Sad powszechny, VII Ga 314/14

(1)przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 10 października 2014 roku, sygn. akt VIII GC 195/14

1. Oddala apelację.
2. Zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 600 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą. sygn. akt VII Ga 314/14 UZASADNIENIE W. D.

(1)w pozwie wytoczonym przeciwko (...) spółce akcyjnej w W. żądał zapłaty kwoty 5.130,21 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 20 sierpnia 2013 roku oraz kosztami procesu według norm przepisanych tytułem częściowego odszkodowania z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenia pojazdów F. (...) o nr rej. (...) i O. (...) nr rej (...) , które to wierzytelności nabył na skutek zawarcia z poszkodowanym umów cesji. Twierdził, że pozwany zaniżył stawki za roboczogodzinę prac blacharskich i lakierniczych i niewłaściwie przyjął konieczność zastosowania części zamiennych. W dniu 11 lutego 2012 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym uwzględnił żądanie powoda w całości (sygn. akt VIII GNc 432/14). Pozwany w wywiedzionym sprzeciwie wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Uznał swoją odpowiedzialność za skutki kolizji drogowej podkreślając, iż wypłacone w toku postępowania likwidacyjnego odszkodowanie pozwala na pełne naprawienie doznanej szkody. Wyrokiem z dnia 10 października 2014 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie o sygnaturze akt VIII GC 195/14 zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5 130,21 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 20 sierpnia 2013 roku do dnia zapłaty i obciążył pozwanego obowiązkiem zwrotu kosztów procesu w wysokości 1.474,00 złotych, w tym kwotą 1.217,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W punkcie III orzeczenia nakazał pobrać od (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 414,86 złotych tytułem zwrotu części kosztów procesu pokrytych tymczasowo ze Skarbu Państwa. Sąd I instancji ustalił, że w wyniku kolizji drogowych z dni: 17 stycznia 2013 r., 19 grudnia 2012 r. oraz 27 marca 2013 r. doszło do uszkodzenia pojazdów F. (...) o nr rej. (...) i O. (...) nr rej (...) . Powód dokonał naprawy samochodów na podstawie pełnomocnictwa, następnie wystawił z tego tytułu faktury VAT. Łączny koszt naprawy pojazdów wyniósł 8.491,68 zł, pozwany natomiast wypłacił odszkodowanie w łącznej wysokości 3.361,47 zł. Dalej Sąd Rejonowy podkreślił, że powód dochodził zapłaty odszkodowania z uwagi na zawarte z poszkodowanym trzy umowy cesji wierzytelności, o których pozwany został zawiadomiony. Powód pismami z dnia 12.08.2013 roku wezwał ubezpieczyciela do zapłaty pozostałej części odszkodowania w tytułu trzech kolizji. W takim stanie rzeczy Sąd I instancji na podstawie art. 822 k.c. , 361 § 1 k.c. , art. 34 ust.1 ustawy z dnia 23 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych stwierdził, że powództwo jako zasadne podlegało uwzględnieniu w całości. Podkreślił, że pozwany nie kwestionował swojej odpowiedzialności, podważał natomiast wartość kosztów naprawy wskazanych przez powoda, na którą to okoliczność dopuszczono dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego. Z wniosków końcowych opinii, którą Sąd uznał za fachową i miarodajną wynikało, że średnia stawka w okresie końca 2012 r. i początku 2013 r. wyliczona jako średnia ze stawek stosowanych przez zakłady naprawcze blacharsko – lakiernicze za usługi nieautoryzowane w B. i najbliższej okolicy wynosiła 120/130/rbg. Powód zastosował niższe stawki na poziomie 105/115zł/rbg. Biegły stwierdził ponadto, iż do naprawy pojazdów użyto części oryginalnych, co potwierdzają też załączone faktury VAT. Z powyższych względów Sąd I instancji uznał, że koszt naprawy pojazdów według kalkulacji zakładu naprawczego powoda tj. w kwocie 8.491,68 zł brutto jest ekonomicznie uzasadniony. Przez wzgląd na to, że pozwany zapłacił tytułem odszkodowania jedynie kwotę 3.361,47 zł, a koszt naprawy pojazdów odpowiadał kwocie 8.522,38 zł brutto (jak wyliczył biegły), to roszczenie powoda o przyznanie od pozwanego sumy 5.130,21 zł było całkowicie zasadne. Za uzasadnione na mocy art. 481 § 1 k.c. Sąd Rejonowy uznał także roszczenie powoda o ustawowe odsetki. O kosztach procesu orzeczono stosownie do art. 98 k.p.c. , a na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – kwotę 414,86 zł tytułem zwrotu części kosztów procesu pokrytych tymczasowo ze Skarbu Państwa. Apelację od tego rozstrzygnięcia wniósł pozwany. Zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w całości zarzucił mu: - naruszenie przepisów postępowania – art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że powód W. D.

