Sad powszechny, I ACa 1465/14

Sygn. akt I ACa 1465/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący – Sędzia SA Romana Górecka (spr.) Sędzia SA Roman Dziczek Sędzia SO (del.) Ewa Dietkow Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Baranowska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa M. P. przeciwko (...) W. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2014 r. sygn. akt II C 863/12 1. Oddala apelację; 2. Zasądza od M. P. na rzecz (...) W. kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w II instancji. Sygn. akt: I ACa 1465/14 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 16 czerwca 2014 r. zobowiązał (...) W. do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości opisanej w sentencji wyroku na 99 lat w zamian za pierwszą opłatę w wysokości 20 % wartości nieruchomości gruntowej wynoszącej 215.045 złotych, to jest kwotę 43.008 zł oraz opłaty roczne wynoszące 3 % wartości nieruchomości gruntowej to jest kwoty po 6.451,20 zł płatne do dnia 31 marca każdego roku z góry za dany rok oraz przeniesieniu na powoda nieodpłatnie własności pawilonu oznaczonego numerem (...) znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości, a M. P. przyjmuje to oświadczenie, wyraża na nie zgodę i zobowiązuje się do wniesienia pierwszej opłaty oraz opłat rocznych. Oddalił powództwo w pozostałej części, orzekł o kosztach procesu. Jako podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zobowiązania do złożenia oświadczenia woli Sąd Okręgowy wskazał art. 64 k.c. w związku z art. 1047 k.p.c. Stwierdził Sąd I instancji , że zostały spełnione przesłanki z art. 207 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2014.518 - tekst jedn. ze zm., dalej u.g.n.) w brzmieniu nadanym mu ustawą z 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz.U.2000.6.70). Sąd Okręgowy uznał, powołując stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z 22 stycznia 2009 roku, sygn. III CZP 135/08 (OSNC 2009/12/162), iż powodowi jako posiadaczowi, który zabudował nieruchomość na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją czasową nie przysługuje zwolnienie z poniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, co uzasadniało oddalenie powództwa w części, w jakiej powód wnosił o nieobciążanie go pierwszą opłatą. W ocenie Sądu Okręgowego, pierwsza opłata, o której mowa w art. 72 ust. 2 u.g.n. - uwzględniająca interesy obu stron procesu, powinna wynosić 20% wartości nieruchomości, co odpowiada kwocie 43.008 zł. O kosztach procesu Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. Od powyższego wyroku apelację wniósł powód, który zaskarżył wyrok w części oddalającej powództwo w zakresie zobowiązania powoda do zapłaty pierwszej opłaty oraz rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Powód zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na błędnym niezastosowaniu art. 207 ust. 2 w zw. z art. 207 ust. 1 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia przez powoda wniosku o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste tj. 9 lipca 1998 r., co skutkowało błędnym oddaleniem powództwa w zakresie zwolnienia powoda od ponoszenia pierwszej opłaty. W oparciu o ten zarzut powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zwolnienie powoda z wniesienia pierwszej opłaty. Wniósł ponadto o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda obowiązku zwrotu kosztów sądowych w obu instancjach. Pozwane wnosiło oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów procesu. Sąd Apelacyjny nie przeprowadził w niniejszej sprawie postępowania dowodowego ani nie zmienił ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, a w apelacji nie zgłoszono zarzutów dotyczących tych ustaleń, w związku z tym na podstawie art. 387 § 2 1 k.p.c. uzasadnienie wyroku zawiera jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest niezasadna. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż zostały naruszone wskazane przez apelującego przepisy prawa materialnego. Istota apelacji sprowadza się do oceny prawnej tezy, iż obowiązkiem Sądu I instancji, było zastosowanie art. 207 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 207 ust. 1 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Zdaniem powoda w związku z tym, iż złożył wniosek o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste przed upływem roku od dnia wejścia w życie u.g.n. nie jest on zobowiązany do poniesienia pierwszej opłaty, gdyż zgodnie z art. 207 ust. 1 u.g.n., w ówczesnym brzmieniu posiadacze, o których mowa w ust. 1 art. 207 mogli być zwolnieni z pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, jeżeli złożyli wnioski o oddanie im nieruchomości w użytkowanie wieczyste przed upływem roku od dnia wejścia w życie ustawy. Sąd Apelacyjny tego poglądu nie podziela. W szczególności nie podziela poglądu, iż niedopuszczalne było zastosowanie przez Sąd Okręgowy art. 207 ust. 2 u.g..n., w zakresie zwolnienia od ponoszenia pierwszej opłaty w brzmieniu aktualnie obowiązującym, gdyż narusza to prawa powoda słusznie nabyte. Nie może odnieść skutku powoływanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 kwietnia 2006 r., SK 30/04, OTK-A 2006, nr 4, poz. 42. W powołanym wyroku TK stwierdził, że „ Art. 1 pkt 81 lit. a w związku z art. 9 ustawy z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 6, poz. 70):

