 675 zł (15 x 645 zł – stawka obowiązująca w dacie wydania decyzji), z powodów, o których wyżej wspomniano, Sąd zasądził kwotę 7 744 zł. W toku postępowania przed Sądem I instancji wnioskodawca nie precyzował na nowo zgłoszonego roszczenia ani nie wnosił o zasądzenie odsetek ustawowych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 370 k.p.c. sąd pierwszej instancji odrzuci na posiedzeniu niejawnym apelację wniesioną po upływie przepisanego terminu lub też z innych przyczyn niedopuszczalną , jak również apelację, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd uzależniający uprawnienie do wniesienia środka odwoławczego od istnienia gravamen , pokrzywdzenia strony orzeczeniem sądu niższej instancji. Pokrzywdzenie miałoby polegać na całkowitym bądź częściowym nieuwzględnieniu żądań strony i uwidacznia się poprzez porównanie twierdzeń strony o przysługujących jej prawach z rozstrzygnięciem o tych prawach zawartym w orzeczeniu (zob. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 8 kwietnia 1997 r., I CKN 57/97, OSNC 1997, nr 11, poz. 166; zob. także postanowienie SN z dnia 5 września 1997 r., III CKN 152/97, Lex, nr 50615; postanowienie SN z dnia 23 marca 2006 r., II CZ 22/06, Lex, nr 96615). W sytuacji, gdy strona wniosła środek odwoławczy dotyczący przedmiotu nieobjętego rozstrzygnięciem w sentencji orzeczenia, to środek ten podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny z powodu braku substratu zaskarżenia.(postanowienie SN z dnia 14 stycznia 2015 r, II Uz 60/14, Lex nr 1652391). Jeżeli sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, uwzględniając częściowo odwołanie ubezpieczonego, zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego, nie oddalając odwołania w pozostałym zakresie, apelacja wniesiona od nieistniejącego w tej części orzeczenia sądu pierwszej instancji, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.(por. w tym zakresie postanowienie SN z dnia 14 kwietnia 2011 r, II UZ 7/11, LEX nr 901612). Brak negatywnego orzeczenia wyklucza dopuszczalność apelacji, kwestionującej nierozpoznanie żądań niezgłoszonych w pierwszej instancji.(postanowienie SA w Katowicach, I ACa 602/09, Lex nr 574470) W rozpoznawanej sprawie przedmiotem apelacji było rozstrzygnięcie pozytywne w przedmiocie przyznanego odszkodowania, którego wysokość zakwestionował skarżący. W orzeczeniu Sądu I instancji brak było rozstrzygnięcia w przedmiocie oddalenia odwołania w pozostałym zakresie. Było to konsekwencją zastosowania art. 384 kpc , definiującego zakaz reformationis in peius, którego istota polega na tym, że sytuacja prawna osoby wnoszącej środek odwoławczy nie może ulec pogorszeniu, jeżeli jej przeciwnik orzeczenia nie zaskarżył. W istocie wyrok Sądu I instancji wydany po raz pierwszy nie został zaskarżony w części oddalającej odwołanie przez wnioskodawcę, a jedynie przez organ rentowy. Zatem brak było możliwości pogorszenia sytuacji organu rentowego przy ponownym rozpoznaniu sprawy i przyznanie odszkodowania w zwiększonym wymiarze. Jednocześnie w toku ponownego rozpoznania sprawy wnioskodawca nie precyzował ponownie żądania na skutek ustaleń poczynionych przez biegłych, zatem wiążące było stanowisko wynikające z orzeczenia Sądu I instancji, w zakresie oddalenia odwołania, które nie było kwestionowane przez skarżącego. Przy czym należy też podnieść, że w apelacji skarżący wnosił o przeliczenie wysokości jednorazowego odszkodowania w oparciu o stawkę 680 zł – za jeden procent, jako kwoty obowiązującej w dniu wydania decyzji, jednakże w dniu wydania decyzji kwota ta wynosiła 645 zł (Mon. Pol. Z 2011 r, Nr 18 poz. 187), natomiast orzeczenie zostało wydane w oparciu o kwotę 704 zł (Mon. Pol. Z 2013 r Poz. 164). Na żadnym etapie postępowania skarżący także nie wnosił o zasądzenie odsetek ustawowych od przyznanego odszkodowania, zatem brak było i w tym zakresie rozstrzygnięcia Sądu I instancji, natomiast w apelacji skarżący wniósł o zasądzenie tych odsetek od dnia 2 marca 2002 r . Należy przypomnieć także, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności jak i merytorycznej zasadności.(tak SA w Lublinie z dnia 18 marca 2015 r, III AUa 15/15, Lex nr 1661234). Jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sad przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu.( art. 477 ze zn. 10 § 2 kpc ). Mając zatem na uwadze, że apelacja dotyczy przedmiotu nieobjętego rozstrzygnięciem w sentencji orzeczenia, z nawet treścią decyzji (odsetki ustawowe), nadto w części brak jest pokrzywdzenia skarżącego orzeczeniem, z uwagi na niezaskarżenie pierwszego orzeczenia Sądu I instancji, na mocy którego oddalono odwołanie ponad kwotę 7744 zł, Sąd Okręgowy odrzucił apelację na podstawie art. 370 kpc . Przewodnicząca: Sędziowie: