Sad powszechny, III Ca 1453/14

Sygn. akt III Ca 1453/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Tatarczyk (spr.) Sędzia SO Barbara Braziewicz SO Andrzej Dyrda Protokolant Dominika Tarasiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im F. S. w G. przeciwko J. J. , A. J. i E. K. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt I C 213/14

1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że w miejsce wyrzeczenia o ograniczeniu odpowiedzialności pozwanych do stanu czynnego spadku po L. J. zastrzega pozwanym prawo do powołania się w toku egzekucji zasądzonego od nich świadczenia pieniężnego na ograniczenie odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku nabytego po L. J. ;
2. nie obciąża pozwanych kosztami postępowania odwoławczego. SSO Andrzej Dyrda SSO Tomasz Tatarczyk SSO Barbara Braziewicz Sygn. akt III Ca 1453/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z 19 maja 2014 roku Sąd Rejonowy zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwotę 1645,08 złotych z odsetkami umownymi zastrzegając pozwanym ograniczenie ich odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku po L. J. , zasądził od pozwanych na rzecz powódki kwotę 930 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd ustalił, że pozwani są następcami prawnymi L. J. , jako jej spadkobiercy. Spadek po niej pozwani nabyli z dobrodziejstwem inwentarza. L. J. zawarła z powódką w dniu 22 grudnia 2008 roku umowę pożyczki odnawialnej. W związku z nieterminowym regulowaniem rat pożyczki powódka dwukrotnie wezwała pożyczkobiorczynię do zapłaty powstałych zaległości. Z dniem 6 września 2010 roku wypowiedziała umowę pożyczki wobec niedotrzymania jej postanowień przez L. J. . Spowodowało to wymagalność całego zadłużenia wraz z odsetkami. L. J. zmarła w dniu 1 stycznia 2011 roku. Zgodnie z postanowieniami statutu powódki, ustanie wskutek śmierci członkostwa L. J. w spółdzielczej kasie spowodowało powstanie obowiązku spłaty pożyczki wraz z odsetkami. Na dochodzoną pozwem kwotę składa się niespłacony kapitał z tytułu pożyczki i odsetki karne. Za niezasadny uznał Sąd zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanych. Stwierdził, że odpowiedzialność pozwanych wobec powódki wynika z postanowień umowy pożyczki zawartej z powódką przez ich poprzedniczkę prawną oraz z przepisów kodeksu cywilnego . Przywołał regulację art. 922 § 1 k.c. , zgodnie z którą prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. Wskazał, że jako spadkobiercy L. J. pozwani odpowiadają za jej dług względem powódki. Ponieważ pozwani przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza, ich odpowiedzialność stosownie do art. 1031 § 2 k.c. jest ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Wskazał art. 319 k.p.c. jako podstawę ograniczenia w sentencji wyroku zakresu odpowiedzialności pozwanych za dług spadkowy do wartości stanu czynnego spadku. O kosztach procesu rozstrzygnął po myśli art. 98 k.p.c. W apelacji powódka zaskarżyła wyrok w punkcie 1 w zakresie orzeczenia ograniczającego odpowiedzialność pozwanych do wartości stanu czynnego spadku, zarzuciła naruszenie art. 319 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na ograniczeniu odpowiedzialności pozwanych za dług spadkowy. W oparciu o ten zarzut domagała się zmiany wyroku poprzez zastrzeżenie pozwanym prawa powołania się na ograniczenie odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku w miejsce orzeczenia ograniczającego odpowiedzialność pozwanych do wartości stanu czynnego spadku, stwierdzenia oczywistego naruszenia art. 319 k.p.c. , zasądzenia od pozwanych solidarnie na jej rzecz kosztów postępowania. Pozwani wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od powódki solidarnie na ich rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Pozwani zostali zobowiązani do zapłaty powódce należności stwierdzonej zaskarżonym wyrokiem z tytułu ich odpowiedzialności za długi spadkowe L. J. . Ponieważ spadek po L. J. pozwani przyjęli z dobrodziejstwem inwentarza, ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku ( art. 1031 § 2 k.c. ). W przypadkach, w których pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości przepis art. 319 k.p.c. przewiduje zastrzeżenie pozwanemu przez sąd w wyroku uwzględniającym powództwo prawa do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 837 k.p.c. , z którego wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym dłużnik może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności tylko wówczas, gdy ograniczenie to zostało zastrzeżone w tytule wykonawczym. Wyjątkowo zastrzeżenie takie nie jest jednak konieczne, jeżeli świadczenie zostało zasądzone od nabywcy majątku, od zarządcy ustanowionego przez sąd, kuratora spadku lub wykonawcy testamentu z powierzonego im majątku albo od Skarbu Państwa jako spadkobiercy. Uwzględniając roszczenie dochodzone przez powódkę od pozwanych jako spadkobierców pożyczkobiorczyni zasadnie przeto zastosował Sąd Rejonowy w sprawie przepis art. 319 k.p.c. Wyrzeczenie, jakie wobec zastosowania tego przepisu zamieścił w wyroku sformułował jednak w sposób wadliwy, mianowicie nie odpowiadający literalnie brzmieniu art. 319 k.p.c. Sformułowanie zamieszczone w zaskarżonym wyroku w rezultacie zastosowania art. 319 k.p.c. wymagało zatem korekty. Dlatego Sąd Odwoławczy orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Wbrew twierdzeniom apelacji nie zachodziły podstawy do stwierdzenia oczywistego naruszenia prawa uzasadniającego zwrot opłaty od apelacji stosownie do art. 79 ust. 1 pkt 1e ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Sąd Rejonowy prawidłowo postanowił zastosować w sprawie przepis art. 319 k.p.c. Jak wynika z motywów zaskarżonego wyroku dokonał właściwej wykładni tego przepisu. Wadliwość wyroku nie polegała na kwalifikowanym naruszeniu prawa lecz wadliwym sformułowaniu wyrzeczenia opartego o art. 319 k.p.c. Charakter sprawy, w której postępowanie odwoławcze dotyczyło wyłącznie zastrzeżenia podlegającego zamieszczeniu w wyroku z urzędu, a ingerencji sądu odwoławczego wymagał jedynie sposób sformułowania tego zastrzeżenia, uzasadniał nieobciążanie pozwanych po myśli art. 102 k.p.c. kosztami tego postępowania. SSO Andrzej Dyrda SSO Tomasz Tatarczyk SSO Barbara Braziewicz