WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lipca 2015 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Dorota Załęska Protokolant: st. sek

§2ust.

1 pkt 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe , a przez to nie mogą być wyłączone z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Odwołania od powyższych decyzji złożył płatnik składek S. (...) w P. wskazując, że przy wypłacie środków z ZFŚS w roku 2012 i 2013 uwzględnił regulację zawartą w art. 8 ust. 1 ustawy o ZFSS, tzn. uzależnił ich wysokość od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej uprawnionych pracowników. Odstępstwem od zapisów Regulaminu był jedynie brak oświadczeń pracowników o wysokości dochodu, a w zamian tego przyjęcie przez Komisję Socjalną podziału pracowników na trzy grupy zawodowe, opartego na poziomie wykształcenia, kwalifikacjach, a co za tym idzie również wysokości wynagrodzenia w poszczególnych grupach zawodowych pracowników zatrudnionych w szpitalu. W odpowiedzi na odwołania organ rentowy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach i wnosił o oddalenie odwołań. Zainteresowani w sprawie pracownicy nie zajęli stanowiska. Postanowieniami z dnia 3.03.2015r., połączono sprawy dotyczące wym. zainteresowanych do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W (...) Publicznym Zespole (...) w P. obowiązuje Regulamin Zakładowego Funduszu Socjalnego z dnia 31.09.2004r. Według jego §6 posiadane środki funduszu mogą być przeznaczone m.in. na finansowanie wypoczynku w formie: dopłaty do skierowań na wypoczynek krajowy, zorganizowany w formie wczasów, kolonii dla dzieci i młodzieży, dopłaty do wypoczynku organizowanego przez pracowników firmy i inne osoby uprawnione, działalności kulturalno - oświatowej, sportowej, turystycznej, pomocy rzeczowej i pieniężnej. Krąg osób uprawnionych do korzystania z funduszu został określony w części czwartej §7 i § 8 Regulaminu, a zasady i tryb ubiegania się o świadczenia finansowane przez ZFŚS określa §9-

1. Zgodnie z §10 pkt 1Regulaminu, przyznanie oraz wysokość dopłat z funduszu do usług i świadczeń socjalnych dla osób uprawnionych uzależnia się zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS od ich sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej, a w przypadku pomocy mieszkaniowej - również od ich aktualnej sytuacji życiowej. Wg.§10 pkt 2 podstawę do ustalenia ulgowych świadczeń (z dopłatą z funduszu) stanowi dochód przypadający na osobę w rodzinie wykazany w oświadczeniu pracownika (faktyczną wysokość wszystkich dochodów uzyskiwanych przez wspólnie zamieszkujące i prowadzące gospodarstwo domowe osoby) (uwierzytelniona kserokopia Regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych k. 213 - 227/akta kontroli ZUS załączone do akt sprawy IVU 325/15). Członkami Komisji Socjalnej działającej w S. (...) w P. w latach 2012 - 2013 byli: A. K. , I. K. , B. M. . Sekretarzem Komisji była D. G. , a posiedzenia Komisji protokołowała Z. C. - starszy referent, pracownik w sekretariacie dyrektora. W skład komisji wchodzili przedstawiciele różnych zawodów, tj. pielęgniarki, ratownicy medyczni, kierowcy, laborantki, pracownicy oddziału rehabilitacji. Przedmiotem podziału środków z funduszu socjalnego przez Komisję w latach 2012-2013 były wczasy pod gruszą i świadczenia świąteczne. Podczas spotkania Komisji Socjalnej w dniu 6.11.2012r., odstąpiono przy wypłacie środków z ZFŚS od realizowania zapisów Regulaminu dotyczących §10 pkt
2. Komisja socjalna w porozumieniu ze związkami zawodowymi i pracodawcą ustaliła sposób przydzielania świadczeń socjalnych z Funduszu wg. grup zawodowych w następujący sposób: personel wyższy - 490zł., personel średni - 500zł., personel niższy - 510zł. Podczas posiedzenia Komisji socjalnej w dniu 19.11.2013r., które dotyczyło m.in. podziału środków z Funduszu Socjalnego na talony świąteczne, wypłatę wczasów pod gruszą, odstąpiono także od realizowania zapisów Regulaminu dotyczących §10 pkt
3. Ustalono sposób przydzielania świadczeń socjalnych z funduszu socjalnego wg. grup zawodowych w porozumieniu ze związkami zawodowymi i pracodawcą, tj.: personel wyższy - lekarze - kierownicy - 555zł., personel średni - 565zł., personel niższy - 575zł. Ubiegając się o dofinansowanie z ZFŚS, pracownicy S. (...) nie składali pisemnych oświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym, nie było wzoru takiego oświadczenia. Przy przyznawaniu przez Komisję dofinansowania z ZFŚS, nie badano dochodu na członka rodziny, lecz stosowano kryterium przynależności do poszczególnych grup zawodowych. Najwyżej zarabiający otrzymywali najmniejsze świadczenia, a największe dofinansowanie otrzymywali najmniej zarabiający. Przy podziale środków z ZFŚS. Komisja brała pod uwagę ogólną sytuację rodzinną i materialną pracowników, znaną poszczególnym członkom Komisji z racji ich przynależności do różnych grup zawodowych. Według Komisji sytuacja materialna i rodzinna osób w poszczególnych grupach zawodowych była porównywalna. Z. C. miała kontakt z większością pracowników. Przykładowo znana jej była sytuacja: A. S. - kierownika działu farmacji w latach 2012-2013, która była osobą samotną, D. P.

§10ust 1 Regulaminu obowiązującego u pracodawcy, wydanego na podstawie art.

