Sygnatura akt IV Ka 234/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2013 roku. Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący : SSO Waldemar Majka (spr.) Sędziowie : SO Adam Pietrzak SO Krzysztof Płudowski Protokolant : Agnieszka Paduch przy udziale Władysławy Kunickiej - Żurek Prokuratora Prokuratury Okręgowej, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 roku sprawy M. J. oskarżonego z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 2 k.k. i art. 160 § 1 k.k. w zw. z art. 160 § 3 k.k. na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 30 listopada 2012 roku, sygnatura akt II K 1167/10 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację prokuratora za oczywiście bezzasadną; II. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe związane z postępowaniem odwoławczym, w tym wymierza 100 złotych opłaty za to postępowanie. Sygnatura akt IV Ka 234/13 UZASADNIENIE Prokurator Rejonowy w Wałbrzychu wniósł akt oskarżenia przeciwko M. J. oskarżając go o to, że:
- w dniu 26 maja 2010 roku w W. , woj. (...) poprzez niedopełnienie obowiązku kierownika budowy określonego w art.22 pkt. 1 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane tj. zabezpieczenia terenu budowy, §8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 06 marca 2003 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, podczas wykonywania robót budowlanych tj. zagospodarowania terenu budowy w zakresie ogrodzenia terenu i wyznaczenia stref niebezpiecznych oraz urządzenia składowisk materiałów i wyrobów, nieumyślnie spowodował u B. B. uraz czaszkowo-mózgowego, który spowodował złamanie kości sklepienia i podstawy czaszki z wyciekiem krwi z obu przewodów usznych, wstrząśnienia mózgu, krwawienia do jamy czaszkowej, uszkodzenia nerwów VI – odwodzących, które to obrażenia skutkowały obustronnym niedosłuchem, niewielkim niedowładem połowicznym, zaburzeniem równowagi i zaburzeniem widzenia, które to spowodowały chorobę realnie zagrażającą życiu w rozumieniu art.156§1 pkt. 2 k.k. – to jest o czyn z art.156§1 pkt. 2 k.k. w zw. z art.156§2 k.k. ;
- w dniu 26 maja 2010 roku w W. , woj. (...) poprzez niedopełnienie obowiązku kierownika budowy określonego w art.22 pkt. 1 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane tj. zabezpieczenia terenu budowy, §8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 06 marca 2003 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, podczas wykonywania robót budowlanych tj. zagospodarowania terenu budowy w zakresie ogrodzenia terenu i wyznaczenia stref niebezpiecznych oraz urządzenia składowisk materiałów i wyrobów, nieumyślnie naraził M. B. i O. P. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu – to jest o czyn z art.160§1 k.k. w zw. z art.160§3 k.k. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2012 roku (sygnatura akt II K 1167/10) Sąd Rejonowy w Wałbrzychu: I. na podstawie art. 66§1 i 2 kk oraz art. 67§1 kk postępowanie karne przeciwko oskarżonemu M. J. warunkowo umorzył na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata, przy przyjęciu, iż zachowania oskarżonego opisane w punktach I i II części wstępnej wyroku stanowiły jeden czyn, polegający na tym, że w dniu 26 maja 2010 roku w W. , woj. (...) , poprzez niedopełnienie obowiązków kierownika budowy określonego w art. 22 pkt 1 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane , tj. zabezpieczenia terenu budowy, § 8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 06 marca 2003 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych, tj. zagospodarowania terenu budowy w zakresie ogrodzenia terenu i wyznaczenia stref niebezpiecznych oraz urządzenia składowisk materiałów i wyrobów, nieumyślnie spowodował u B. B. urazu czaszkowo – mózgowego, który spowodował złamanie kości sklepienia i podstawy czaszki z wyciekiem krwi z obu przewodów usznych, wstrząśnienia mózgu, krwawienia do jamy czaszkowej, uszkodzenia nerwów VI – odwodzących, które o obrażenia skutkowały obustronnym niedosłuchem, niewielkim niedowładem połowicznym, zaburzeniem równowagi i zaburzeniem widzenia, które to spowodowały chorobę realnie zagrażającą życiu w rozumieniu art. 156§1 pkt 2 kk , a równocześnie nieumyślnie naraził M. B. i O. P. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, tj. za występek z art. 156§1 pkt 2 kk w zw. z art. 156§2 kk i art. 160§1 kk w zw. z art. 160§3 kk w zw. z art. 11§2 kk ; II. zasądził od oskarżonego M. J. na rzecz Skarbu Państwa uzasadnione wydatki poniesione przez Skarb Państwa od chwili wszczęcia postępowania oraz wymierzył mu opłatę w kwocie 100 złotych. Ze wskazanym wyrokiem nie pogodził się obrońca oskarżonego wywodząc apelację zaskarżając wyrok w całości, zarzucając: - obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art.410 k.p.k. przez pominięcie jako podstawy faktycznej orzeczenia treści protokołu przekazania placu budowy z dnia 6 maja 2010 r., treści projektu budowlanego autorstwa Pracowni (...) mgr inż. M. N. z listopada 2009 r. , treści decyzji (...) z dnia 20 września 2010 r., treści umowy z dnia 30 kwietnia 2010 r., wiążącej inwestora i wykonawcę, z których wynika, że do czasu prawnego usankcjonowania przejęcia terenu i protokolarnego przekazania go wykonawcy (kierownikowi budowy), odpowiedzialność za skutki braku zabezpieczenia miejsca składowania materiałów obciąża osobę (osoby) realizujące funkcję inwestora, a nie wykonawcy budowy; - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozważań, polegający na przyjęciu, że miejsce składowania materiałów budowlanych (rur wodociągowych) tożsame z miejscem wypadku było terenem budowy rodzącym odpowiedzialność karną oskarżonego na podstawie przepisów art.22 prawa budowlanego i §8 Rozp. Min. Infrastruktury z dnia 6 marca 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w czasie wykonywania robót budowlanych, w zakresie ogrodzenia terenu i wyznaczenia stref niebezpiecznych w odniesieniu do miejsca składowania materiałów przeznaczonych do realizacji budowy oraz na przyjęciu, że oskarżony wydał decyzję o miejscu składowania materiałów budowlanych Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego M. J. od popełnienia zarzucanego mu czynu. Apelację od wskazanego wyroku wywiódł również Prokurator Rejonowy w Wałbrzychu zaskarżając wyrok w części orzeczenia o środku związanym z poddaniem sprawcy próbie zarzucając niesłuszne zastosowanie środka związanego z poddaniem sprawcy próbie, tj. warunkowego umorzenia postępowania na okres próby wynoszący dwa lata i niezastosowanie środka karnego w postaci zakazu pełnienia funkcji kierownika budowy, podczas gdy prawidłowa ocena społecznej szkodliwości czynu oraz właściwości osobistych sprawcy i jego dotychczasowego sposobu życia, zdecydowanie przemawiają za skazaniem oskarżonego i wymierzeniem mu kary połączonej z zakazem pełnienia funkcji kierownika budowy , a podnosząc wskazany zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o środku związanym z poddaniem sprawcy próbie i nie orzeczenia względem oskarżonego środka karnego poprzez wymierzenie M. J. kary jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat dwóch oraz orzeczenie zakazu pełnienia funkcji kierownika budowy przez oskarżonego na okres lat dwóch. Sąd okręgowy zważył: apelacja obrońcy oskarżonego jest bezzasadna Dla zdefiniowania terenu budowy nie ma potrzeby odnosić się do orzecznictwa sądów administracyjnych jak czyni to skarżący, bowiem w treści art.3 pkt 10 Prawa budowlanego (Pb) ujęta jest definicja terenu budowy jako przestrzeń, w której prowadzone są roboty budowlane wraz z przestrzenią zajmowaną przez urządzenia zaplecza budowy . Definicja ta odnosi się zatem do przestrzeni faktycznego wykonywania robót, a nie do terenu oznaczonego w projekcie budowlanym czy decyzji o warunkach zabudowy. Gdyby budowa prowadzona była niezgodnie z projektem budowlanym czy też decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo też z naruszeniem prawa własności osoby nie będącej inwestorem również wówczas nie miałoby to wpływu na odpowiedzialność kierownika budowy w związku z zaniechaniem należytego zabezpieczenia terenu budowy. Nie sposób zatem przyjąć, iż sąd I instancji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjmując jako miejsce zdarzenia – teren budowy. Oskarżony jako kierownik budowy w dniu 6 maja 2010 roku (k.31) protokolarnie przejął teren budowy stosownie do wskazań art.22 ust.1 Prawa budowlanego , nie dokonał jednak zabezpieczenia tego terenu stosownie do obowiązku wynikającego również ze wskazanego przepisu. Nie sposób zatem przyjąć, aby sąd I instancji zignorował treść wskazanego dokumentu skoro odwołuje się do niego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k.563), a i dokumenty zgromadzone w toku postępowania przygotowawczego i sądowego pozostawały przedmiotem ujawnienia w toku rozprawy (k.948), nie można zatem podzielić