Sad Najwyzszy, IV CZ 37/14

Sygn. akt IV CZ 37/14 POSTANOWIENIE Dnia 18 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Wojciech Katner w sprawie ze skargi pozwanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 24 listopada 2010 r., w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowo - Usługowego "M." G. K. i R. . Spółki Jawnej w Z. przeciwko L. N. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 lipca 2014 r., zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 17 lipca 2013 r., 1) oddala zażalenie, 2) oddala wniosek radcy prawnego M. D., ustanowionego z urzędu dla powoda w postępowaniu zażaleniowym, o przyznanie wynagrodzenia. 2 UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 17 lipca 2013 r. odrzucił skargę L. N. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowo - Usługowego „M." G. K. i R. K. spółki jawnej w . przeciwko L. N. o zapłatę zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 24 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny wskazanym wyrokiem oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 9 czerwca 2010 r., którym utrzymano w mocy nakaz zapłaty z dnia 7 kwietnia 2009 r., nakazujący pozwanemu, aby zapłacił powodowi kwotę 600.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz kosztami procesu. Kwota powyższa odpowiada podwójnemu zadatkowi, otrzymanego od powoda przy zawarciu umowy przedwstępnej, podlegającemu zwrotowi wobec odmowy zawarcia umowy sprzedaży przez pozwanego. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania. Pozwany złożył w dniu 5 października 2012 r. w Sądzie Okręgowym w B. skargę o wznowienie postępowania wskazując jako podstawy art. 399-416 k.p.c., następnie sprecyzował ją jako art. 403 § 2 k.p.c. Zdaniem Sądu rozpoznającego skargę jej treść ogranicza się do kwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia, przy przedstawieniu własnej oceny faktów oraz interpretacji przepisów. Skarżący, poza przytoczeniem prawnej podstawy wznowienia, nie powołał nowych dowodów, ani nowych okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, z których nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu. Kognicja Sądu badającego przesłanki dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania nie ogranicza się do kontroli, czy wskazane w skardze okoliczności odpowiadają ustawowym podstawom wznowienia, ale obejmuje również ustalenie, czy podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. W ich braku skarga została odrzucona. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pozwany, reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru radcę prawnego A. P. (k. 74). Zarzucając bezpodstawne przyjęcie, że nie istnieje podstawa wznowienia wskazał, że po prawomocnym rozstrzygnięciu w sprawie o zapłatę do wiadomości pozwanego dotarła wiadomość o „nieprawidłowym oznakowaniu przez powodów bocznej 3 granicy działki” oraz opracowano na zlecenie pozwanego opinię firmy geodezyjnej, z której wynika że „powodowie nie wytyczyli, nie oznakowali fizycznie w terenie, a w dokumentacji uszczuplili ze szkodą dla pozwanego powierzchnię przedmiotowej działki”, co uzasadniałoby przyjęcie, że niewykonanie umowy nastąpiło z przyczyn leżących po stronie powodowej (art. 394 § 3 k.c. i art. 471 k.c.). Po wypowiedzeniu pełnomocnictwa w postępowaniu międzyinstancyjnym ustanowiono dla pozwanego kolejnych pełnomocników z urzędu, którzy składali pisma procesowe, odnoszące się także do przedmiotowego zażalenia. Ostatni z nich radca prawny M. D. złożył w dniu 28 marca 2014 r. pismo zatytułowane „Zażalenie na postanowienie Sąd Apelacyjny z dnia 17 lipca 2013 r.”, w którym wniósł o „orzeczenie na podstawie art. 412 § 4 k.p.c. przez Sąd Najwyższy o dopuszczalności wznowienia postępowania i przekazanie sprawy do rozpoznania przez sąd drugiej instancji”. W piśmie zarzucił błędne zastosowanie art. 403 § 2 k.p.c., poprzez wadliwe uznanie, że pozwany nie przedstawił nowych okoliczności lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, z których nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu oraz błędne zastosowanie art. 410 § 1 k.p.c., poprzez niewłaściwe uznanie, że skarga jest niedopuszczalna lub nie oparta na ustawowej podstawie, a także art. 410 § 2 k.p.c. poprzez pominięcie, że pozwany dokonał uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających dopuszczalność wznowienia. Sąd Najwyższy zważył: Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym i nauce prawa skarga o wznowienie postępowania ma charakter nadzwyczajnego środka prawnego. Przepisy dotyczące skargi, która zmierza do wzruszenia prawomocnego orzeczenia poza tokiem instancji i zastąpienia wydanego orzeczenia nowym, muszą być wykładane ściśle, a wskazane przez stronę podstawy poddane restrykcyjnej ocenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 r., IV CK 57/05, nie publ.). Zgodnie z art. 410 k.p.c., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. W judykaturze Sądu Najwyższego trwale ugruntowany jest pogląd, że przesłanka do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania zachodzi nie tylko wtedy, gdy powołana w niej podstawa wznowienia została sformułowana w sposób 4 nieodpowiadający ustawie, ale także wówczas, gdy wskazane w skardze okoliczności wprawdzie dałyby się podciągnąć pod przewidzianą w ustawie podstawę wznowienia, jednak w rzeczywistości podstawa ta nie występuje (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2006 r., I CZ 103/06, z dnia 5 listopada 2010 r., I CZ 107/10, z dnia 25 maja 2012 r., I CZ 35/12, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 2010 r., I CSK 601/09). Trafne i zgodne z utrwaloną wykładnią zwrotu „późniejsze wykrycie środków dowodowych” w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. jest stanowisko Sądu, że nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe to takie, z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu prawomocnie zakończonym oraz że tak rozumianych przyczyn wznowienia w przedstawionej skardze brak. Wykrycie o którym mowa w powołanym art. 403 § 2 k.p.c. odnosi się bowiem do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nie ujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych, zatem takich co do których strona postępowania nie miała obiektywnie pojętej możliwości powołania się w sprawie (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 6/12, niepubl., z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 137/11, niepubl., z dnia 9 września 2011 r., I CZ 49/11, niepubl., z dnia 16 czerwca 2010 r., I CZ 27/10, niepubl., z dnia 24 czerwca 2009 r., I CZ 32/09, niepubl., z dnia 12 września 2007 r., I CZ 105/07, niepubl., z dnia 17 września 2005 r. I CZ 125/05, nie publ., z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/2005, nie publ.). Tymczasem jak wynika z akt sprawy pozwany w piśmie procesowym oznaczonym datą 4 października 2012 r. wskazał, że składa skargi o wznowienie postępowania zakończonego