(1)był uprawniony do wystąpienia z żądaniem zapłaty odszkodowania będącego przedmiotem umów cesji, - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 509 k.c. prowadzące do przyjęcia, że powód W. D.

(1)nabył skutecznie od Komendy Wojewódzkiej Policji w B. wierzytelności w postaci odszkodowania za naprawę pojazdów. Na podstawie tych zarzutów apelujący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa, stosownej zmiany postanowienia o kosztach procesu za I instancję oraz zasądzenia od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania za instancję odwoławczą, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powód w odpowiedzi na apelację zażądał jej oddalenia w całości na koszt przeciwnika procesowego. Sąd Okręgowy w Białymstoku zważył, co następuje: apelację pozwanego należało uznać za bezzasadną. Sąd odwoławczy aprobuje rozstrzygnięcie Sądu I instancji, który w sposób prawidłowy, obiektywny - zgodnie z dyrektywami określonymi w art. 233 § 1 k.p.c. ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i na jego podstawie poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie niezbędnym do rozpoznania żądania powoda, które to przyjmuje za własne. Trafny okazał się także przeprowadzony wywód prawny. Ubezpieczyciel w złożonej apelacji podnosił zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego koncentrując się wyłącznie wokół kwestii legitymacji czynnej powoda do wytoczenia powództwa o odszkodowanie z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Twierdził, że umowy cesji wskazanych wierzytelności były nieważne, albowiem cedent W. P.

(1)nie miał stosownego umocowania do reprezentowania Komendy Wojewódzkiej Policji w B. , a na umowie z dnia 17 czerwca 2013 roku brak jest podpisu powoda - cesjonariusza. Okoliczność ta nie była przedmiotem sporu przed Sądem I instancji. Skarżący nie negował przy tym wysokości szkody w samochodach F. (...) o nr rej. (...) i O. (...) nr rej (...) dokonanej przez Sąd Rejonowy. Całkowicie nieuzasadniony był zarzut obrazy art. 233 § 1 k.p.c. przede wszystkim z tego względu, że skarżący nie wskazał konkretnych zasad lub przepisów, które naruszył Sąd I instancji przy ocenie poszczególnych, określonych dowodów. Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów może polegać na błędnym uznaniu, że przeprowadzony w sprawie dowód ma moc dowodową i jest wiarygodny albo że nie ma mocy dowodowej lub nie jest wiarygodny. Argumentacja pozwanego była lakoniczna i pozbawiona tego rodzaju elementów. Po wtóre ocena skuteczności przelewu wierzytelności jest materią właściwej subsumcji prawnej, a ta podlega analizie Sądu apelacyjnego z urzędu, niezależnie od podniesienia w środku odwoławczym stosownych zarzutów. Kontrola instancyjna nie doprowadziła do uznania przez Sąd Okręgowy, że w sprawie doszło do naruszenia dyspozycji art. 509 k.c. poprzez jego niezastosowanie. Wskazać należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem treścią umowy przelewu jest przeniesienie przez wierzyciela swojej wierzytelności na osobę trzecią, a skutkiem tej umowy jest wyłączenie dotychczasowego wierzyciela ze stosunku zobowiązaniowego i zajęcie jego miejsca przez nabywcę wierzytelności. Sam stosunek zobowiązaniowy zmianie nie ulega, zmieniają się jedynie jego uczestnicy - wierzyciela dotychczasowego, który wyzbył się swojej wierzytelności, zastępuje nabywca, stając się wierzycielem w stosunku do tego samego dłużnika. Przelew wywołuje bezpośrednie skutki wobec dłużnika, po stronie którego powstaje obowiązek świadczenia w stosunku do nabywcy wierzytelności. Jego przedmiotem może być co do zasady wierzytelność istniejąca, którą cedent może swobodnie rozporządzać. Podstawowym wynikiem cesji jest sukcesyjne wstąpienie cesjonariusza w miejsce cedenta, nabywa on przy tym wierzytelność w takim zakresie i w takim stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili dokonania przelewu. Cesjonariusz nie może żądać od dłużnika świadczenia w większym rozmiarze aniżeli mógł to uczynić cedent (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2001 roku, I CKN 379/00, LEX nr 52661; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2006 roku, IV CSK 232/06, LEX nr 369189, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2014 roku, V CSK 620/13, LEX nr 1545108). Wbrew stanowisku ubezpieczyciela W. P.

