Sad powszechny, I C 194/13

Sygn. akt I C 194/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2015 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Katarzyna Powalska Protokolant: Magdalena Kierniakiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa M. N. przeciwko H. S. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

1. pozbawia wykonalności tytuł wykonawczy w postaci nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym w dniu 19 października 2011 r. przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej V Wydział Gospodarczy w sprawie o sygnaturze akt V GNc 4415/11, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 22 grudnia 2011 r. i z dnia 20 czerwca 2013 r. , obejmującego należność w wysokości 65.508,80 złotych, ustawowe odsetki od dnia 9 lutego 2011 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 4.436 złotych jako zwrot kosztów procesu, w zakresie przysługującym wierzycielce H. S. ;
2. zasądza od pozwanej H. S. na rzecz powódki M. N. kwotę 8.084 ( osiem tysięcy osiemdziesiąt cztery ) złote tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3600 ( trzy tysiące sześćset ) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 194/13 UZASADNIENIE W dniu 19 sierpnia 2013 r. (data wpływu) powódka M. N. wystąpiła przeciwko H. S. z powództwem o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej V Wydział Gospodarczy w dniu 19 października 2011 r. o sygnaturze akt V GNc 4415/11 opatrzonego klauzulą wykonalności zasądzającego od powódki na rzecz pozwanej kwotę 65.508,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 9 lutego 2011 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 4.436 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Powódka domagała się również zasądzenia na jej rzecz od pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje roszczenie powódka argumentowała, że opisany wyżej tytuł wykonawczy został pierwotnie wydany przeciwko niej i P. G. , jako wspólnikom spółki cywilnej, której to działalności dotyczyło roszczenie H. S. . Wskutek podejmowanych przez strony dalszych czynności procesowych powódka okazała się jedynym dłużnikiem pozwanej H. S. i na podstawie przedmiotowego tytułu postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wyłącznie wobec niej. W sprawie, w której wydano tytuł wykonawczy powódkę oraz P. G. łączyło współuczestnictwo jednolite. Wobec tego zdaniem M. N. , choć sprzeciw został skutecznie wniesiony jedynie przez P. G. , to utrata mocy nakazu zapłaty jest skuteczna wobec wszystkich współuczestników, w tym również względem powódki. Ponadto powódka podniosła zarzut potrącenia twierdząc, po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie w nim stwierdzone wygasło. Jak podała, zobowiązania objęte przedmiotowym tytułem wygasły wskutek złożenia w dniu 12 sierpnia 2013 r. przez M. N. i P. G. pisemnego oświadczenia woli o potrąceniu wierzytelności, wobec czego nastąpiło umorzenie wierzytelności przysługującej pozwanej względem M. N. i która to wierzytelność była dochodzona przez pozwaną w sprawie V GNc 4415/11 i jest obecnie przedmiotem postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na pozew wniesionej w dniu 10 lutego 2014 r. pozwana wniosła o oddalenie powództwa, ewentualnie o odrzucenie pozwu w całości na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. argumentując, że o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami toczy się sprawa o sygn. akt V Gc 431/12 przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, Wydział V Gospodarczy, a ponadto sprawa o to samo roszczenie została już prawomocnie osądzona przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu Wydział V Gospodarczy w sprawie V GNc 4415/