argumentacji skarżącego, iż doszło do naruszenia w tym zakresie w procedowaniu sądu rejonowego art.410 kpk , co odnosi się również do wymienionego w zarzucie apelacji projektu budowlanego. Jeśli zaś chodzi o decyzję (...) z 20 września 2010 roku (k.380), to dokument ten nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazana decyzja o numerze 110/2010/07 została wydana po wszczęciu postępowania na wniosek (...) Spółki z o.o. w W. i przedmiotem jej pozostawało w związku ze stwierdzoną awarią wyrażenie zgody na zajęcie pasa drogi krajowej nr (...) w okresie od 11 maja 2010 roku do 30 lipca 2010 roku. Faktem jest, iż biorąc pod uwagę okres zajęcia pasa drogi i datę wydania decyzji w istocie sankcjonowała ona istniejący stan faktyczny. Oskarżony jednak nie pozostawał adresatem tej decyzji i argumentacja apelacji jakoby płynęły z niej jakieś uprawnienia bądź obowiązki dla oskarżonego jest zupełnie chybiona, zaś kwestia ryzyka odpowiedzialności cywilnej konkretnych podmiotów w związku z zajęciem pasa drogi także nie wpływa na ocenę zakresu odpowiedzialności karnej oskarżonego. Zgodnie z art.2 kk odpowiedzialności karnej za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie podlega ten tylko, na kim ciążył prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkow i. Obowiązek taki ciążył na oskarżonym w oparciu o przepis art.22 ust 1 Pb, zaś precyzowany był w § 8 rozporządzenia MI z 6 lutego 2003 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych, zgodnie z którym zagospodarowanie terenu budowy wykonuje się przed rozpoczęciem robót budowlanych, co najmniej w zakresie: 1) ogrodzenia terenu i wyznaczenia stref niebezpiecznych; 2) wykonania dróg, wyjść i przejść dla pieszych; 3) doprowadzenia energii elektrycznej oraz wody, zwanych dalej "mediami", oraz odprowadzania lub utylizacji ścieków; 4) urządzenia pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i socjalnych; 5) zapewnienia oświetlenia naturalnego i sztucznego; 6) zapewnienia właściwej wentylacji; 7) zapewnienia łączności telefonicznej; 8) urządzenia składowisk materiałów i wyrobów. Dla odpowiedzialności z art. 160 § 1 k.k. wymagane jest, by niebezpieczeństwo, o jakim mowa w tym przepisie, było bezpośrednie, a więc natychmiastowe, realne, konkretnie istniejące w sytuacji już stworzonej przez sprawcę bez jego dalszych możliwych działań. Istnienie warunków, które w przyszłości mogły narażać na niebezpieczeństwo życia lub zdrowia ludzi, nie upoważnia do tworzenia neologizmu o "formalnym niebezpieczeństwie".(tak Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 4 października 2007 roku, II Aka 132/07). Aby przypisać oskarżonemu sprawstwo i winę w zakresie czynu z art.160 kk koniecznym było wykazanie, iż wskazane niebezpieczeństwo istniało niezależnie od działań pokrzywdzonych, co też sąd I instancji uczynił. Natomiast pokrzywdzeni swoim działaniem spotęgowali istniejące już niebezpieczeństwo przyczyniając się do zaistnienia skutku w postaci obrażeń ciała na skutek realizacji stanu zagrożenia. To przyczynienie sąd I instancji słusznie wziął pod uwagę przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, co skutkowało warunkowym umorzeniem postępowania. Sąd I instancji nie dość dokładnie dokonał opisu czynu przypisanego oskarżonemu bowiem nieumyślne narażenie na niebezpieczeństwo opisane w art.160§1kk odnosi się do każdego z pokrzywdzonych skoro było to niebezpieczeństwo również utraty życia, a nie tylko ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a co za tym idzie skutek dotyczący B. B. opisany w art.156§1 pkt 2 kk nie pochłania w kwalifikacji stanu zagrożenia skoro stan zagrożenia był dalej idący. Kierunek jednak i zakres zaskarżenia obydwu apelacji nie pozwala na korektę opisu czynu bowiem byłaby to korekta na niekorzyść oskarżonego. Odnośnie apelacji oskarżyciela publicznego. Apelacja jest oczywiście bezzasadna biorąc pod uwagę zakres zaskarżenia i wniosek apelacji pozostający w rażącej sprzeczności z art.454§1 kpk . W braku wniosku o uzasadnienie ( art.457§2 kpk ) odnoszenie się do jej zarzutu pozostaje zbędne. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono po myśli art. 636§1 kpk zasądzając od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty związane z tym postępowaniem, a na podstawie art.8 i art.7 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych (Dz. U. nr 49, poz. 223 ze zm.) wymierzono mu opłatę w kwocie 100 złotych.