(2)był umocowany do działania w imieniu Komendy Wojewódzkiej Policji w B. , w tym zawierania umów przelewu przysługujących jej wierzytelności z tytułu likwidacji szkód komunikacyjnych powstałych w pojazdach służbowych w latach 2011 - 2013 roku, a zatem w okresie kiedy doszło do kolizji F. (...) o nr rej. (...) i O. (...) nr rej (...) . Pełnomocnictwo ogólne do podejmowania tego rodzaju działań zostało mu udzielone i dodatkowo potwierdzone przez Zastępcę Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. , co znalazło wyraz w prawomocnie zakończonej, przed Sądem Okręgowym w Białymstoku wyrokiem z dnia 26 listopada 2014 roku między tymi samymi stronami procesu, sprawie o sygnaturze akt II Ca 939/14. Zastępca Komendanta Policji stosownie do art. 6b pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2011, poz. 287, nr 1687, t.j.) posiada kompetencje Komendanta Wojewódzkiej Policji, który jako organ pomocniczy wojewody jest organem administracji rządowej na obszarze województwa. Podkreślenia wymaga, że pozwany w toku prowadzonego przez siebie postępowania likwidacyjnego nie negował uprawnień do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych po stronie W. D.

(1)jako następcy prawnego poszkodowanego - Komendy Wojewódzkiej Policji w B. , a co więcej na podstawie przedłożonych dokumentów wypłacił powodowi częściową rekompensatę z umowy odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Kwestia legitymacji czynnej powoda nie mogła zatem budzić wątpliwości. Nie ma racji pozwany twierdząc, że następstwem braku podpisu nabywcy (cesjonariusza) wierzytelności na umowie przelewu z dnia 17 czerwca 2013 roku jest jej bezwzględna nieważność (k. 30). Oczywiste jest, że cesja nie może zostać skutecznie dokonana w drodze jednostronnej czynności prawnej i konieczne jest zawarcie umowy w drodze złożenia zgodnych oświadczeń woli przez obie strony, tj. cedenta i cesjonariusza (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1999 roku, III CKN 399/98, LEX nr 1218257). W tym kontekście należy przywołać treść art. 511 k.c. , który stanowi, że jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien również być stwierdzony pismem. Kodeks cywilny nie wymaga zatem dla ważności cesji zachowania szczególnej formy – może być ona skutecznie dokonana również ustnie, a nawet per facta concludentia. (tak też Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania , 2006, s. 357, zob. J. Mojak, Obrót... , s. 64; M. Pazdan, Przelew... , s. 134; E. Łętowska (w:) System prawa cywilnego , t. III, cz. 1, s. 910, Komentarz do Kodeksu Cywilnego pod red. K. Pietrzykowskiego, t. II, Warszawa 2009 roku, s. 156). Wskazana w art. 511 k.c. forma prawna jest zatem zastrzeżona tylko dla celów dowodowych (ad probationem), a jej niedochowanie nie skutkuje nieważnością umowy przelewu, a jedynie określonymi ustawowo ograniczeniami dowodowymi ( art. 74 § 1 k.c. ). Jak słusznie przyjął Sąd Apelacyjny w Katowicach art. 511 k.c. mówi o "stwierdzeniu" przelewu wierzytelności pismem, a nie o zawarciu przelewu w formie pisemnej. Czym innym jest dokonanie czynności prawnej w formie pisemnej, a