1. a)jest zgodny z art. 32 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ,
2. b)jest niezgodny z zasadą ochrony praw słusznie nabytych wyrażoną w art. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się do wszczętych a niezakończonych przed jego wejściem w życie spraw dotyczących nabycia użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy niezabudowanych przez ich posiadaczy”. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy więc, innych niż powód podmiotów – osób posiadających niezabudowane nieruchomości, stanowiące własność Skarbu Państwa. Przedmiotem orzekania Trybunału Konstytucyjnego nie była kontrola obowiązku poniesienia pierwszej opłaty z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego. Powodowi służy roszczenie na podstawie art. 207 u.g.n., co odzwierciedla wyrok Sądu I instancji zobowiązujący pozwane do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na jego rzecz. Podkreślić również należy, iż art. 207 ust. 2 u.g.n. ma brzmienie niezmienne od daty wejścia w życie ustawy – „Posiadacze, o których mowa w ust. 1, mogą być zwolnieni z pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, jeżeli złożą wnioski o oddanie im nieruchomości w użytkowanie wieczyste przed upływem roku od dnia wejścia w życie ustawy”. Oznacza to, że art. 207 ust. 2 u.g.n. nie zwalniał powoda od uiszczenia pierwszej opłaty, zwolnienie to było, bowiem fakultatywne. Podziela Sąd Apelacyjny pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z 7 kwietnia 2006 r., III CSK 46/06, LEX nr 182954, w którym uznano, że ograniczając właściciela w jego prawie własności przez nałożenie nań obowiązków udzielania zwolnień w warunkach określonych w art. 207 ust. 2 u.g.n., dano mu jednocześnie możliwość ustanowienia kryteriów i określenia zasad udzielania zwolnień. Jednocześnie brak jest podstaw do przyjęcia, iż powód został pozbawiony praw słusznie nabytych, gdyż zwolnienie od pierwszej opłaty, od dnia wejścia w życie ustawy było fakultatywne nie zaś obligatoryjne. Jeśli chodzi o powołany w apelacji wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2008 r., sygn. akt. I ACa 243/08 (nie publ.), to podziela Sąd Apelacyjny pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z 22 stycznia 2009 r., sygn. akt III CZP 135/08, OSNC 2009/12/162, w której Sąd Najwyższy stwierdził, że „Przewidziana w art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) możliwość zwolnienia z poniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nie odnosi się do podmiotu, który zabudował nieruchomość na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją czasową zgodną z ustaleniami planu miejscowego ( art. 207 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami )”. Podziela Sąd Apelacyjny stanowisko zawarte w uzasadnieniu uchwały, że skutki nowelizacji art. 207 u.g.n. z 15 lutego 2000 r., winny być oceniane z uwzględnieniem zasady ochrony własności. Nowela ta, nadająca posiadaczom nieruchomości prawo żądania od właściciela oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jest poważnym ograniczeniem konstytucyjnych uprawnień właściciela do swobodnego kreowania stosunków prawnych dotyczących nieruchomości. Własność to publiczne prawo podmiotowe. Art. 64 Konstytucji , przyznaje „każdemu” prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Konstytucyjną gwarancją ochrony własności i innych praw majątkowych objęto także jednostki samorządu terytorialnego - art. 165 Konstytucji . Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji „Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności”. Dlatego też, uprawnień posiadaczy nie można rozszerzać kosztem odjęcia uprawnień właściciela, wynikających z prawa własności i konstrukcji użytkowania wieczystego, w której zasadą jest obowiązek uiszczania wszystkich stosownych opłat. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej uchwały wprowadzając z dniem 15 lutego 2000 r. do art. 207 u.g.n. ust. 1a, ustawodawca nie dokonał zmiany ust. 2 tego artykułu, a tym samym potwierdził, że zakres stosowania art. 207 ust. 2 u.g.n. nie ulega zmianie .Stąd też, wskazywany przejściowy charakter regulacji art. 207 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia tezy, że właściciel nieruchomości może być pozbawiony pierwszej opłaty w razie oddania gruntu w użytkowanie wieczyste posiadaczowi, który dokonał zabudowy na podstawie zezwolenia z lokalizacją czasową. Dlatego też, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. , stosownie do jego wyniku.