3. Pozwana podniosła zarzut braku biernej legitymacji procesowej po jej stronie do występowania w niniejszej sprawie, powołując się na fakt wyzbycia się wierzytelności na rzecz osoby trzeciej oraz domagała się przy tym zasądzenia od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Na rozprawie w dniu 27 czerwca 2014 r. pełnomocnik powódki wskazał jako zasadniczą podstawę faktyczną roszczenia o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności okoliczność wyzbycia się przez pozwaną wierzytelności objętej przedmiotowym tytułem wykonawczym na mocy umowy sprzedaży z dnia 4 grudnia 2013 roku i utratę tym samym przez pozwaną statusu wierzyciela egzekwującego. Postanowieniem z 27 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu odmówił odrzucenia pozwu uznając, że nie zostały w sprawie spełnione przesłanki wynikające z treści art. 199 § 1 k.p.c. Zdaniem Sądu nie zachodziła tożsamość roszczeń rzutujących na przyjęcie lis pendens ze sprawą V GC 431/12 i res iudicata w związku ze sprawą V GNc 4415/
4. Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez pozwaną H. S. zażaleniem, które mocą postanowienia wydanego przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie I Acz 1829/14 zostało oddalone. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Strony łączyły stosunki finansowe wynikające z umów cywilno - prawnych zawartych między M. N. oraz P. G. jako wspólnikami spółki cywilnej (...) z siedzibą w N. i H. S. (...) PHU (...) , (bezsporne). Nakazem zapłaty wydanym w dniu 19 października 2011 r. w postępowaniu upominawczy przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu w sprawie z powództwa H. S. przeciwko M. N. i P. G. o sygnaturze V GNc 4415/11 zobowiązano pozwanych do zapłaty solidarnie na rzecz H. S. kwoty 65.508,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu. W dniu 22 grudnia 2011 r. orzeczeniu temu nadano klauzulę wykonalności. Pozwani wnieśli sprzeciw od powyższego nakazu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Z uwagi na odrzucenie złożonego przez pozwanych sprzeciwu i zaskarżenia przez nich tej czynności zażaleniem, Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniem z 25 lutego 2013 r. uchylił orzeczenie w zakresie dotyczącym P. G. , a w zakresie odnoszącym się do M. N. – zażalenie oddalił. W dniu 20 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu nadał klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty z dnia 19 października 2011 r. przeciwko M. N. . Pismem z 20 maja 2013 r. H. S. wezwała M. N. do zapłaty kwoty 65.508,80 zł tytułem należności głównej zasądzonej nakazem zapłaty, (dowód: postanowienie z uzasadnieniem k. 13 -18, k. 19-25, pismo k 26). W oparciu o wspomniany tytuł wykonawczy, na wniosek H. S. z dnia 24 czerwca 2013 r wszczęto przeciwko M. N. postępowanie egzekucyjne w sprawie o sygnaturze Km 407/13 prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Sieradzu B. R. . W ramach prowadzonej egzekucji zajęto m.in. udziały M. N. w spółce (...) Sp. z o.o. oraz wynagrodzenie za pracę (dowód: zajęcie wierzytelności k. 34-35, zajęcie udziałów k. 36-37, zajęcie k. 351). W dniu 12 sierpnia 2013 r. M. N. i P. G. złożyli oświadczenie w przedmiocie potrącenia posiadanej względem H. S. wierzytelności o zapłatę kwoty 91.316,80 zł z tytułu kar umownych naliczonych na podstawie umowy o roboty budowlane z 22 lutego 2010 r. (dowód: oświadczenie k. 39, kserokopia umowy k. 55-58). W dniu 4 grudnia 2013 r. H. S. zawarła z M. J. umowę cesji, na podstawie której pozwana przeniosła na rzecz nabywcy wierzytelność przysługującą jej na podstawie nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia Fabrycznej w dniu 19 października 2011 r. w sprawie V GNc 4415/11 wobec M. N. o wartości 65.508,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 9 lutego 2011 r. oraz kosztami procesu w kwocie 4.436 zł, (dowód: umowa cesji k. 108 - 