Sad powszechny, III Ca 1343/14

(1)z udziałem J. K. o stwierdzenie nabycia spadku po E. K. i K. K.

(2)na skutek apelacji uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I Ns 271/14 postanawia:

1. oddalić apelację;
2. oddalić wniosek wnioskodawcy o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego. SSR (del.) Łukasz Malinowski SSO Magdalena Balion – Hajduk SSO Anna Hajda UZASADNIENIE Wnioskodawca Ł. O.

(2)domagał się stwierdzenia że spadek po spadkodawczyni E. K. nabyli na mocy ustawy jej mąż K. K.

(2)oraz syn J. K. po ½ części każdy z nich oraz o stwierdzenia, że spadek po K. K.

(2)nabył w całości jego syn J. K. . Uczestnik postępowania J. K. wniósł na rozprawie w dniu 20 maja 2014 roku o zatwierdzenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po E. K. wskazując, że spadek po E. K. odrzuca, a następnie cofnął powyższy wniosek. W dniu 20 maja 2014 roku Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej w punkcie pierwszym postanowienia stwierdził, że spadek po E. M. K. z domu O. , córce M. i M. z domu P. , zmarłej w dniu 16 stycznia 1992 roku w R. i tam ostatnio stale zamieszkałej nabyli na podstawie ustawy jej mąż K. K.

(2), syn R. i Z. oraz jej syn J. K. , syn K. i E. po 1/2 (jednej drugiej) części każdy. W punkcie drugim stwierdził Sąd Rejonowy, że spadek po K. K.

(2), synu R. i Z. z domu W. , zmarłym w dniu 27 kwietnia 1994 roku w R. i tam ostatnio stale zamieszkałym nabył na podstawie ustawy jego syn J. K. , syn K. i E. w całości. Podstawą tej treści rozstrzygnięcia było ustalenie, że spadkodawczyni E. K. zmarła w dniu 16 stycznia 1992 roku w R. , gdzie ostatnio stale zamieszkiwała. W chwili śmieci była zamężna z K. K.

(2), miała jedno dziecko J. K. . Innych dzieci własnych ani przysposobionych nie miała. Nie sporządziła testamentu. Wcześniej nie sporządzono protokołu poświadczenia dziedziczenia przed notariuszem. Uczestnik postępowania nie składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, nie zrzekał się dziedziczenia. Spadkodawca K. K.

(2)zmarł 27 kwietnia 1994 roku w R. , gdzie stale zamieszkiwał. W chwili śmierci był wdowcem. Miał jedno dziecko J. K. . Innych dzieci własnych ani przysposobionych nie miał. Nie sporządził testamentu. Wcześniej nie sporządzono protokołu poświadczenia dziedziczenia przed notariuszem. Uczestnik postępowania nie składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, nie zrzekał się dziedziczenia. W tak ustalonym stanie faktycznym zważył Sąd Rejonowy, że zgodnie z art. 922 §1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi czwartej kodeksu cywilnego . Przepis art. 926 k.c. stanowi, iż powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Jako, że spadkodawcy nie sporządzili testamentu, spadek po nich dziedziczą osoby w ustawowym porządku dziedziczenia. Zgodnie z treścią przepisów dotyczących dziedziczenia ustawowego do spadku powołane są w pierwszej kolejności dzieci spadkodawcy i małżonek, którzy dziedziczą w częściach równych ( art. 931 k.c. ). W chwili śmierci spadkodawczyni była zamężna, posiadała jedno dziecko – uczestnika postępowania, który nie odrzucił spadku. Spadek po niej dziedziczy zatem jej mąż oraz syn zgodnie z przepisami, w częściach równych. Spadkodawca w chwili śmierci był wdowcem posiadał jedno dziecko uczestnika postępowania zatem spadek w całości dziedziczy po nim uczestnik postępowania – J. K. . Dlatego postanowiono jak w sentencji. Z wyżej wskazanym orzeczeniem nie zgodził się uczestnik postępowania wywodząc apelację i wskazując, że cofnął wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po E. K. w sytuacji stresowej i wobec konieczności uiszczenia opłaty sądowej. Skarżący domagał się zmiany postanowienia przy uwzględnieniu jego oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku po E. K. . Wnioskodawca nie złożył pisemnej odpowiedzi na apelację, a na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik wnioskodawcy domagał się oddalenia apelacji i zasądzenia od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawcy kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja uczestnika postępowania nie mogła odnieść zamierzonego skutku, jako że zaskarżone orzeczenie jest trafne i odpowiada prawu. Dla porządku zaznaczyć należy, że Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozważał odrzucenie apelacji uczestnika postępowania jako wniesionej od orzeczenia nieistniejącego. W tym względzie miał na uwadze Sąd Okręgowy fakt, że wyraźne wyodrębnienie przez ustawodawcę postępowania w przedmiocie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku jest zabiegiem celowym. Efektem wspomnianej kontroli tego uchylenia się, przeprowadzanej przez sąd spadku, musi być rozstrzygnięcie pozytywne lub negatywne w formie postanowienia ( art. 516 k.p.c. ). Wprawdzie art. 1019 § 3 k.c. wspomina wprost jedynie o zatwierdzeniu uchylenia się, to jednak nie można przyjąć, że w przypadku stwierdzenia braku przesłanek do wydania takiego orzeczenia sąd może pozostawić rozpoznawaną sprawę bez rozstrzygnięcia. Dopiero podjęcie orzeczenia, zarówno o treści pozytywnej, jak i negatywnej, usuwa stan niepewności co do istnienia - w konkretnym stanie faktycznym - przesłanek uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia lub niezachowania terminu do jego złożenia. Konieczność wydania przez sąd postanowienia zatwierdzającego wynika oczywiście stąd, że orzeczenie to przesądza skuteczność uchylenia się ( art. 1019 § 3 k.c. ), ma ono zatem charakter konstytutywny. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaskarżone postanowienie w żadnym zakresie nie odnosi się do złożonego przez uczestnika postępowania wniosku w przedmiocie zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po E. K. . Niemniej jednak istotną okolicznością jest to zanim wnioskowi uczestnika postępowania został nadany bieg, wniosek ten został cofnięty, także przed ustosunkowaniem się wnioskodawcy do złożonego wniosku. Zatem, w ocenie Sądu Okręgowego, w sprawie nie zachodziła konieczność wydania orzeczenia w przedmiocie złożonego wniosku, także umarzającego postępowanie w tym zakresie. Wobec powyższego, oraz wobec faktu, że skarżący w istocie kwestionował ustalony w zaskarżonym postanowieniu porządek dziedziczenia, apelacja została merytorycznie rozpoznana. W ocenie Sądu drugiej instancji Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, wskazał fakty, które uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł. Z treści zapewnienia spadkowego złożonego przez uczestnika postępowania, korespondującego z treścią złożonych do akt sprawy dokumentów USC jednoznacznie wynika krąg spadkobierców ustawowych po obu spadkodawcach. Trafnie zatem stwierdził Sąd I instancji, że spadek po E. K. nabyli jej mąż i syn, a spadek po K. K.

(2)nabył uczestnik postępowania w całości . Dlatego apelacja została oddalona, stosownie do dyspozycji art. 385 kpc w zw z art. 13 § 2 kpc . O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na zasadzie art. 520 kpc . Dla porządku jedynie zaznaczyć należy, że uprawomocnienie się zaskarżonego postanowienia nie stoi na przeszkodzie ponownemu złożeniu wniosku o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po E. K. . SSR(del.) Łukasz Malinowski SSO Magdalena Balion - Hajduk SSO Anna Hajda