Sad powszechny, I ACz 330/15

Sygn. akt I ACz 330/15 POSTANOWIENIE Dnia 15 maja 2015 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Maria Iwankiewicz (spr.) Sędziowie: SA Małgorzata Gawinek SA Tomasz Żelazowski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Szczecinie sprawy z powództwa Z. P. przeciwko W. (...) z siedzibą w P. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I C 656/14 w przedmiocie odrzucenia pozwu p o s t a n a w i a : oddalić zażalenie. SSA T. Żelazowski SSA M. Iwankiewicz SSA M. Gawinek UZASADNIENIE Pozwem z dnia 6 października 2014 r. powód Z. P. wniósł o pozbawienie wykonalności w całości tytułu wykonawczego – wyroku (jak wynika z treści załączników do pozwu – postanowienia) Sądu Rejonowego w Złotowie I Wydział Cywilny z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt I Co 649/10, opatrzonego klauzulą wykonalności z dnia 2 kwietnia 2010 r. W treści pozwu wskazał, że na mocy tego tytułu wykonawczego komornik sądowy M. O. , działający przez Sądzie Rejonowym w Szczecinku, wszczął przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Podkreślił, że tytuł wykonawczy, wystawiony na rzecz W. (...) w P. , obejmuje wierzytelność tegoż banku w stosunku do powoda, która nie istnieje. Zaznaczył, że tytuł jest wystawiony na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 2 marca 2010 r., a w tej dacie nie miał on żadnych zobowiązań finansowych wobec pozwanego. Podkreślił, że w sprawie prowadzone jest postępowanie sądowe w Sądzie Okręgowym w Poznaniu Ośrodek Zamiejscowy w P. w sprawie o sygn. akt: XIV C 655/13. Na podstawie zarządzenia przewodniczącego powód został wezwany do wskazania, na jakim etapie jest sprawa prowadzona przed Sądem Okręgowym w Poznaniu i czy dotyczy ona tego samego tytułu wykonawczego. Odpowiadając na zobowiązanie Sądu powód w piśmie z dnia 4 grudnia 2014 r. wskazał, że sprawa o sygn. akt: XIV C 655/13 jest obecnie na etapie apelacji oraz, że dotyczy ona tego samego tytułu egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Koszalinie odrzucił pozew wniesiony w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd ten wskazał, że w przedmiotowej sprawie powód wystąpił z żądaniem, które jest już rozpatrywane przed innym sądem. Podkreślił, że z informacji udzielonej przez Z. P. wynika, że przed Sądem Okręgowym w Poznaniu toczy się już sprawa dotycząca kwestionowanego na gruncie niniejszego postępowania tytułu wykonawczego, a zatem zachodzi tożsamość obu spraw. Z uwagi na powyższe zdaniem tego Sądu zachodzą podstawy do odrzucenia pozwu, wskazane w treści art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Na powyższe postanowienie powód wniósł zażalenie, skarżąc je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania w sprawie. Podniósł, że Sąd pierwszej instancji w sposób niewłaściwy zastosował przepisu ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej i przepisy ustawy – Prawo bankowe poprzez przyjęcie, że kredyt nabyty przez powoda był niezgodny z umową. Podkreślił, że chociaż przed Sądem Okręgowym w Poznaniu toczy się postępowanie dotyczące tego samego tytułu wykonawczego, to jednak dotyczy ono innych numerów bankowych tytułów egzekucyjnych. Zaznaczył, że postępowanie przed sądem poznańskim dotyczy bankowego tytułu egzekucyjnego o numerach (...) , natomiast w niniejszej sprawie chodzi o bte o numerach: (...) , co do których wierzyciel nie wystąpił do sądu, o nadanie tym tytułom wykonawczym osobnej klauzuli wykonalności. Zgłosił zarzuty materialnoprawne, jakie jego zdaniem powinny prowadzić do uwzględnienia wytoczonego przez niego powództwa. W odpowiedzi na zażalenie pozwany wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie na swoją rzecz od powoda kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W piśmie podkreślił, że stosownie do treści art. 96 ust. 3 ustawy – Prawo bankowe , w określonych sytuacjach możliwe jest wystawienie dalszego tytułu wykonawczego, który jednak nie jest nowym tytułem wykonawczym, a jedynie zostaje oznaczony kolejnym numerem porządkowym. Zaznaczył, że skoro przed Sądem Okręgowym w Poznaniu toczy się już postępowanie o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, to mimo odrębnych numerów, jakie nadane zostały bankowym tytułom egzekucyjnym przedstawionym w tamtej sprawie, zachodzi tożsamość przedmiotu sporu i podstawy zgłoszonych w tych sprawach roszczeń. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd odrzuci pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona . Stan sprawy w toku określony jest przez treść przepisu art. 192 pkt 1 k.p.c. , zgodnie z którym: Z chwilą doręczenia pozwu nie można w toku sprawy wszcząć pomiędzy tymi samymi stronami nowego postępowania o to samo roszczenie. Tożsamość spraw natomiast w doktrynie i orzecznictwie definiowana jest przez odwołanie się do treści art. 366 k.p.c. , regulującym zakres powagi rzeczy osądzonej. Można więc przyjąć, że tożsamość spraw istnieje wtedy, gdy sprawa toczy się między tymi samymi stronami, a nadto identyczny jest i przedmiot sporu i jego faktyczna oraz prawna podstawa. Tożsamość ta zachodzi wówczas, gdy sąd ma w obu sprawach orzec o tym samym, dysponując tymi samymi faktami, które mają spowodować ocenę tego samego żądania i kiedy rozstrzygnięcie jednej ze spraw oznacza rozstrzygnięcie także drugiej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 1 czerwca 2011 r., II CSK 427/10, LEX nr 