Sad powszechny, III U 234/15

(1)przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P. o świadczenie przedemerytalne na skutek odwołania S. T.

(1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z dnia 18 marca 2015 r. znak (...) orzeka: 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje S. T.

(1)prawo do świadczenia przedemerytalnego począwszy od 10 marca 2015r.; 2. stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. UZASADNIENIE W dniu 9.03.2015r. S. T.

(1)złożyła w Oddziale ZUS w P. wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia przedemerytalnego. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 18.03.2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił S. T.

(1)prawa do tego świadczenia uznając, iż nie udowodniła ona wymaganego do dnia rozwiązania stosunku pracy 35 - letniego stażu pracy. S. T.

(1)decyzję powyższą zaskarżyła, wnosząc od niej odwołanie. W odwołaniu wskazała, że w okresie zakwestionowanym przez ZUS w dalszym ciągu pracowała w gospodarstwie rolnym, które przejął po rodzicach jej brat S. M. . Była wówczas zameldowana w miejscowości (...) , na stałe tam zamieszkiwała i nie miała innego źródła utrzymania. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że S. T.

(1)nie spełnia warunku do przyznania świadczenia przedemerytalnego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych , gdyż nie posiada wymaganego na dzień 31.12.2009 roku 35-letniego stażu pracy. ZUS nie uwzględnił bowiem odwołującej jako okresu uzupełniającego okresu pracy w gospodarstwie rolnym od 1.01.1979r. do 17.10.1980r., wskazując, że z przedstawionych dokumentów wynika, że rodzice odwołującej w tym czasie nie opłacali składek na Fundusz Emerytalny Rolników i nie byli właścicielami gospodarstwa rolnego. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił następujący stan faktyczny: S. T.

(1)urodziła się (...) Wspólnie z rodzicami i rodzeństwem zamieszkiwała w miejscowości (...) , gdzie była zameldowana i gdzie gospodarstwo rolne prowadzili jej rodzice R. i J. M. . Powyższe gospodarstwo rolne rodzice odwołującej umową z dnia 19.04.1978r. przekazali bratu S. S. M. . S. T.

(2)od ukończenia 16 roku życia, tj. od 24.08.1976r., aż do podjęcia pracy zawodowej tj. do dnia 17.10.1980r. pracowała stale w powyższym gospodarstwie rolnym rodziców, a następnie brata. Odwołująca wykonywała wszystkie prace w tym gospodarstwie. W spornym okresie gospodarstwo nie było zmechanizowane, co powodowało, że na pracę w gospodarstwie (...) , w okresie kiedy uczęszczała do szkoły w K. oddalonym od miejscowości G. o 12 km., poświęcała co najmniej 4 – 5 godzin dziennie, a w czasie kiedy nie dojeżdżała do szkoły około 10 godzin dziennie. Odwołująca pracowała zarówno przy pracach polowych, jak też codziennym obrządku inwentarza żywego, w tym w szczególności świń i krów. Zajmowała się ręcznym dojeniem krów, przeganianiem krów na łąki, dawała jedzenie świniom, parowała ziemniaki dla świń, pracowała przy żniwach, wykopkach, wiązała snopki, grabiła siano. Pracowała też przy siewie, pieleniu i wyrywaniu buraków oraz rzepy. Pracowała również przy młóceniu, bronowaniu i roztrząsaniu obornika. Od 18.10.1980r. S. T.

(1)podjęła pracę zawodową poza gospodarstwem. Ostatni stosunek pracy został rozwiązany z dniem 31.08.2014r. z powodu likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych dotyczących zakładu pracy. W (...) Handel (...) odwołująca była zatrudniona od 20.05.2013r. do 31.08.2014r. Do dnia 31.08.2014r. odwołująca zgromadziła (poza okresami pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, a następnie brata) 26 lat, 2 miesiące i 18 dni okresów składkowych oraz 5 lat, 2 miesiące i 27 dni okresów nieskładkowych. Odwołująca była i nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna i pobierała zasiłek dla bezrobotnych w okresie od 08.09.2014r. do 08.03.2014r., w okresie pobierania zasiłku nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny podjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , ani zatrudniania w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6 miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty z akt rentowych, zeznania odwołującej i świadków S. M. oraz S. N. , umowę o przekazaniu gospodarstwa rolnego z dnia 19.04.1976r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje: Odwołanie S. T.

