Sad powszechny, III AUa 340/15

Sygn. akt III AUa 340/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 czerwca 2015 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Małgorzata Rokicka-Radoniewicz Sędziowie: SA Elżbieta Gawda (spr) SA Małgorzata Pasek Protokolant: stażysta Kinga Panasiuk-Garbacz po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 r. w Lublinie sprawy J. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o prawo do emerytury na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 9 lutego 2015 r. sygn. akt VI U 1182/14 I. oddala apelację; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. na rzecz J. T. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. III AUa 340/15 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 9 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w Radomiu zmienił decyzję pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. i ustalił wnioskodawcy J. T. prawo do emerytury od dnia 11 września 2014 r. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach prawnych: Wnioskodawca J. T. urodzony (...) złożył w dniu 14 sierpnia 2014 roku w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniosek o emeryturę. Organ rentowy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że odwołujący na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnił ogólny okres ubezpieczenia w wymiarze 28 lat i 9 miesięcy. Pozwany nie uznał żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych. Nie zaliczył do pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia w Cementowni (...) w W. od 19.05.1980 r. do 22.11.1986 r. oraz od 24.08.1987 r. do 31.12.1998 r. na stanowisku elektromontera instalacji elektrycznych przemysłowych, ponieważ charakter pracy nie został określony ściśle z wykazem, działem i pozycją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Wnioskodawca przedłożył świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 06.07.2014 roku, w treści którego wskazano, że w okresie od 19.05.1980 r. do 30.11.2000 r. był zatrudniony w Cementowni (...) w W. i w tym okresie od 19.05.1980 r. do 22.11.1986 r. oraz od 24.08.1987 r. do 30.11.2000 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych na stanowisku elektromontera instalacji elektrycznych przemysłowych, który to rodzaj prac wymieniony został, jak wskazał pracodawca, w wykazie A dziale II poz. 1 stanowiącym załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 9 Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 roku w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy tj. akta osobowe wnioskodawcy, zeznania świadków, jak też zeznania samego zainteresowanego, Sąd Okręgowy ustalił, że J. T. w Cementowni (...) w W. (zakład podlegał przekształceniom, zmieniała się również jego nazwa i aktualnie funkcjonuje jako (...) S.A. – Cementownia (...) w W. ) pracował w pełnym wymiarze czasu pracy na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Od samego początku zatrudnienia powierzono mu stanowisko elektromontera początkowo w wydziale transformatorów (stacja T. ) następnie w dziale utrzymania ruchu, o czym świadczą wpisy w umowach o pracę oraz w przeważającej ilości angaży stanowiskowych. Wnioskodawca wykonywał swoje obowiązki służbowe na wydziale transformatorów, z uwagi na posiadane uprawnienia w zakresie eksploatacji urządzeń i instalacji elektroenergetycznych. Pracował na rozdzielni (stacja T. 110), od której odchodziły podstacje wydziałowe, za które był odpowiedzialny. Pracował w brygadzie w skład której wchodziło 8 elektromonterów. Głównym jej zadaniem było utrzymanie sprawności wszystkich podstacji i urządzeń elektrycznych na tych podstacjach (tj. szaf zasilających, silników elektrycznych, rozdzielni, styczników, zabezpieczeń elektrycznych, transformatorów, wózków, włączników i wyłączników, wymiana kabli, oleju w transformatorach). Jednocześnie też wykonywał naprawy i remonty urządzeń elektrycznych znajdujących się na terenie całego zakładu, na halach produkcyjnych podczas ciągłej pracy zakładu. Sąd Okręgowy ustalił, że dział elektryczny /dział utrzymania ruchu odpowiedzialny był za sprawność wszystkich urządzeń elektrycznych w zakładzie. W związku z tym wnioskodawca, jako jeden z elektromonterów pracujących w 7 osobowej brygadzie zajmował się naprawą/wymianą/remontem silników m.in. w pakowni, w młynach cementu bądź suwnicach, w piecach, usuwał awarie instalacji elektrycznej, wymieniał kable, klocki, łożyska przy silnikach. Prace wykonywane były na terenie całej cementowni, zarówno na halach produkcyjnych, jak i na zewnątrz. Praca wykonywana była stale w pełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu Okręgowego, nie ma podstaw by kwestionować wiarygodność zeznań wnioskodawcy oraz świadków R. S. i J. M. . Świadkowie spostrzeżenia swoje oparli na własnym doświadczeniu z okresu kiedy pracowali razem z wnioskodawcą. Zatrudnieni byli na tożsamych stanowiskach elektromonterów/konserwatorów utrzymania ruchu, zatem szczegółowo i obszernie wskazali na czym polegała specyfika pracy zakładu oraz praca skarżącego i jakie czynności wykonywał. Zeznania świadków znajdują potwierdzenie w dokumentacji osobowej wnioskodawcy, a także w zeznaniach samego zainteresowanego, którym Sąd również nie odmówił wiarygodności. W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie, przywołując przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 nr 153 poz. 1227 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43). Zgodnie z treścią art. 184 cyt. ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy spełniają łącznie następujące warunki: legitymują się okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat dla mężczyzn, mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn i nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Stosownie do treści § 4 cyt. rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Poza sporem w sprawie niniejszej pozostaje, że wnioskodawca osiągnął wiek emerytalny 60 lat i udowodnił wymagany co najmniej 25 letni okres zatrudnienia oraz nie przystąpił do funduszu emerytalnego. Spór pomiędzy stronami dotyczył zatem okoliczności, czy J. T. wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A cyt. rozporządzenia w wymiarze, co najmniej 15 lat. Sąd Okręgowy zważył, że o charakterze pracy wnioskodawcy świadczy zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym wystawione przez zakład pracy świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu Okręgowego przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, że J. T. faktycznie w spornych okresach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Sąd przyznał rację organowi rentowemu, iż zakład, który zatrudniał wnioskodawcę nie jest przedsiębiorstwem energetycznym, a tylko w takich zakładach praca na stanowisku elektromontera urządzeń i instalacji elektroenergetycznych, uprawnia do zaliczenia jej do działu II w/w rozporządzenia, niemniej jednak nie jest to okoliczność, która dyskwalifikowałaby charakter pracy skarżącego. Działalność zakładu pracy nie była ściśle związana z pracami dotyczącymi wytwarzania i przesyłania energii elektrycznej oraz montażem, remontem i eksploatacją urządzeń elektroenergetycznych zaliczanymi do działu II cyt. rozporządzenia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, w zakresie wykonywanych przez wnioskodawcę prac, zastosowanie znajduje dział XIV wykazu A szczegółowo określający prace różne, niewymienione w poszczególnych działach, a stanowiące podstawę do uznania, iż praca wykonywana była w warunkach szczególnych i w konsekwencji skutkujące, przyznaniem prawa do emerytury. O tym czy charakter pracy wnioskodawcy, kwalifikuje jego pracę, jako wykonywaną w warunkach szczególnych rozpatrywać należy tylko i wyłącznie pod kątem prac określonych pod pozycją 25 przedmiotowego wykazu. W ocenie Sądu Okręgowego w świetle zebranych w sprawie dowodów wnioskodawca w okresach od 19.05.1980 r. do 22.11.1986 r. (tj. 6 lat 6 miesięcy i 4 dni) oraz od 24.08.1987 r. do 31.12.1998 r. (tj. 11 lat 4 miesiące i 8 dni) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych, świadcząc prace przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń oraz prace budowlano – montażowe i budowlano – remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie A dziale XIV poz. 25 stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia. Łączny udowodniony w niniejszym postępowaniu przez wnioskodawcę okres pracy w warunkach szczególnych wynosi 17 lat 10 miesięcy i 12 dni, w związku z tym, spełnił on przesłanki określone w art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Stosując treść 129 ust. 1 cyt. Sąd Okręgowy ustalił wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia (...) , tj. od dnia ukończenia 60 roku życia. Z tych względów i na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję. Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany organ rentowy zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1) sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego; 2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 184 w zw. z art. 32 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia poprzez nieuzasadnione uwzględnienie pracy w warunkach szczególnych a w konsekwencji przyznanie prawa do emerytury. Wskazując na powyższe zarzuty pozwany wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Apelujący podnosił, że o ile można zaliczyć do prac w warunkach szczególnych prace wykonywane na halach przy remoncie i naprawie urządzeń służących do produkcji cementu to nie można uwzględnić pracy wykonywanej na stacji „ t. ” a wnioskodawca łączył te czynności. Nadto Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż nie wyjaśnił jakie prace były wykonywane na oddziałach będących w ruchu, na których wnioskodawca wykonywał pracę elektromontera. W ocenie pozwanego wnioskodawca nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych dlatego apelacja jest uzasadniona. W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wnosił o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, wskazując, że jego praca polegała na utrzymaniu w ruchu pieców tj. głównego elementu produkcji cementu a utrzymanie tego ruchu to eksploatacja, montaż oraz remonty agregatów i urządzeń elektroenergetycznych. Wnioskodawca posiadał uprawnienia elektryczno-energetyczne (w tym tzw. „wysokie napięcie”) i stale był delegowany do utrzymania ruchu urządzeń elektro-energetycznych na wydziałach będących w ruchu, czyli produkujących cement. Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe dopuszczając dowód z zeznań wnioskodawcy i ustalił, że wnioskodawca pracował jako elektromonter utrzymania ruchu jak również zastępował pracownika obsługującego na stałe stację „ t. ”. Na wydziale, na którym usuwał awarie urządzeń trwały prace przy produkcji cementu np. przy obsłudze młynów. Sąd Apelacyjny obdarzył wiarą zeznania wnioskodawcy, w których uściślił charakter wykonywanej pracy, gdyż zeznania te są spójne z materiałem dowodowym zebranym przez Sąd Okręgowy. Opierając się na ustaleniach poczynionych przez Sąd I instancji oraz własnych jak i rozważaniach prawnych Sądu Okręgowego Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje w całości ustalenia faktyczne jak i wywody prawne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60). Zarzuty apelacji nie są trafne. Sąd Okręgowy nie dokonał ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Wnioskodawca był zatrudniony w (...) w W. jako elektromonter i zajmował się utrzymaniem ruchu i sprawności urządzeń służących do produkcji cementu. Swoje obowiązki w przeważającej większości wykonywał bezpośrednio na hali produkcyjnej, gdzie trwały prace przy produkcji cementu (zeznania wnioskodawcy k. 67v). Fakt ten wynika zarówno z zeznań wnioskodawcy jak i przesłuchanych w sprawie świadków, zatem zgodnie z tymi dowodami Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny. Z uwagi na posiadanie specjalnych uprawnień energetycznych wnioskodawca wykonywał niektóre czynności na stacji „ t. ”, utrzymując sprawność podstacji i urządzeń elektrycznych na podstacjach. Pod nieobecność pracownika obsługującego na stałe stację „ t. ”, wykonywał obowiązki związane z jej obsługą. W ocenie Sądu Apelacyjnego ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny pozwala na przyjęcie, że wnioskodawca wykonywał prace w warunkach szczególnych przez cały okres wymieniony w świadectwie pracy z dnia 6 lipca 2014 r. (k. 16 akt rentowych). W świetle art. 184 ust. 1 cyt. ustawy jedną z przesłanek nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym jest legitymowanie się okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych. Cytowane rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 r. w § 1 ust. 1 stanowi, że jego przepisy stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Wymagany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych to co najmniej 15 lat - § 4 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia. W wykazie A dziale XIV poz. 25 wymienione są prace w warunkach szczególnych polegające na bieżącej konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Bez wątpienia wnioskodawca zajmował się bieżącą konserwacją jak i naprawą urządzeń służących do produkcji cementu. Wykonywał swoją pracę na oddziałach będących w ruchu. Apelujący nie kwestionuje tego faktu ale podnosi, że Sąd Okręgowy nie zbadał jakie prace podstawowe wykonywane były na oddziałach, w których wnioskodawca zajmował się konserwacją i naprawą urządzeń. Z zeznań wnioskodawcy jak i świadka R. S. wynika, że pracował na hali produkcyjnej, w której trwały prace przy produkcji cementu i zajmował się konserwacją i naprawą np. młynów i pieców. Prace przy produkcji cementu są wymienione w wykazie A dziale V poz. 14 a zatem zasadnie Sąd Okręgowy przyjął, że skarżący wykonywał prace w warunkach szczególnych, wymienione w wykazie A dziale XIV poz. 15. W ocenie Sądu Apelacyjnego jednoczesna obsługa przez wnioskodawcę stacji „ t. ”, która zajmowała zdecydowanie mniej czasu niż bieżąca konserwacja i naprawa urządzeń służących do produkcji cementu, nie oznacza, że skarżący nie wykonywał pracy uprawniającej go do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Stanowisko wnioskodawcy podlegało pod dział głównego energetyka. W tak dużym przedsiębiorstwie jakim była (...) w W. był zatem wyodrębniony dział energetyczny, w którym zatrudnieni byli pracownicy posiadający szczególne uprawnienia – bez ograniczenia napięcia. W ocenie Sądu Apelacyjnego prace wykonywane w tym dziale należy zakwalifikować do prac wykonywanych w energetyce a polegających na montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych. Takim urządzeniem była stacja „ t. ”, czyli miejsce, w którym znajdują się transformatory elektryczne dużej mocy służące do zasilania całego zakładu. (...) podlegała wprawdzie resortowi budownictwa ale łączyła też inną branżę tj. energetyczną, bez której nie mogłaby funkcjonować. W tej sytuacji uprawnione jest rozumowanie, że wykonywanie w wyodrębnionym dziale (...) pracy polegającej na montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych nie wyłącza jej z pracy w warunkach szczególnych tylko dlatego, że (...) podlegała innemu resortowi niż energetyka. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego wskazanego w apelacji. Zaskarżony wyrok jest prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami, zatem apelacja pozwanego jako bezzasadna podlega oddaleniu w trybie art. 385 k.p.c.