110). W dniu 4 grudnia 2013 r. H. S. w sprawie V GNc 1091/13 cofnęła powództwo przeciwko P. G. , wobec którego postanowieniem z 29 stycznia 2014 r. postępowanie umorzono, (dowód: pismo k. 165). Postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Sieradzu B. R. z 24 marca 2014 r. postępowanie egzekucyjne z wniosku H. S. przeciwko M. N. zostało zawieszone (dowód: postanowienie k. 176). W dniu 9 października 2014 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej V Wydział Gospodarczy w sprawie o sygn. akt V GCo 249/14 nadał nakazowi zapłaty z 19 października 2011 r. klauzulę wykonalności na rzecz M. J. w stosunku do M. N. . Na wniosek wierzyciela M. J. , w dniu 13 listopada 2014 r. podjęto postępowanie egzekucyjne w sprawie Km 407/13, (dowód: postanowienie k. 298, postanowienie k. 300). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie powołanych wyżej dowodów. Sąd uznał za wiarygodne dowody z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, których treści i autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo zasługuje na uwzględnienie bez konieczności przeprowadzania postępowania dowodowego w części wykraczającej poza dokumenty złożone w sprawie. Rozstrzygnięcie zasadza się bowiem na ocenie skutków prawnych jednego tylko faktu, z którego obie strony wywodziły odmienne konsekwencje procesowe. Chodzi o dokonanie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprzedaży wierzytelności objętej kwestionowanym w sprawie niniejszej tytułem wykonawczym, pomiędzy H. S. a M. J. . Fakt ten podniosła powódka, twierdząc, że jest to wystarczająca podstawa do uwzględnienia powództwa, niezależnie od oceny pozostałych zdarzeń przywoływanych w uzasadnieniu pozwu. Sąd Okręgowy podziela ten pogląd. Przepis art. 840 k.p.c. przewiduje możliwość żądania przez dłużnika pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności powołując się na przesłanki określone w tym przepisie. Podstawę prawną żądania powódki w niniejszej sprawie stanowi art. 840 § 1 pkt. 2 k.p.c. , w świetle którego dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane. Powołana regulacja stwarza podstawę do zniweczenia tytułu wykonawczego w przypadku, gdy już po powstaniu tytułu egzekucyjnego zaszły zdarzenia prowadzące do wygaśnięcia zobowiązania. Celem tzw. powództwa opozycyjnego (przysługującemu dłużnikowi) jest udaremnienie możliwości przeprowadzenia jakiejkolwiek egzekucji na podstawie określonego tytułu wykonawczego. Użyty w art. 840 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. termin "zdarzenie" należy do dziedziny prawa materialnego. Oznacza to, że "zdarzeniami" w rozumieniu tego przepisu są wyłącznie zdarzenia leżące u podstawy świadczenia wynikającego z zobowiązania dłużnika objętego tytułem egzekucyjnym lub w przypadku art. 786, 788, 791 k.p.c. - stojące u podstaw z klauzuli wykonalności (jak SN w wyroku z 26 lipca 2012 r., II CSK 760/11 LEX nr 1215616). Zmiana wierzyciela należy do zdarzeń, wskutek których zobowiązanie wygasa (wyrok z 23 kwietnia 2013 r. Sadu Apelacyjnego w Lodzi, IACa 1421/12, lex 1324708). Skuteczność żądania powództwa przeciwegzekucyjnego ( art. 840 § 1 k.p.c. ) uzależniona jest od wykazania przez stronę powodową nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym ( art. 6 k.c. i 232 k.p.c. ) (jak SA w K. w wyroku z 31 marca 2010 r., I ACa 49/10). Wprawdzie pozwana w końcowej części procesu powoływała się na okoliczność, iż kwestionowany tytuł wykonawczy nie istnieje, wobec nadania klauzuli wykonalności przedmiotowemu nakazowi zapłaty z dnia 19 października 2011 r. na rzecz M. J. , przy jednoczesnym uchyleniu postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności na rzecz H. S. , ale okoliczność ta nie jest prawdziwa. Analiza postanowienia z dnia 9 października 2014 