czym innym "stwierdzenie" pismem, iż określona czynność została dokonana. "Stwierdzenie pismem" nie odnosi się bowiem do formy czynności prawnej, a jedynie do istnienia pisma stwierdzającego, że umowa przelewu została przez strony zawarta (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 marca 2005 roku, I ACa 1516/04, LEX nr 166961). W realiach sprawy poza wszelką wątpliwością był fakt, że umowa z dnia 17 czerwca 2013 roku między Komendą Wojewódzką Policji w B. (cedentem) a powodem W. D.

(1)(cesjonariuszem) spełniała przesłankę stwierdzenia pismem. W związku z tym, dla zachowania formy pisemnej do celów dowodowych wystarczające jest spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 78 § 1 zdanie drugie k.c. Przepis ten ustanawia minimum wymagań, jakie muszą być spełnione dla zachowania formy pisemnej zwykłej wszelkich umów, w tym również umów powodujących przelew wierzytelności przewidując, że do skutecznego ich zawarcia wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany. Z powyższego wynika, że zawarcie umowy w takiej formie może nastąpić zarówno w ten sposób, że obie strony złożą własnoręczne podpisy na tym samym dokumencie zawierającym ich zgodne oświadczenia woli (co w praktyce stanowi najczęściej spotykany sposób dochowania formy pisemnej), jak i przez wymianę dokumentów tej samej treści, zawierających zgodne oświadczenia woli obu stron, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, a także przez wymianę dokumentów, z których każdy zawiera oświadczenie woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie. Ze wskazanych regulacji wywieść można, że umowa przelewu dojdzie do skutku na skutek przyjęcia przez cesjonariusza (nabywcę) aktu cesji. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który wyraził zapatrywanie, że jeżeli zostaje sporządzony jednostronny akt cesji, zawierający tylko podpisane przez cedenta oświadczenie, iż wierzytelność swoją przelewa na cesjonariusza, to umowa o przelew zostaje zawarta dopiero wtedy, gdy cedent wręczy ten akt cesjonariuszowi a ten go przyjmie (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 września 1945 roku, III C 445/45, LEX nr 159410; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2009 roku, I CSK 129/09, LEX nr 553656 ). Skoro więc w przedmiotowej sprawie powód jako cesjonariusz przedstawił w załączniku do pozwu dokument odpowiadający treścią umowie przelewu wierzytelności z tytułu odszkodowania za szkodę w pojeździe marki O. o nr rej. (...) opatrzony podpisem drugiej strony, a mianowicie poszkodowanego (cedenta) to bez wątpienia doszło do złożenia zgodnych oświadczeń woli, o których mowa w art. 509 § 1 k.c. przez W. D.

(1)i W. P.

(1)działającego w imieniu Komendy Wojewódzkiej Policji w B. . W konsekwencji powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia środka zaskarżenia Sąd Okręgowy na mocy art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem II instancji rozstrzygnięto po myśli art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. § 6 pkt 4 w zw. z § 12 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 roku, poz. 490, t. j.).