8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych . Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm. - dalej „ustawa systemowa"), ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i z mocy art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 w/w ustawy ubezpieczeniom chorobowemu i wypadkowemu, a także na ubezpieczenie zdrowotne z mocy ust. 1 i 6 oraz art. 83 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity- Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.) Zgodnie z art. 18 ust. 1 w związku z art. 20 systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi przychód, o jakim mowa w art. 4 pkt 9 i pkt 10 tej ustawy. Użyte w ustawie określenie przychód oznacza przychód

przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy. Zgodnie zaś z art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych , do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. W świetle art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2012.361 j.t.) za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za nie wykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Niektóre przychody są jednak zwolnione z podstawy wymiaru składek, a ich. enumeratywny katalog zawiera rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18.12.1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe . Zgodnie z treścią jego §2 ust. 1 pkt 19 , podstawy wymiaru składek nie stanowią, świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Definicję działalności socjalnej zawiera art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 marca 1994r o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j Dz. U. z 2012, poz. 592), w myśl którego działalność socjalna to usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego, udzielanie pomocy materialnej-rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową. Niesporne jest, że wypłacone zainteresowanym pracownikom w latach 2012 - 2013 świadczenia, pochodziły ze środków przeznaczonych na cele socjalne i stanowiły dla pracowników pomoc finansową, a zatem mieściły się w szeroko pojętej działalności socjalnej. Nie mniej zakwalifikowanie danego świadczenia przyznawanego w ramach funduszu świadczeń socjalnych, jako mieszczącego się w ustawowej definicji działalności socjalnej, nie oznacza automatycznie, że wypłacone świadczenie realizuje cele socjalne. W tym zakresie należy odwołać się do treści art. 8 ustęp 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych , zgodnie z którym przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu. Wprawdzie zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu określa pracodawca w regulaminie (ust. 2 ustawy), to nie mogą one pozostawać w oderwaniu od uregulowań ustawowych, tj. art. 8. ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych . Innymi słowy, pracodawca nie może ustalać zasad i warunków korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu według dowolnie wybranych przez siebie kryteriów, z pominięciem naczelnej zasady wyrażonej w art. 8 ust. 1 ustawy. Zasady korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych u płatnika określono w Regulaminie z dnia 31.09.2004r., a jego §10 pkt 1 jest zgodny z art. 8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych . Stanowi bowiem, że przyznanie oraz wysokość dopłat z funduszu do usług i świadczeń socjalnych dla osób uprawnionych uzależnia się, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ZFSS, od ich sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej. Jednocześnie § 10 pkt 2 Regulaminu stanowi ,że podstawę do ustalenia ulgowych świadczeń (z dopłatą z funduszu) stanowi dochód przypadający na osobę w rodzinie wykazany w oświadczeniu pracownika (faktyczną wysokość wszystkich dochodów uzyskiwanych przez wspólnie zamieszkujące i prowadzące gospodarstwo domowe osoby. Podkreślić trzeba, że sytuacja materialna dotycząca posiadanych zasobów majątkowych i uzyskiwanych dochodów, sprowadza się nie tylko do ustalenia wysokości wynagrodzenia pracownika - jak to uczynił odwołujący się - ale dotyczy wszystkich osób, z którymi ten pracownik prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Sytuacja życiowa ma z natury rzeczy charakter zmienny i może ulegać w pewnych okresach życia danego człowieka pogorszeniu, np. w związku z chorobą, śmiercią członka rodziny, utratą mieszkania, utratą pracy. Sytuacja rodzinna to przede wszystkim liczba członków rodziny, z którymi pracownik prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Dopiero wszystkie te informacje pozwalają w prawidłowy sposób ustalić kryterium socjalne, którym winien kierować się pracodawca dokonując przydziału świadczeń z funduszu socjalnego. Do odstąpienia od powyższej zasady nie upoważnia pracodawcy porozumienie ze związkami zawodowymi, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 września 2009r. w sprawie I UK 121/2009 stwierdził, że zasada wyrażona w art. 8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zakresie w jakim wymaga zastosowania kryterium socjalnego indywidualnie do każdego z uprawnionych, nie doznaje żadnych wyjątków. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przyznanie przez odwołującego się świadczeń z ZFŚS w latach 2012 – 2013, bez indywidualnej analizy sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracowników, odbyło się z naruszeniem obowiązującego Regulaminu oraz art. 8 ust.1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych . W istocie świadczenia zostały wypłacone wprawdzie z funduszu świadczeń socjalnych, lecz nie na warunkach wynikających z Regulaminu, a więc nie mogą zostać uznane za świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne, w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,

§2ust.

1 pkt 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (por. wyrok SN z 20.06.2012r., I UK 140/12, postanowienie SN z 14.05.2012r., I UZ 15/12). To z kolei wyklucza zwolnienie przedmiotowych świadczeń z obowiązku składkowego, bowiem stanowią dodatkowe wynagrodzenie pracownika, czyli przychód

art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych , a ten podstawę wymiaru składek zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy systemowej w związku z §1 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej dnia 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (por. wyroki: z 16 sierpnia 2005r., I PK 12/05, OSNP 2006 nr 11 - 12, poz. 182 i z 16 września 2009r., I UK 121/09, OSNP 2011 nr 9 - 10, poz. 133, wyrok SA w Białymstoku z 2011-10-18, III AUa 851/11, Opubl: Orzecznictwo Sądów Apelacji B. rok 2011, Nr 2-3, str. 82, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 29.03.2011r., III AUa 541/2010, OSA 2012/3/5, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2013r. w sprawie III AUa 324/13). W związku z powyższym brak jest podstaw do uwzględnienia odwołań, co skutkowało ich oddaleniem, o czym orzeczono na podstawie art. 477 14 §1 k.p.c. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 kpc . w zw. z § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (…) (Dz. U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.).