r. wydanego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej V Wydział Gospodarczy w sprawie o sygn. akt V GCo 249/14, wskazuje na istnienie jedynie treści co do nadania klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego H. S. . Zatem kwestionowany w sprawie tytuł wykonawczy nadal istnieje. Tytuł wykonawczy bowiem, którym jest zgodnie z treścią art. 776 zdanie drugie k.p.c. tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, na rzecz jednak konkretnej, określonej osoby, jest innym tytułem wykonawczym niż tytuł wykonawczy, którym jest ten sam tytuł egzekucyjny, ale zaopatrzony w klauzulę wykonalności na rzecz innej osoby. Skoro więc doszło do niekwestionowanego wyzbycia się wierzytelności przez pozwaną i nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu na rzecz jej następcy prawnego, to w relacji stosunku zobowiązaniowego pomiędzy M. N. a H. S. doszło do wygaśnięcia zobowiązania i to w okresie po powstaniu tytułu egzekucyjnego. Zachodzi więc konieczność unicestwienia tego tytułu poprzez pozbawienie go wykonalności w całości w jakiej funkcjonował dotąd na rzecz H. S. . Nie ma przy tym decydującego znaczenia fakt, że pozwana nie prowadzi aktywnie egzekucji z tego tytułu przeciwko powódce. Po zawieszeniu bowiem postępowania egzekucyjnego w dniu 24 marca 2014 r. z inicjatywy zresztą pozwanej, zostało ono podjęte i jest prowadzone na wniosek nowego wierzyciela – M. J. . Dopóki formalnie istnieje tytuł wykonawczy, uprawniony z niego wierzyciel w każdym czasie może powrócić do zaniechanej wcześniej egzekucji, a to stwarza stan niepewności i zagrożenia egzekucją dla dłużnika. Dlatego niezależnie od oceny pozostałych podniesionych w pozwie zarzutów, w tym skuteczności zarzutu potrącenia i jego skutków prawnych, powództwo jest zasadne przez pryzmat wygaśnięcia zobowiązania, jako skutku sprzedaży wierzytelności dokonanej na mocy umowy z dnia 4 grudnia 2013 r. Okoliczność tę w postaci wyzbycia się wierzytelności, przywołała także pozwana wywodząc z niej podstawę uznania braku po jej stronie biernej legitymacji procesowej. Zarzut ten nie jest zasadny. Istota bowiem powództwa przeciwegzekucyjnego, w kontekście powyższego wywodu pozwala uznać, że pozwana zachowuje bierną legitymację procesową i to niezależnie od tego czy zbycie prawa nastąpiło przed czy po wytoczeniu powództwa ( art. 192 pkt 3 k.p.c. ), gdyż w innej konfiguracji przeprowadzenie takiego postępowania na gruncie art. 840 k.p.c. byłoby niemożliwe, zwłaszcza, że w procesie nie pojawił się po stronie pozwanej następca prawny H. S. , gdyż żadna ze stron o to nie wnosiła. Z tych względów, opatrzony klauzulą wykonalności na rzecz H. S. tytuł egzekucyjny w postaci nakazu zapłaty z dnia 19 października 2011 r. nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym z uwagi na zmianę strony zobowiązania i utratę przez pozwaną statusu wierzyciela, a w konsekwencji wygaśnięcia zobowiązania pomiędzy stronami niniejszego postępowania. Tym samym w przedmiotowej sprawie zachodziły podstawy do pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego wystawionego na rzecz pierwotnego wierzyciela - H. S. przeciwko M. N. , obejmującego nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej V Wydział Gospodarczy w dniu 19 października 2011 r. o sygnaturze akt V GNc 4415/11 opatrzony klauzulą wykonalności w dniu 20 czerwca 2013 r. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98§1 k.p.c. Obciążają one przegrywającą proces pozwaną. Powódka poniosła w sprawie następujące koszty: 4.467 zł – opłata od pozwu, 3.617 – koszty zastępstwa prawnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie powyższego przepisu oraz § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) Sąd zasądził od H. S. na rzecz powódki zwrot poniesionych przez nią kosztów tj., 8.084 zł.