(1)od decyzji z dnia 18.03.2015r. jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą do ubiegania się przez odwołującą o prawo do świadczenia przedemerytalnego jest art. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych , zgodnie z którym prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 29 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , za przyczyny dotyczące zakładu pracy przyjmuje się: a)rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy , w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników,

1. b)rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, c)wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w przypadku śmierci pracodawcy lub gdy odrębne przepisy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w wyniku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy,
2. d)rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika na podstawie art. 55 § 1 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy z uwagi na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika; Zgodnie z ust. 2 cyt. wyżej ustawy za okres uprawniający do emerytury, o którym mowa w ust. 1 , uważa się okres ustalony zgodnie z przepisami art. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 cytowanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również, traktując je jako okresy składkowe – przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7 ustawy są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Art. 2 ust. 3 cytowanej ustawy stanowi z kolei, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 6 miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6-miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W przedmiotowej sprawie spór pomiędzy stronami ograniczał się do rozstrzygnięcia czy S. T.

(1)osiągnęła do dnia rozwiązania stosunku pracy wymagany 35 letni okres składkowy i nieskładkowy. Spełnienie pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie odwołującej prawa do świadczenia przedemerytalnego nie było przez ZUS kwestionowane. Kwestia pracy w gospodarstwie rolnym była wielokrotnie przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądowym. W judykaturze wykształcił się pogląd, iż o uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno – rentowych okresów pracy w gospodarstwie rolnym sprzed 1 stycznia 1983 przesądza wystąpienie dwóch okoliczności tj. wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej „domownika” z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników tj. osoby bliskiej domownikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie tego gospodarstwa albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana stosunkiem pracy oraz czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy , tj. minimum 4 godziny dziennie (vide np. wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 1997 r., II UKN 96/96, OSNAOiUS 1997, nr 23, poz. 473). ZUS po analizie zgromadzonej w aktach dokumentacji, uznał ostatecznie, że S. T.

(1)udowodniła do dnia rozwiązania stosunku pracy staż pracy w wymiarze 33 lat, 9 miesięcy i 23 dni, przy czym jako okres uzupełniający ZUS zaliczył odwołującej jedynie okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 24.08.1976r. do 31.12.1978r. Wobec zakwestionowania przez organ rentowy zasadności zaliczenia odwołującej do stażu pracy okresu pracy odwołującej w gospodarstwie rolnym przekazanym przez rodziców bratu odwołującej S. M. w okresie od 1.01.1979r. do 17.10.1980r., Sąd w tym zakresie przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe. Na powyższe okoliczności Sąd przesłuchał świadków oraz odwołującą w charakterze strony, przeprowadził też dowód z dokumentów z akt emerytalnych. Z zeznań świadków S. M. i S. N. , jak też zeznań odwołującej przesłuchanej w charakterze strony wynika, że S. T.