884996, i z dnia 4 października 2012 r., I CSK 100/12, LEX nr 1231300). Podstawą roszczenia w sensie prawa materialnego jest więc stosunek prawny, z którego roszczenie wynika, a w sensie proceduralnym - zespół okoliczności faktycznych, na które powód celem usprawiedliwienia roszczenia się powołuje i na których stwierdzenie składa dowody (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1933 r., I C 2923/32, OSN(C) 1934/4/220). Przedmiotowe granice zawisłości sporu wyznaczają żądanie udzielenia ochrony prawnej w sposób i w zakresie wskazanym w pozwie oraz podstawa faktyczna żądania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2011 r., I CSK 451/10, LEX nr 798236). Ocena identyczności podstaw sporu powinna być więc oparta na okolicznościach faktycznych poddawanych pod osąd Sądu przez stronę powodową w obu porównywanych postępowaniach. Ustalone okoliczności prowadzą do wniosku, że jest niewątpliwe, że zarówno sprawa niniejsza, jak i sprawa tocząca się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu, dotyczą pozbawienia wykonalności jednego – tego samego tytułu wykonawczego, tj. bankowego tytułu egzekucyjnego nr (...) , opatrzonego klauzulą wykonalności nadaną przez Sąd Rejonowy w Złotowie dnia 15 marca 2010 r. Rację ma pełnomocnik pozwanego wskazując, że wydanie kolejnych, dalszych tytułów egzekucyjnych i opatrzenie ich przez Sąd klauzulami wykonalności, nie prowadzi do wniosku, że w obrocie istnieje wiele tytułów wykonawczych, z których każdy z osobna miałby podlegać uchyleniu w wyniku skierowania w stosunku do niego powództwa przeciwegzekucyjnego. Zarówno z treści art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Prawo bankowe , jak i z przepisu art. 793 k.p.c. wynika, że wystawienie dalszych tytułów egzekucyjnych i tytułów wykonalności warunkowane jest wymogami technicznymi, związanymi ze sposobem i zakresem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dalsze tytuły egzekucyjne bank może wystawić, w razie potrzeby prowadzenia przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, a Sąd ma prawo wystawienia dalszego tytułu wykonawczego (a więc nadania na tytuł egzekucyjny klauzuli wykonalności) również wtedy, gdy zachodzi potrzeba prowadzenia egzekucji na rzecz kilku osób. Dalsze tytuły egzekucyjne i wykonawcze nie stwierdzają więc w sposób samoistny istnienia innej wymagalnej wierzytelności po stronie wierzyciela, ale potwierdzają istnienie tej wierzytelności, która została stwierdzona w pierwotnie wystawionym tytule. Podstawy do wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego uregulowane są w treści art. 840 § 1 k.p.c. Powództwo tego rodzaju każdorazowo zmierza do pozbawienia tytułu wykonawczego w całości lub w części lub też do jego ograniczenia. Podstawą wytoczenia powództwa stanowią okoliczności, które w ocenie dłużnika uniemożliwiają dalsze bądź czasowe prowadzenie egzekucji na podstawie istniejącego tytułu wykonawczego. Nie ma racji powód wskazując, że powództwo przeciwegzekucyjne może być skierowane do każdego z dalszych tytułów wykonawczych. Skoro bowiem dalszy tytuł wykonawczy wystawiony jest jedynie celem poszerzenia zakresu prowadzonej egzekucji, brak jest takich okoliczności, które mogłyby prowadzić do różnicowania skuteczności tych tytułów z uwagi na skierowane do nich przez dłużnika zarzuty. O ile bowiem dłużnik nie kwestionuje merytorycznej zasadności samego tytułu wykonawczego, wówczas nie może występować o pozbawienie wykonalności dalszego tytułu wykonawczego tylko dlatego, że np. na jego podstawie prowadzona jest egzekucja z nieruchomości, gdy zdaniem dłużnika wystarczające dla zaspokojenia wierzyciela byłoby prowadzenie egzekucji z jego rachunku bankowego. To wierzyciel decyduje o zakresie prowadzonej egzekucji i dłużnik nie ma możliwości, w drodze powództwa przeciwegzekucyjnego, żądania różnicowania skuteczności dalszych tytułów wykonawczych z uwagi na dolegliwość skutków, jakie przynosi egzekucja wszczęta na podstawie poszczególnych tytułów. Jeśli natomiast dłużnik domaga się pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności z uwagi na - jego zdaniem - merytoryczną bezzasadność, wówczas nie jest istotne, który z dalszych tytułów stanie się przedmiotem powództwa wytoczonego przez dłużnika. W takim przypadku orzeczenie sądu o pozbawieniu tytułu wykonawczego klauzuli wykonalności odnosi skutek wobec wszystkich tytułów wykonawczych, które ucieleśniają w sobie tę samą wierzytelność, jaką ucieleśniał tytuł pozbawiony w tym trybie klauzuli. Jeśli zatem powód, zgodnie z jego twierdzeniami, wytoczył już sprawę, przed innym sądem, o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, opartego na tym samym bankowym tytule egzekucyjnym, to nie jest on uprawniony do wytoczenia kolejnej sprawy o pozbawienie wykonalności dalszego tytułu wykonawczego opartego o ten sam bankowy tytuł wykonawczy. Sprawy te bowiem są przedmiotowo tożsame, tożsama jest w nich także podstawa zgłoszonego roszenia oraz identyczne są strony postępowania. Powoduje to, że stan zawisłości sporu w pierwszej sprawie, zgodnie z treścią art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. uniemożliwia ponowne wszczęcie postępowania w sprawie „o to samo”, co w konsekwencji prowadzić musi do odrzucenia pozwu. Mając na uwadze powyższe na podstwie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji. SSA T. Żelazowski SSA M. Iwankiewicz SSA M. Gawinek