(1)od urodzenia zamieszkiwała w G. , gdzie gospodarstwo rolne najpierw prowadzili jej rodzice J. i R. M. , a następnie po przekazaniu gospodarstwa jej brat S. M. . Z zeznań odwołującej, jak też wskazanych świadków wynika też, że w spornym okresie gospodarstwo nie było zmechanizowane, co powodowało, że na pracę w gospodarstwie (...) , w okresie kiedy uczęszczała do szkoły w K. oddalonym od miejscowości G. o 12 km., poświęcała co najmniej 4 – 5 godzin dziennie, a w czasie kiedy nie dojeżdżała do szkoły około 10 godzin dziennie. Odwołująca pracowała zarówno przy pracach polowych, jak też codziennym obrządku inwentarza żywego, w tym w szczególności świń i krów. Zajmowała się ręcznym dojeniem krów, przeganianiem krów na łąki, dawała jedzenie świniom, parowała ziemniaki dla świń, pracowała przy żniwach, wykopkach, wiązała snopki, grabiła siano. Pracowała też przy siewie, pieleniu i wyrywaniu buraków i rzepy. Pracowała również przy młóceniu, bronowaniu, roztrząsała obornik. Ze wskazanych wyżej dowodów osobowych wynika, że charakter pracy odwołującej w gospodarstwie rolnym, w czasie kiedy gospodarstwo to należało do jej rodziców, niczym nie różnił się od okresu kiedy gospodarstwo to zostało formalnie przekazane bratu odwołującej, co przyznał sam S. M. . Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i odwołującej, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Świadkowie to brat odwołującej i sąsiad. Nie mają żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań. Ich zeznania wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczną całość. Świadkowie posiadali wiedzę na temat pracy odwołującej w gospodarstwie rolnym. Zeznania świadków korespondują też w pełni z dowodami z dokumentów, których analiza wskazuje, że odwołująca w (...) . gm. (...) była zameldowana od dnia 29.08.1960r., aż do 08.12.1981r. (vide poświadczenie o okresach zameldowania k. 17 akt rentowych). Umowa z dnia 19.04.1978r. i zaświadczenie z dnia 03.03.2015r. potwierdzają z kolei fakt przekazania gospodarstwa (...) (vide k. 16-16-17 akt sądowych i k. 16 akt rentowych). Reasumując powyższe Sąd doszedł do przekonania, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że do wymaganego do dnia rozwiązania stosunku pracy stażu pracy należy zaliczyć S. T.

(1)okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, a następnie brata S. M. od dnia 2.08.1976r. do 17.10.1980r., w zakresie niezbędnym do uzupełnienia 35 letniego okresu składkowego i nieskładkowego wymaganego do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Podkreślić należy, że z przeprowadzonych dowodów wynika, że charakter pracy odwołującej w gospodarstwie rolnym, w czasie kiedy gospodarstwo to należało do jej rodziców niczym nie różnił się od okresu kiedy gospodarstwo to zostało formalnie przekazane bratu odwołującej, co przyznał sam S. M. . S. T.

(1)spełniła też wszystkie pozostałe przesłanki warunkujące nabycie uprawnień do świadczenia przedemerytalnego, wynikające z art. 2 cytowanej wyżej ustawy o świadczeniach przedemerytalnych , tj. stosunek pracy został rozwiązany z dniem 31.08.2014r. powodu likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych dotyczących zakładu pracy. W (...) Handel (...) odwołująca była zatrudniona od 20.05.2013r. do 31.08.2014r., a więc przez okres dłuższy niż wymagane min. 6 miesięcy (vide: świadectwo pracy k. 8 akt rentowych). Odwołująca była i nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna i pobierała zasiłek dla bezrobotnych w okresie od 08.09.2014r. do 08.03.2014r. , w okresie pobierania zasiłku nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny podjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , ani zatrudniania w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych (vide: zaświadczenia z PUP k. 20 akt rentowych) oraz złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6 miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu o art. 477 14 §2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 18.03.2015r i przyznał S. T.

(1)prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 10.03.2015r. tj. tj. od dnia następnego po złożeniu wniosku wraz z wymaganymi dokumentami – stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych . Zgodnie z treścią art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , stosowanym odpowiednio, Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującej prawo do świadczenia przedemerytalnego, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego odnośnie do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2010 roku, II UK 330/09, LEX 604220). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującej prawa do świadczenia przedemerytalnego. ZUS nie dysponował bowiem niezbędnymi i wystarczającymi dokumentami pozwalającymi na uwzględnienie odwołującej jako okresu uzupełniającego okresu pracy w gospodarstwie rolnym jej brata S. M. . Dopiero na etapie postępowania sądowego, po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego odwołująca w sposób niewątpliwy wykazała, że sporny okres należy jej również zaliczyć do wymaganego ustawą 35 letniego okresu składkowego i nieskładkowego. Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 wyroku.